V CZ 17/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 17/12

POSTANOWIENIE

Dnia 22 czerwca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Myszka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Anna Owczarek

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie ze skargi W. O.

o wznowienie postępowania

zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego

z dnia 25 października 2007 r.,

w sprawie z powództwa B. Domu Maklerskiego Spółki Akcyjnej

przeciwko W. O.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 22 czerwca 2012 r.,

zażalenia W. O. na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 17 października 2011 r.,

1. oddala zażalenie,

2. przyznaje adw. K. D. od Skarbu Państwa (Sąd Apelacyjny)

kwotę 900 zł (dziewięćset złotych) zwiększoną o należny

podatek od towarów i usług

tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej

W. O. w postępowaniu zażaleniowym,

3. zasądza od W. O. na rzecz strony powodowej kwotę 600 zł

(sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania

zażaleniowego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2009 r. Sąd Apelacyjny oddalił skargę W. O. o

wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z

dnia 25 października 2007 r., wydanym w sprawie z powództwa B. Domu

Maklerskiego S.A. przeciwko W. O. o zapłatę.

W dniu 16 sierpnia 2011 r. W. O. wniósł kolejną skargę o wznowienie

postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 25 października

2007 r., w której – tak jak poprzednio – powołał się na przepisy art. 403 § 1 pkt 1 i

403 § 2 k.p.c.

Postanowieniem z dnia 17 października 2011 r. Sąd Apelacyjny odrzucił

wniesioną skargę i zasądził od W. O. na rzecz B. Domu Maklerskiego S.A. kwotę

5 400 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Stwierdził, że skarga o wznowienie

postępowania z dnia 16 sierpnia 2011 r. jest niedopuszczalna, ponieważ –

zgodnie z art. 416 k.p.c. – niedopuszczalne jest dalsze wznowienie postępowania

zakończonego

prawomocnym

orzeczeniem

wydanym

na

skutek skargi o

wznowienie postępowania. Przepisu tego nie stosuje się, jeżeli skarga została

oparta na podstawie wznowienia określonej w art. 401 1, lecz w sprawie nie miało to

miejsca, gdyż skarżący powołał się na przepisy art. 403 § 1 pkt 1 i 403 § 2 k.p.c. W

tej sytuacji Sąd Apelacyjny na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. odrzucił skargę i orzekł

o kosztach postępowania zgodnie z art. 98 w związku z art. 108 § 1 k.p.c.

W zażaleniu na postanowienie Sądu Apelacyjnego w części dotyczącej

kosztów postępowania W. O. wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia przez

odstąpienie od obciążenia go kosztami na rzecz B. Domu Maklerskiego S.A.

Zarzucił, że rozstrzygnięcie o kosztach pozostaje w sprzeczności z art. 102 k.p.c.,

zgodnie z którym w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od

strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.

Za zastosowaniem tego przepisu, zdaniem żalącego, przemawia okoliczność, że

odrzucenie skargi nastąpiło na podstawie, którą Sąd Apelacyjny uwzględnił z

urzędu, w związku z czym nie było związane z żadną aktywnością procesową

strony przeciwnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 102 k.p.c., w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd

może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej

w ogóle kosztami. Przytoczony przepis nie konkretyzuje pojęcia „wypadków

szczególnie uzasadnionych”, dlatego ustalenie, czy w sprawie zachodzi taki

wypadek zależy od oceny sądu. Ocena ta musi przy tym uwzględniać wszystkie

okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej podjęcie. Do okoliczności takich należą

zarówno fakty związane z przebiegiem procesu, jak i niezwiązane z samym

procesem, lecz z sytuacją życiową i materialną strony przegrywającej (zob. wyroki

Sądu Najwyższego z dnia 3 maja 1966 r., II PR 115/66, OSPiKA 1967, nr 1, poz. 8,

z dnia 29 sierpnia 1973 r., I PR 188/73, OSNCP 1974, nr 3, poz. 59 oraz

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 1973 r., II CZ 210/73,

nie publ., z dnia 26 listopada 2009 r., III CZ 51/09, nie publ., z dnia 4 lutego 2010 r.,

IV CZ 2/10, nie publ., z dnia 22 kwietnia 2010 r., II CZ 22/10, nie publ., z dnia

21 lipca 2010 r., III CZ 21/10, nie publ., z dnia 19 sierpnia 2010 r., IV CZ 50/10,

OSNC 2011, nr 3, poz. 34, z dnia 15 czerwca 2011 r., V CZ 23/11, nie publ. i z dnia

8 lipca 2011 r., IV CZ 23/11, nie publ.).

Do

okoliczności

uzasadniających

zastosowanie

art.

k.p.c.

w orzecznictwie zalicza się np. precedensowy charakter sprawy, rozstrzygnięcie

sporu wyłącznie na podstawie, którą sąd uwzględnił z urzędu, a także szczególnie

trudną sytuację życiową i materialną strony przegrywającej, która uniemożliwia jej

pokrycie kosztów należnych przeciwnikowi.

W niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny prawidłowo rozstrzygnął o kosztach

zgodnie z regułą wyrażoną w art. 98 k.p.c., nie zostały bowiem ujawnione

okoliczności przemawiające za uznaniem, że zachodzi wypadek szczególnie

uzasadniony w rozumieniu art. 102 k.p.c.

W powołanym przez żalącego wyroku z dnia 3 maja 1966 r., II PR 115/66,

Sąd Najwyższy przyjął, że jeżeli rozstrzygnięcie sporu nastąpiło wyłącznie na

podstawie uwzględnionej przez sąd z urzędu, względy słuszności, które ma na

uwadze przepis art. 102 k.p.c. przemawiają przeciwko obciążeniu powoda kosztami

procesu poniesionymi przez przeciwnika. Chodziło przy tym o sytuację, w której

Sąd Najwyższy, na skutek rewizji strony pozwanej, zmienił zaskarżony wyrok

i oddalił powództwo, lecz uczynił to nie z przyczyn przytoczonych w rewizji, lecz

w wyniku uwzględnienia z urzędu upływu terminu przewidzianego w art. 38 § 3

ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach (Dz.U. Nr 12,

poz. 61). W sprawie tej pozwana ani w postępowaniu przed sądem pierwszej

instancji, ani w postępowaniu rewizyjnym nie broniła się zarzutem uchybienia przez

powoda przepisowi art. 38 § 3 powołanej ustawy.

W niniejszej sprawie powodowa spółka w odpowiedzi na skargę powołała się

na art. 416 § 1 k.p.c. i wynikającą z niego niedopuszczalność dalszego wznowienia

postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem wydanym na skutek

skargi o wznowienie. Nie można więc przyjąć, że odrzucenie skargi nastąpiło

wyłącznie na podstawie uwzględnionej przez sąd z urzędu.

Dlatego też Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w związku z art. 3941 § 3

k.p.c. oddalił zażalenie jako pozbawione uzasadnionych podstaw i zgodnie z art. 98

§ 1 i 3 oraz art. 99 w związku z art. 391 § 1, 398 21 i 3941 § 3 k.p.c. zasądził od

żalącego na rzecz powodowej spółki koszty postępowania zażaleniowego

w wysokości określonej w § 6 pkt 4 i § 12 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców

prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej

udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163,

poz. 1349 ze zm.). Z kolei na podstawie § 19 pkt 1, § 6 pkt 4 i § 13 ust. 2 pkt 2

w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września

2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb

Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163,

poz. 1348 ze zm.) uwzględnił wniosek pełnomocnika o przyznanie od Skarbu

Państwa

kosztów

nieopłaconej

w postępowaniu zażaleniowym.

md

pomocy

prawnej

udzielnej

żalącemu