V CZ 168/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 168/11

POSTANOWIENIE

Dnia 18 kwietnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Anna Owczarek (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi Ireny J. i Romana J.

o wznowienie postępowania

zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego

z dnia 23 czerwca 2010 r.

oraz wyrokiem Sądu Okręgowego w B. z dnia 9 czerwca 2009 r.,

w sprawie z powództwa Romana J. i Ireny J.

przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej w B.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 18 kwietnia 2012 r.,

zażalenia Ireny J. i Romana J. na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 13 maja 2011 r.,

I. oddala zażalenie

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 13 maja 2011 r. (1) odrzucił kolejną

skargę powodów Ireny i Romana J. o wznowienie postępowania zakończonego

prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 23 czerwca 2010 r.,

oddalającym apelację powodów od wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia 9

czerwca 2009 r. w oparciu o art. 410 § 1 k.p.c., (2) oddalił wniosek o wstrzymanie

wykonania wskazanego wyroku.

Sąd

stwierdził

że

skarga

jest

spóźniona,

gdyż

wniesiona

została

z naruszeniem terminu z art. 407 k.p.c. Ponadto skarga nie jest oparta na

ustawowych podstawach, w tym odnośnie podstawy z art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c.

fakt uzyskania wyroku za pomocą przestępstwa nie został wykazany wyrokiem

skazującym, ani dokumentem potwierdzającym, że postępowanie karne nie mogło

być wszczęte bądź zostało umorzone z innych przyczyn jak brak dowodów.

W części dotyczącej podstawy z art. 403 § 2 k.p.c. skarga nie została

zaś dostatecznie sprecyzowana.

Skarżący wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie w całości.

Zażalenie w części zaskarżającej oddalenie wniosku o wstrzymanie

wykonalności wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 23 czerwca 2010 r. oraz Sądu

Okręgowego w B. z dnia 9 czerwca 2009 r. postanowieniem Sądu Apelacyjnego z

dnia 13 września 2011 r. zostało odrzucone.

Zażalenie w części zaskarżającej odrzucenie skargi o wznowienie zarzuca

niedopuszczalne dokonanie merytorycznej oceny skargi oraz nieprzeprowadzenie

postępowania naprawczego co do zachowania terminu do złożenia skargi i istnienia

jej podstaw. Skarżący wnieśli o uchylenie postanowienia. Pełnomocnik powodów,

ustanowiona

z

urzędu,

wniosła

o

przyznanie

wynagrodzenia

za

udział

w postępowaniu zażaleniowym.

Sąd Najwyższy zważył:

Okolicznością mającą istotne znaczenie w sprawie jest fakt, że skarga

o wznowienie postępowania jest kolejną skargą wniesioną przez powodów

w przedmiotowej sprawie w dniu 17 marca 2011 r. Poprzednia skarga została

złożona w dniu 23 czerwca 2010 r. Jakkolwiek nie doszło w jej następstwie do

wznowienia, wykluczającego dopuszczalność dalszego wznowienia (art. 416 § 1

k.p.c.), gdyż skarga została odrzucona postanowieniem Sądu Apelacyjnego z dnia

8 listopada 2010 r., uwzględnić należy, że obie skargi oparte są na tych samych

podstawach (art. 403 § 1 i 2 k.p.c.) i odnoszą w części do tych samych twierdzeń.

Czyni to oczywistym, że już w dacie składania pierwszej skargi okoliczności

powołane dla wykazania podstaw wznowienia były powodom znane. Zgodnie z art.

407 § 1 k.p.c., skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie

trzymiesięcznym; termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o

podstawie wznowienia, a gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie możności

działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o wyroku dowiedziała

się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Początek biegu terminu do

złożenia skargi o wznowienie postępowania opartej na art. 403 § 1 k.p.c. wyznacza

więc powzięcie wiadomości o fałszu (podrobieniu, przerobieniu) dokumentu,

uchyleniu istniejącego wcześniej skazującego wyroku karnego, przedstawieniu

wyroku skazującego (lub dokumentu wykazującego dlaczego nie może on zapaść)

potwierdzającego uzyskanie wyroku za pomocą przestępstwa. Dla zachowania

terminu dla złożenia skargi w oparciu o podstawę z art. 403 § 2 k.p.c. niezbędne

jest wykazanie kiedy strona dowiedziała się o niej, zatem kiedy wykryła inny

prawomocny wyrok dotyczący tego samego stosunku prawnego albo takie

okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik

sprawy, a z których nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Powodowie

nie udowodnili, aby którakolwiek z tych okoliczności powstała w terminie do

wniesienia skargi wyznaczonym art. 407 § 1 k.p.c., stąd stanowisko Sądu

Apelacyjnego w tej części jest prawidłowe.

Zgodnie z art. 410 § 1 k.p.c. Sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie

przepisanego terminu, niedopuszczalną lub nieopartą na ustawowej podstawie.

Podstawy skargi o wznowienie postępowania wyczerpująco określają przepisy

art. 401, 4011 i 403 k.p.c. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia

28 października 1999 r. II UKN 174/99 (OSNP 2001, nr 4, poz. 133), następnie

w postanowieniu z dnia 21 września 2007 r. V CZ 88/07), jeżeli z uzasadnienia

skargi wynika, że okoliczności w niej wskazane nie wyczerpują ustawowych

przesłanek wznowienia postępowania, to podnoszona podstawa, mimo werbalnego

powołania przepisu prawnego lub powtórzenia jego treści, nie zachodzi. W takim

przypadku skarga nie jest oparta na ustawowej podstawie wznowienia i podlega

odrzuceniu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2005 r., IV CO

6/05, Biul. SN 2005, nr 9, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 września

2007 r. IV CZ 48/07; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 stycznia 2008 r.

III UZ 13/07).

Skarżący oparli skargę na twierdzeniu dotyczącym braku dowodu istnienia

praw członkowskich powódki i jej byłego męża Tadeusza K. oraz sfałszowania

dokumentu. Podstawa wznowienia z art. 403 § 1 pkt 2 wymaga co do zasady

stwierdzenia popełnienia przestępstwa w prawomocnym wyroku skazującym.

Uzyskanie wyroku "za pomocą przestępstwa" oznacza istnienie związku pomiędzy

popełnieniem czynu karalnego a treścią wyroku (istnienie oddziaływania czynu

karalnego na treść rozstrzygnięcia). Wznowienie postępowania z powodu

przestępstwa, w wypadku gdy jego popełnienie nie zostało ustalone prawomocnym

wyrokiem skazującym, jest dopuszczalne jedynie wówczas, kiedy wydanie takiego

wyroku w postępowaniu karnym nie jest możliwe. Komentowany przepis wskazuje

wprost na dwa rodzaje przeszkód uniemożliwiających wydanie takiego wyroku, tj.

umorzenie postępowania karnego i brak możliwości jego wszczęcia. Na ich

istnienie powodowie się nie powoływali.

Z art. 410 § 2 wynika, że ocena przez sąd dopuszczalności wznowienia oraz

zachowania terminu do wniesienia skargi o wznowienia postępowania może być

poprzedzona

wezwaniem

skarżącego

do

uprawdopodobnienia

okoliczności

to stwierdzających. Jego podstawę może stanowić ocena, że okoliczności

przytoczone przez skarżącego są niewystarczające dla stwierdzenia zachowania

terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania lub dopuszczalności

wznowienia. W okolicznościach sprawy, zważywszy na treść pism powodów,

ponowne wniesienie skargi i charakter sprawy nie zachodziła potrzeba wszczynania

postępowania naprawczego bądź wzywania do dalszych wyjaśnień.

Z tych względów Sąd Najwyższy w oparciu o art. 398 w związku z art. 3941

§ 2 k.p.c. oddalił zażalenie skarżących jako pozbawione uzasadnionych podstaw.

O

wynagrodzeniu

adwokata

reprezentującego

powodów

z

urzędu

w postępowaniu zażaleniowym przed Sądem Najwyższym postanowiono zgodnie

z § 19 i nast. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2002 r. Nr 163

poz. 1348 ze zm.).