V CZ 16/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 16/10

POSTANOWIENIE

Dnia 24 marca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący)

SSN Wojciech Katner

SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi J. B.

o wznowienie postępowania

zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w O.

z dnia 7 kwietnia 2000 r., sygn. akt I C (…),

w sprawie z powództwa J. B.

przeciwko Bankowi G.(...) S.A. – Oddziałowi w K.

o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 24 marca 2010 r.,

zażalenia J. B. na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 29 grudnia 2009 r., sygn. akt I ACa (…),

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił, jako spóźnioną, skargę J.

B. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z

dnia 27 września 2000 r. w sprawie z jego powództwa przeciwko Bankowi G.(...) w K. o

pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności. W odniesieniu do powołanych

podstaw restytucyjnych w postaci oparcia wyroku na dokumentach podrobionych i

przerobionych, uzyskania wyroku drogą przestępstwa oraz wykrycia nowych faktów i

dowodów upłynął już, wskazany art. 408 k.p.c., pięcioletni termin od uprawomocnienia

się wyroku. Nie ma znaczenia kiedy powód dowiedział się o tych podstawach. Na

przewidzianą art. 401 pkt 2 k.p.c. podstawę nieważności postępowania nie wskazują

zarzuty nie dość wnikliwego zbadania sprawy oraz odmowy przyznania pełnomocnika z

urzędu. Ponadto przekroczony został trzymiesięczny termin od dnia ogłoszenia wyroku,

przewidziany art. 407 § 1 k.p.c.

Skarżący w zażaleniu domagał się uchylenia postanowienia i przekazania sprawy

do ponownego rozpoznania, zarzucając, że podstawa nieważności postępowania

związana jest z pozbawieniem go możności działania spowodowanym odmową

przyznania pełnomocnika z urzędu na etapie postępowania odwoławczego przed

Sądem Apelacyjnym, co stwierdzone zostało wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw

Człowieka w Strasburgu z dnia 17 czerwca 2008 r. Odpis tego orzeczenia wraz z

uzasadnieniem doręczony został skarżącemu we wrześniu 2009 r., a zatem wówczas

dowiedział się o merytorycznej podstawie skargi, którą jest nieważność postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniesienie skargi o wznowienie postępowania ograniczone jest terminem,

którego przekroczenie powoduje jej odrzucenie w oparciu o art. 410 § 1 k.p.c.

Przewidziany art. 407 § 1 k.p.c. trzymiesięczny termin rozpoczyna bieg od dnia, w

którym stało się możliwe złożenie skargi, co następuje w dniu uzyskania przez stronę

wiadomości o tym, że istnieje określona podstawa do wznowienia postępowania.

Przepis ten wprowadza zatem czasowe ograniczenie dopuszczalności skargi w

powiązaniu z przyczyną wznowienia. Z kolei art. 408 k.p.c. przewiduje drugi, pięcioletni,

prekluzyjny termin, przed upływem którego w ogóle możliwe jest skuteczne wystąpienie

ze skargą. W odniesieniu do podstawy obejmującej pozbawienie strony możności

działania nie ma terminu ograniczającego w bezwzględny sposób dopuszczalność

wniesienia skargi. Do tej podstawy odnosi się jedynie trzymiesięczny termin

ograniczający z art. 407 § 1 k.p.c. Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej

sprawy należy uznać, że prawidłowo Sąd Apelacyjny powołane w skardze podstawy

wznowienia, objęte art. 403 § 1 i 2 k.p.c., uznał za spóźnione.

Nie można natomiast podzielić stanowiska tego Sądu dotyczącego podstawy

nieważności postępowania. Wbrew przytoczonemu ustaleniu skarżący pozbawienie

możności działania łączy z naruszeniem prawa, polegającym na odmowie ustanowienia

pełnomocnika z urzędu. Stanowisko to argumentuje stwierdzeniem przez Europejski

Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu w wyroku z dnia 17 czerwca 2008 r. naruszenia

jego prawa do sądu i rzetelnego procesu. Dochowanie terminu do wniesienia skargi

odnosi do daty doręczenia mu odpisu tego wyroku z uzasadnieniem. Nie doszło zatem

do zbadania przez Sąd Apelacyjny, przy uwzględnieniu treści powyższego wyroku

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz wypowiedzi doktryny i judykatury (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2007 r. I PZ 5/07, OSNP 2008/1314/196), dotyczących wpływu orzeczenia stwierdzającego naruszenie art. 6 ust. 1

Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950

r., na sytuację strony i postępowanie sądowe. Rozważenia wymagało, czy powoływane

okoliczności wypełniają powołaną podstawę wznowienia, czy podstawa ta rzeczywiście

istnieje oraz, czy dochowany został termin do złożenia skargi o wznowienie

postępowania, stosownie do art. 410 § 1 k.p.c. Nie było podstaw do przeprowadzenia

kontroli prawidłowości kwestionowanego orzeczenia, wobec niezbadania przez Sąd

Apelacyjny tych kwestii.

Z powyższych względów zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu, a

sprawa przekazaniu do ponownego rozpoznania w oparciu o art. 3941 § 3 w związku z

art. 39815 § 1 k.p.c.