V CZ 157/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 157/11

POSTANOWIENIE

Dnia 22 marca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Kazimierz Zawada

SSN Anna Owczarek

w sprawie z powództwa Stowarzyszenia Filmowców Polskich w Warszawie

przeciwko S. M. i T. Z.

o ustalenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 22 marca 2012 r.,

zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 26 września 2011 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 26 września 2011 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę

kasacyjną powoda Stowarzyszenia Filmowców Polskich w Warszawie stwierdzając,

że skarga ta jest niedopuszczalna ze względu na zbyt niską wartość przedmiotu

zaskarżenia (art. 3982 § 2 k.p.c.). Zwrócono uwagę, że już w wykonaniu

zarządzenia w przedmiocie uzupełnienia braku formalnego pozwu, powód oznaczył

wartość przedmiotu sporu w wysokości 19.028 zł. W zażaleniu skarżący,

zarzucając wadliwe zastosowanie art. 25 § 2 k.p.c. w zw. z art. 368 § 2 k.p.c. w zw.

z art. 3984 § 4 k.p.c., jak również naruszenie przepisu art. 398 2 § 1 zd. 1 k.p.c.,

wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia w zakresie odrzucenia skargi

kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3982 k.p.c. skarga kasacyjna jest niedopuszczalna

w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest

niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych.

Strona powodowa wystąpiła z powództwem o ustalenie, że nie istnieje

obowiązek powoda – Stowarzyszenia Filmowców Polskich – do zawarcia ze stroną

pozwaną – S. M. i T. Z. – umowy, o której mowa w art. 211 ust. 1 ustawy z dnia 4

lutego 1994 r., o prawie autorskim i prawach pokrewnych na warunkach

wskazanych w postanowieniu Komisji Prawa Autorskiego z dnia 5 listopada 2009 r.,

tj. z określeniem wysokości wynagrodzenia za korzystanie z reprezentowanych

przez stronę powodową praw autorskich i praw pokrewnych, jako 1,6% wpływów

netto uzyskiwanych przez pozwanych z tytułu reemisji kablowej, które nie obejmują

opłat instalacyjnych i przyłączeniowych; ustalenia, że nie doszło do ukształtowania

umowy między stronami na

skutek wydania

wskazanego

postanowienia.

Ewentualnie strona powodowa wnosiła, w przypadku przyjęcia przez sąd innego

stanowiska niż wyrażone przez nią w uzasadnieniu pierwotnego roszczenia, o

rozstrzygnięcie sporu związanego z zawarciem umowy przez zobowiązanie

pozwanych do złożenia oświadczenia woli o treści podanej w pozwie. w pozwie

wskazano, że wartość przedmiotu sporu jest niemożliwa do określenia.

Wartość przedmiotu sporu w zakresie sposobu obliczania, powinna

odpowiadać obiektywnemu kryterium. Określenie wartości przedmiotu sporu

co do zasady pozostawiono stronie. Jej oświadczenie może być kwestionowane

przez stronę przeciwną oraz podlega kontroli sądu. Jednakże i tu nie ma

dowolności, ponieważ przepisy art. 25 i 26 k.p.c. określają wyczerpująco sposób

i terminy podważenia oświadczenia powoda. W sytuacji, w której strona nie określi

wartości przedmiotu sporu, obowiązkiem sądu jest dążenie do usunięcia

dostrzeżonego uchybienia.

Należy zaznaczyć, że już na etapie postępowania przed sądem pierwszej

instancji, powód, w wykonaniu zarządzenia Sądu Okręgowego z dnia 5 stycznia

2010 r. w przedmiocie uzupełnienia braków formalnych pozwu poprzez wskazanie

wartości przedmiotu sporu, w piśmie procesowym z dnia 18 stycznia 2010 r.

oznaczył wartość przedmiotu sporu w wysokości 19.028 zł (k. 95-99). W piśmie tym

wyrażono wątpliwość, czy sprawa w zakresie 1 i 2 żądania ma charakter

majątkowy, czy niemajątkowy. Stwierdzono natomiast, że sprawa w zakresie

żądania ewentualnego ma bez wątpienia charakter majątkowy. Także w toku

sprawy podnoszono, że wartość przedmiotu sporu nie była możliwa do ustalenia

ze względu na to, że wynagrodzenie umowne obliczane jest w oparciu o sumy

przyszłych dochodów pozwanego.

Nie ulega wątpliwości, że Sąd Okręgowy uznał, że wszystkie roszczenia

objęte pozwem mają charakter majątkowy, w związku z czym zobowiązał stronę

powodową do wskazania wartości przedmiotu sporu. Sposób ustalenia wartości

przedmiotu sporu został w przedmiotowej sprawie, w wyniku wykonania

zarządzenia Sądu, wskazany przez stronę i zaakceptowany przez Sąd pierwszej

instancji. Wszelkie późniejsze obliczenia nie mogą prowadzić do zmian

poprzednich ustaleń i obliczeń. Zgodnie z art. 26 k.p.c. wartość przedmiotu sporu

ustalona przez sąd pierwszej instancji wartość przedmiotu sporu ulega stabilizacji.

Z tego powodu, zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, wartość

przedmiotu zaskarżenia decydująca o dopuszczalności skargi kasacyjnej nie może

być wyrażona wyższą kwotą niż wartość przedmiotu sporu. Możliwe jest jedynie

ustalenie jej w niższej wysokości, o ile doszłoby do ograniczenia zakresu

roszczenia strony powodowej.

Zakres roszczenia

nie uległ zmianie, a zatem wartość przedmiotu

zaskarżenia dla skargi kasacyjnej powinna być równa wartości przedmiotu sporu.

Bez znaczenia pozostaje fakt, że powód podtrzymywał swoje stanowisko

odnoszące

się

Pojęcie wartości

do

niemożliwości

przedmiotu

ustalenia

sporu,

jak

wartości

również

przedmiotu

wartości

sporu.

przedmiotu

zaskarżenia ma charakter autonomiczny względem problematyki kosztów procesu.

Na powyższą ocenę nie może także rzutować stanowisko strony przeciwnej

wyrażone w odpowiedzi na pozew, że „wartości przedmiotu sporu strona

powodowa nie określiła” (k. 121). Wartość przedmiotu sporu (zaskarżenia) nie

może, wbrew twierdzeniom skarżącego, pozostać niemożliwa do ustalenia

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 1996 r., I CKN 21/96,

OSNC 1997, nr 4, poz. 42, z dnia 19 czerwca 1997 r., III CZ 25/97, OSNC 1997,

nr 10, poz. 162, z dnia 8 grudnia 2000 r., I CZ 115/00, niepubl.; z dnia

20 października 2008 r., I PZ 26/08, OSNP 2010, nr 5-6, poz. 57; z dnia

26 listopada 2010 r., IV CZ 96/10, niepubl.).

Ustalanie przez sąd wartości przedmiotu sporu następuje tylko raz w toku

postępowania. W wyniku sprawdzenia wartości przedmiotu sporu sąd weryfikuje

właściwą jej wysokość. Ustaleniu tych okoliczności służyło zarządzenie Sądu

Okręgowego z dnia 5 stycznia 2010 r., jak również pismo strony powodowej dnia

18 stycznia 2010 r. Dokonane w tym zakresie ustalenia sądu mają niezaskarżalny

charakter i nie podlegają ocenie sądu wyższej instancji, jak również Sądu

Najwyższego.

Wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych,

zatem skarga kasacyjna, zgodnie z art. 3982 § 1 k.p.c., jako niedopuszczalna,

podlegała odrzuceniu. Sąd Apelacyjny uprawniony był do oceny dopuszczalności

środka zaskarżenia, w tym do sprawdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia.

(por. postanowienia SN z dnia 2 kwietnia 1998 r., II UZ 24/98, OSNP 1999, nr 8,

poz. 291; z dnia 16 marca 2005 r., II CZ 19/05, niepubl., z dnia 23 lutego 2006 r.,

I CZ 2/06, niepubl.). Dokonana przez Sąd Apelacyjny ocena odnosiła się wyłącznie

do oceny, czy wskazana w początkowej fazie wartość przedmiotu sporu nie została

zmodyfikowana przez strony na etapie postępowania odwoławczego.

Należało w konsekwencji oddalić zażalenie (art. 39814 k.p.c. w związku z art.

3941 § 3 k.p.c.).

jw