V CZ 155/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 155/12

POSTANOWIENIE

Dnia 24 maja 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący)

SSN Józef Frąckowiak

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa G. D. Spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością w Z.

przeciwko P.-B. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Z.

z udziałem interwenientów ubocznych A. R. i E. H. Spółki Akcyjnej

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 24 maja 2013 r.,

zażalenia strony pozwanej na wyrok Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 26 października 2012 r.,

oddala zażalenie, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach

orzeczeniu kończącemu postępowanie w instancji.

Uzasadnienie

Pozwana P.-B. Sp. z o.o. wniosła zażalenie na wyrok Sądu Apelacyjnego z

dnia 26 października 2012 r. uchylający wyrok Sądu Okręgowego z dnia 22 marca

2012 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo G. D. Sp. z o.o. o zasądzenie od

pozwanej kwoty 139 039,50 zł tytułem odszkodowania za szkodę jaką poniosła w

wyniku pożaru hali wynajętej pozwanej.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że pozwana od czerwca 2009 r. była najemcą

gruntu zabudowanego budynkiem w Z., stanowiącego własność powódki. W hali

produkowała drobne elementy wykończeniowe oraz magazynowała towary, które

nie były łatwopalne. Pozwana ogrzewała budynek zakupioną przez siebie

nagrzewnicą, spełniającą wymagania techniczne. W dniu 18 grudnia 2009 r. w hali

magazynowej wybuchł pożar. Biegły uznał za jego prawdopodobną przyczynę

nieszczelność instalacji doprowadzającej olej opałowy do nagrzewnicy, nie zdołał

jednak stanowczo określić źródła pożaru. Jako możliwe przyczyny wymieniał

awarię nagrzewnicy, instalacji do odprowadzania spalin lub zwarcie w instalacji

elektrycznej budynku lub urządzenia nadmuchowego. Jedyną nieprawidłowością,

jaką stwierdził było to, że olej opałowy nie był przechowywany w osobnym

pomieszczeniu. Sąd Okręgowy wyłączył możliwość zastosowania art. 435 k.c. i

oparcia odpowiedzialności pozwanej na zasadzie ryzyka, ponieważ uznał, że

przedsiębiorstwo pozwanej nie było wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody.

Podniósł, że bez jednoznacznego określenia przyczyny pożaru nie można było

przypisać pozwanej odpowiedzialności na zasadzie winy, nie został bowiem

wykazany adekwatny związek przyczynowy pomiędzy powstaniem szkody

a działaniem pozwanej. Rozpoznający apelację powódki Sąd drugiej instancji

podzielił zawarte w niej zarzuty naruszenia art. 435 k.c. i art. 286 k.p.c., a także

naruszenia art. 471 k.c. w zw. z art. 675 k.c. Sąd stwierdził, że szkoda powódki

spowodowana została pożarem w hali wykorzystywanej przez pozwaną na cele

produkcyjne z użyciem sil przyrody i mogła pozostawać w związku przyczynowym

ze zdarzeniem funkcjonalnie związanym z działalnością przedsiębiorstwa. Wskazał,

że Sąd Okręgowy obowiązany był wysłuchać biegłego w celu wyjaśnienia przyczyn

pożaru. Zwrócił też uwagę, że roszczenie powódki może znaleźć podstawę w art.

471 k.c. w zw. z art. 675 k.c., pozwana jako najemca była bowiem zobowiązana do

wydanie przedmiotu najmu po jego zakończeniu w stanie niepogorszonym

w stosunku do normalnego zużycia. Nienależyte wykonanie tego obowiązku

spowodowane szkodą pożarową rodziło odpowiedzialność kontraktową najemcy na

podstawie

art.

471 k.c.

Reasumując Sąd

odwoławczy uznał roszczenie

odszkodowawcze powódki za uzasadnione co do zasady, wobec czego Sąd

pierwszej instancji obowiązany był do ustalenia wysokości szkody. Stosowny

dowód powinien przeprowadzić z urzędu. Nie podejmując działań w kierunku

ustalenia rozmiaru szkody nie rozpoznał istoty sprawy, gdyż bezzasadnie uznał, że

istnieje przesłanka materialnoprawna unicestwiająca roszczenie powódki.

W zażaleniu na uchylenie wyroku pozwana zarzuciła obrazę przepisów

prawa procesowego przez naruszenie art. 382 oraz art. 316 § 1 w zw. z art. 391 § 1

k.p.c. Zakwestionowała też dokonaną przez Sąd Apelacyjny wykładnię art. 435 k.c.

We wnioskach skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku

i ponownego rozpoznanie sprawy przez Sąd drugiej instancji oraz zwrotu kosztów

postępowania zażaleniowego. Wniosła również o przekazanie do rozstrzygnięcia

powiększonemu składowi Sądu Najwyższego zagadnienia prawnego związanego

z wykładnią art. 435 k.c.

W odpowiedzi na zażalenie powódka zażądała jego oddalenia i zasądzenia

od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Artykuł 3941 § 11 k.p.c., wprowadzony do kodeksu postępowania cywilnego

ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania

cywilnego oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. Nr 233, poz. 1381), umożliwił

poddanie kontroli instancyjnej prawidłowości uchylenia przez sąd drugiej instancji

wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Charakter

tego

zażalenia

Sąd

Najwyższy

poddał

analizie

m.in.

w postanowieniach z dnia 7 listopada 2012 r., IV CZ 147/12, OSNC 2013/3/41 oraz

z dnia 28 listopada 2012 r., III CZ 77/12, Biul. SN 2013/1/11). Wskazał w nich, że

rolą Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym - gdy przyczyną orzeczenia

uchylającego było nierozpoznanie przez sąd pierwszej instancji istoty sporu - jest

zbadanie, czy sąd drugiej instancji prawidłowo pojmował przyczynę uzasadniającą

skasowanie orzeczenia i czy jego merytoryczne stanowisko uprawniało do podjęcia

takiej decyzji procesowej. Przedmiot badania dokonywanego na skutek zażalenia

wyznacza zakres zarzutów i powoduje, że zażalenie powinno skupiać się na

zarzutach naruszenia art. 386 § 4 k.p.c. Prawidłowość stanowiska prawnego sądu

drugiej instancji pozostaje poza zakresem kontroli zażaleniowej. Dokonywana

ocena powinna mieć charakter formalny, skupiający się na ustanowionych w art.

386 § 4 k.p.c. przesłankach uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji, bez

wkraczania

w

merytoryczne

kompetencje

sądu

odwoławczego.

Kontrola

merytorycznej poprawności stanowiska sądu odwoławczego co do istoty sporu

dokonywana być może jedynie przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej, będącej

nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, który spełniać musi szczególne wymogi

formalne oraz przesłanki decydujące o jego przyjęciu.

Skuteczne zakwestionowanie przez pozwaną uchylenia wyroku wymagało

sformułowania argumentów prawnych, mających przekonać o naruszeniu przez

Sąd Apelacyjny art. 386 § 4 k.p.c., a nie podważania merytorycznych podstaw

orzeczenia. Skarżąca ograniczyła się do kwestionowania wykładni i zastosowania

przez Sąd Apelacyjny wskazanych w zażaleniu przepisów w ramach merytorycznej

oceny powództwa i apelacji, dobitnie świadczy o tym zawarty w zażaleniu wniosek

o rozważenie przez Sąd Najwyższy w poszerzonym składzie zagadnień

związanych z wykładnią art. 435 k.c. Podniesione zarzuty naruszenia prawa

materialnego i procesowego, jako niedopuszczalne w ramach tego zażalenia, nie

mogą być poddawane ocenie przez Sąd Najwyższy.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie art.

39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.

Koszty postępowania zażaleniowego podlegają rozliczeniu na zasadach

określonych w art. 108 § 2 k.p.c. w zw. z art. 394 § 3, art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c.

db