V CZ 15/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 15/10

POSTANOWIENIE

Dnia 24 marca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący)

SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie z powództwa (…) Zakładu Elektroenergetycznego Spółki Akcyjnej w G.

przeciwko Skarbowi Państwa – Prezydentowi Miasta P. i A. C.

o uzgodnienie treści księgi wieczystej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 24 marca 2010 r.,

zażalenia strony powodowej na orzeczenie o kosztach zawarte w wyroku Sądu

Okręgowego w G.

z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt III Ca (…),

zmienia zaskarżone postanowienie zawarte w pkt II wyroku Sądu Okręgowego w

G. z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt III Ca (…) w ten sposób, że zasądza od

pozwanego A. C. na rzecz (...) Zakładu Elektroenergetycznego Spółki Akcyjnej w

G. kwotę 2511,- (dwa tysiące pięćset jedenaście) złotych tytułem zwrotu kosztów

postępowania odwoławczego oraz 330,- (trzysta trzydzieści) złotych kosztów

postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

W postanowieniu o kosztach postępowania zawartym w wyroku z dnia 18

listopada 2009 r., uzupełnionym postanowieniem z dnia 17 grudnia 2009 r. Sąd

Okręgowy w G. nie obciążył pozwanego A. C. kosztami postępowania odwoławczego.

W

zażaleniu

powodowa

Spółka

zarzuciła

zaskarżonemu

postanowieniu

naruszenie art. 98 k.p.c. w związku z art. 102 k.p.c. poprzez odstąpienie od obciążania

pozwanego kosztami postępowania odwoławczego, mimo że przegrał on sprawę w

całości, a jak wywiedziono w uzasadnieniu zażalenia, nie było przesłanek do

zastosowania w sprawie zasad słuszności. Wniesiono o zmianę zaskarżonego

postanowienia i zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania

odwoławczego w wysokości 2511 złotych oraz zasądzenie od niego kosztów

postępowania zażaleniowego wraz z kosztami zastępstwa procesowego. W odpowiedzi

na zażalenie pozwany wniósł o oddalenie zażalenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie jest zasadne.

Rozliczenie kosztów pomiędzy stronami postępowania cywilnego następuje

według zasady odpowiedzialności za wynik procesu (art. 98 § 1 k.p.c.). Wyjątkowo,

kierując się zasadami słuszności, na podstawie art. 102 k.p.c. sąd może nie obciążyć

tymi kosztami strony, która proces przegrała. Z ustaleń dokonanych w sprawie nie

wynika, żeby zachodziły wyjątkowe okoliczności, uzasadniające zastosowanie art. 102

k.p.c. Taką okolicznością nie może być zawarcie umowy zbycia użytkowania

wieczystego wraz z budynkiem stacji trafo. Strony zawarły dwie takie umowy i co do

jednej został nawet wydany wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2009 r. (V

CSK 69/09, niepubl.), w sprawie o tożsamym przedmiocie. Pozwany wiedział, jak

zakończyło się poprzednie postępowanie, a mimo to podjął obronę przeciwko żądaniu

pozwu, zatem miał świadomość skutków przegrania procesu. Powód nie może ponosić

konsekwencji za czynności notariusza i działania samego pozwanego w zaufaniu do

notariusza. To zatem nie są okoliczności, usprawiedliwiające nie obciążanie kosztami

postępowania.

W orzecznictwie jest prawidłowo przyjmowane, że przyczyny, które mogą

uzasadniać odstępstwo od zasady wyrażonej przez art. 98 k.p.c. na rzecz art. 102 k.p.c.

powinny wynikać, albo np. z charakteru żądania poddanego rozstrzygnięciu sądowemu

(por. postanowienie SN z dnia 5 grudnia 1967 r., III PRN 78/67, OSN 1968, nr 11, poz.

185; postanowienie z dnia 15 marca 1982 r., I CZ 30/82, Lex nr 8403), albo z wyjątkowo

ciężkiej sytuacji strony przegrywającej proces (por. postanowienie SN z dnia 17

listopada 1972 r., I PR 423/72, OSN 1973, nr 7-8, poz. 138, postanowienie Sądu

Apelacyjnego w Katowicach z dnia 17 czerwca 2007 r., I ACz 27/07, Lex nr 337333),

albo z niesumienności drugiej strony w postępowaniu (postanowienie SN z dnia 20

grudnia 1973 r., II CZ 210/73, Lex nr 7366; postanowienie z dnia 5 sierpnia 1981 r., II

CZ 98/81, OSNC 1982, nr 2-3, poz. 36); nie ma to bezpośredniego związku ze

zwolnieniem od ponoszenia kosztów sądowych (postanowienie SN z dnia 26 stycznia

2007 r., V CSK 292/06, Lex nr 232807). W okolicznościach niniejszej sprawy nie zostały

dokonane żadne ustalenia faktyczne, odnośnie do sytuacji materialnej, rodzinnej lub

innej pozwanego, które by mogły uzasadnić zastosowanie art. 102 k.p.c.

Z tego względu, na podstawie art. 3941 § 1 pkt 2 i art. 39816 oraz art. 98 w

związku z art. 391 § 1, art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c. należało rozstrzygnąć jak na

wstępie.