V CZ 147/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 147/05

POSTANOWIENIE

Dnia 26 stycznia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Maria Grzelka

w sprawie z powództwa M. A.

przeciwko T. D. i "E." Spółce z o.o. (przed zmianą firmy

D. Wydawnictwu […] Spółce z o.o.) w K.

o ochronę dóbr osobistych i zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 26 stycznia 2006 r.,

zażalenia pozwanej Spółki "E."

na postanowienie Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 12 października 2005 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

W procesie o ochronę dóbr osobistych i zapłatę Sąd pierwszej instancji

nakazał

pozwanemu

T.

D. oraz

pozwanemu

Wydawnictwu

sp.

z o.o.

zamieszczenie w gazecie po pierwsze sprostowania, a po wtóre przeprosin w

brzmieniu sformułowanym w sentencji wyroku.

Po rozpoznaniu apelacji powoda oraz apelacji pozwanego T. D. Sąd drugiej

instancji oddalił w całości apelację powoda, a uwzględniając częściowo apelację

wymienionego pozwanego zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że nakazał

obu pozwanym zamieszczenie w gazecie dalszego sprostowania w podanym w

sentencji w wyroku brzmieniu, oddalając równocześnie dalej idące powództwo.

Powyższy wyrok zaskarżyło w reformatoryjnej części orzeczenia (pkt 1

sentencji) skargą kasacyjną pozwane Wydawnictwo, domagając się uchylenia

wyroku w zaskarżonej części i oddalenia powództwa w tym zakresie.

Sąd drugiej instancji postanowieniem z dnia 12 października 2005 r. odrzucił

skargę kasacyjną pozwanego Wydawnictwa wobec stwierdzenia braku po jego

stronie interesu prawnego w zaskarżeniu. Brak ten Sąd odwoławczy uzasadnił tym,

że pozwane Wydawnictwo ograniczyło swój udział w postępowaniu apelacyjnym

do wniosków o oddalenie apelacji powoda, a skoro apelacja powoda została

w całości oddalona, to wobec tego pozwanemu Wydawnictwu nie służy skarga

kasacyjna z braku po jego stronie interesu prawnego.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pozwane Wydawnictwo wywodzi,

że ewentualny brak interesu prawnego – gravamen może badać wyłącznie Sąd

Najwyższy,

a

nadto

twierdzi,

że

nie

zachodzi

brak

interesu

prawnego

w zaskarżeniu, ponieważ Sąd II instancji zmienił w części wyrok w odniesieniu do

obu pozwanych, pomimo nie wniesienia apelacji przez żalącego, tj. pozwane

Wydawnictwo.

Żalący wywodzi nadto, że skoro pozwany ad. 1, będący osobą fizyczną,

wnosił w apelacji o oddalenie powództwa w całości, a apelacja ta nie została w taki

sposób uwzględniona, to pozwane ad. 2 Wydawnictwo ma interes prawny

w złożeniu skargi kasacyjnej. Nadto żalący uważa, że nawet brak interesu

prawnego nie mógłby uzasadniać odrzucenia skargi kasacyjnej przez Sąd II

instancji, albowiem przepis art. 3986 § 2 k.p.c. w zw. z art. 3982 k.p.c. takiego

uprawnienia nie przewiduje.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Rację ma skarżący, że Sąd drugiej

instancji odrzuca skargę kasacyjną w razie wystąpienia przesłanek określonych

w art. 3986 § 2 k.p.c. Określenia zakresu użytego w tym przepisie pojęcia „innych

przyczyn

niedopuszczalności”

skargi

kasacyjnej,

poza

wyraźnie

w

nim

wymienionymi, należy poszukiwać w przepisach art. 398 2 § 1-3 k.p.c. Żaden z tych

przepisów przesądzających o niedopuszczalności skargi kasacyjnej nie wskazuje

na brak interesu prawnego strony wnoszącej skargę kasacyjną. W konsekwencji

oznacza to brak uprawnienia Sądu drugiej instancji do badania istnienia interesu

prawnego strony wnoszącej skargę kasacyjną, skoro nawet ewentualny pozytywny

wynik tego badania nie dawałby podstawy w świetle art. 398 6 § 2 k.p.c.

do odrzucenia z tej przyczyny skargi kasacyjnej przez Sąd drugiej instancji.

W ocenie Sądu Najwyższego w składzie rozpoznającym tę sprawę zasadny

jest wyrażony w nowszym piśmiennictwie pogląd, że badanie istnienia interesu

prawnego w zaskarżeniu jest przejawem dokonywania oceny merytorycznej,

co przemawiałoby – w razie stwierdzenia braku interesu skarżącego we wniesieniu

skargi kasacyjnej – za oddaleniem tego środka zaskarżenia, do czego nie jest

oczywiście uprawniony Sąd drugiej instancji. Już więc z tych przyczyn zaskarżone

postanowienie nie mogło się ostać.

Zdaniem Sądu Najwyższego rację ma żalący kwestionując brak swego

interesu prawnego w zaskarżeniu reformatoryjnego orzeczenia Sądu drugiej

instancji. Zmiana wyroku Sądu pierwszej instancji, którego nie zaskarżyło apelacją

pozwane Wydawnictwo, polegała co prawda na eliminacji nakazu zamieszczenia

przeprosin, ale zarazem na nakazaniu zamieszczenia dalszego sprostowania

o brzmieniu wskazanym w pkt. 1) sentencji wyroku Sądu odwoławczego

i wykraczającym poza brzmienie sprostowania określonego w pkt. I wyroku Sądu

I instancji. Przyjmuje się, że interes prawny w zaskarżeniu występuje w wypadku

tzw. gravamen, polegającego – najogólniej mówiąc – na niezgodności orzeczenia

z żądaniem zgłoszonym w procesie przez stronę. Taka niezgodność w sprawie

niniejszej zachodzi. Nie można bowiem zgodzić się ze stanowiskiem Sądu drugiej

instancji utożsamiającym sam wniosek pozwanego Wydawnictwa o oddalenie

apelacji powoda z dalej idącym żądaniem zgłoszonym wcześniej w procesie przez

tego pozwanego, które to żądanie sprowadzało się do oddalenia powództwa

w całości. Okoliczność, że pozwane Wydawnictwo nie zaskarżyło apelacją wyroku

Sądu I instancji nie pozbawia go obecnie interesu prawnego w zaskarżeniu

reformatoryjnego wyroku Sądu odwoławczego, w którym poszerzono przecież

zakres

obowiązku

zamieszczenia

sprostowania

o

dalsze

jego

brzmienie,

ze skutkiem prawnym także wobec pozwanego Wydawnictwa.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art.

39815 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. w zw. z art. 394 § 3 k.p.c.