V CZ 146/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 146/07

POSTANOWIENIE

Dnia 22 lutego 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z powództwa M. S.

przeciwko N.(...) S.A. z siedzibą w W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 22 lutego 2008 r.,

zażalenia powódki na postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia 3 października

2007 r., sygn. akt II Ca (…),

oddala zażalenie i zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 467 zł (czterysta

sześćdziesiąt siedem) tytułem kosztów postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 3 października 2007 r. Sąd Okręgowy w W., wskazując

jako podstawę prawną art. 4246 § 3 k.p.c., odrzucił złożoną przez powódkę skargę o

stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia tego Sądu z dnia 8

marca 2007 r. i wyjaśnił w uzasadnieniu, że pełnomocnik powódki, pomimo otrzymania

wezwania do przedłożenia w terminie 7 dni pełnomocnictwa do wniesienia skargi, nie

przedstawił go. W ocenie Sądu Okręgowego, wspartej odniesieniami do wykładni art. 91

k.p.c. dokonanej przez Sąd Najwyższy, postępowanie ze skargi o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest sprawą odrębną w stosunku do

sprawy zakończonej zaskarżanym orzeczeniem i stanowi składnik postępowania

o odszkodowanie od Skarbu Państwa. Dlatego umocowanie adwokata albo radcy

prawnego do reprezentowania strony w tym postępowaniu nie może wynikać z

pełnomocnictwa udzielonego w sprawie zakończonej orzeczeniem kwestionowanym w

skardze.

Powódka zażaliła się na powyższe postanowienie, podnosząc nieprawidłowość

kierunku wykładni art. 91 pkt 1 k.p.c., który przyjął Sąd Okręgowy. Zdaniem skarżącej,

właściwie wyłożony art. 91 pkt 1 k.p.c. nakazuje objęcie pełnomocnictwem procesowym

udzielonym w sprawie, w której wydane zostało zaskarżone orzeczenie, także czynności

związanych ze skargą przewidziana w art. 4241 k.p.c., skoro w jego zakresie mieści się

m. in. umocowanie do wystąpienia ze skargą o wznowienie postępowania, także będącą

nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia. Takie rozumienie powołanego przepisu przyjął

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 24 sierpnia 2005 r. (II CZ 73/05; M. Prawn.

2006/23/1276). Według skarżącej argumentacja, że skarga z art. 4241 k.p.c. wszczyna

nową sprawę nie jest trafna, bowiem stanowi ujęcie zagadnienia z punktu widzenia

sądu. Dla strony, niezadowolonej z dotychczasowego wyniku procesu, jest to jednak

nadal ta sama sprawa, a ponieważ pełnomocnictwo procesowe obejmuje z mocy

samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności

procesowych, umożliwia także reprezentowanie strony w postępowaniu ze wskazanej

skargi.

We wniosku skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i

przyjęcia jej skargi do rozpoznania.

Pozwany N.(...) S.A. w W. wniósł o oddalenie zażalenia i zasądzenie na jego

rzecz od powódki kosztów zastępstwa w postępowaniu zażaleniowym według norm

przepisanych oraz zwrotu uiszczonej opłaty od pełnomocnictwa.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie powódki nie może zostać uwzględnione.

Ocena charakteru sprawy wszczynanej skargą o stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego orzeczenia, a zawłaszcza jej związku ze sprawą zakończoną

orzeczeniem, którego niezgodności z prawem dotyczy skarga, nie budzi zastrzeżeń

skarżącego, który przyznaje, że jest to postępowanie prejudycjalne, konieczne, by

umożliwić stronie dochodzenie roszczenia odszkodowawczego od Skarbu Państwa na

podstawie art. 417 § 1 k.c. Jego sprzeciw wywołuje jedynie wniosek końcowy, wysnuty

z tych przesłanek przez Sąd Najwyższy w orzeczeniach wskazanych w uzasadnieniu

zaskarżonego postanowienia i zaakceptowany przez Sąd Okręgowy. Rozumowanie

skarżącego jednak nie przekonuje.

Jak wynika z treści art. 91 pkt 1 k.p.c., pełnomocnictwo procesowe w kształcie

ustawowym obejmuje umocowanie do wszystkich czynności związanych ze sprawą,

rozumianą jako konkretne postępowanie cywilne, mające za cel rozstrzygnięcie o

określonym

roszczeniu

procesowym

pomiędzy

stronami

tego

postępowania.

Wymienione w tym przepisie uprawnienia pełnomocnika, włączone do zakresu

pełnomocnictwa, dotyczą czynności procesowych (powództwo wzajemne) i postępowań

(wznowienie postępowania, interwencja główna przeciwko mocodawcy) bezpośrednio

dotyczących sytuacji stron w toczącej się między nimi sprawie.

Natomiast

sprawa

ze

skargi

o

stwierdzenie

niezgodności

z

prawem

prawomocnego orzeczenia nie może już w żaden sposób wpłynąć na stosunki między

stronami w zakresie wynikającym z prawomocnego orzeczenia. Spór, który strony

wiodły, zakończył się i zapadłe orzeczenie nie może już być podważone, co skarżący

obowiązany jest nawet wykazać w skardze (art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c.). W tych

okolicznościach twierdzenie, że złożenie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia jest czynnością procesową łączącą się z pierwotną sprawą

nie jest uzasadnione. Jest to bowiem czynność zapoczątkowująca nową sprawą, której

przedmiotem jest ocena, czy organ państwowy wymiaru sprawiedliwości zrealizował

swoje obowiązki orzecznicze zgodnie z prawem, czy też wydane orzeczenie narusza

prawo i Skarb Państwa powinien odpowiadać za wynikłą stąd szkodę. Mimo więc, że w

postępowaniu występują nadal strony z poprzedniego postępowania, skutki tego

postępowania dotyczą jedynie stosunków między stroną skarżącą a Skarbem Państwa.

Subiektywne przekonanie strony, że jest to nadal ta sama sprawa nie może być

w tym wypadku miarodajne, rozstrzyga bowiem obiektywna ocena prawnego charakteru

wszczynanego postępowania. Za odmiennym stanowiskiem nie przemawiają także

względy fiskalne, na które powołuje się skarżący. Aby uniknąć konieczności

dwukrotnego opłacania pełnomocnictwa, wystarczyłoby wymienić w treści dokumentu

złożonego w pierwotnej sprawie także umocowanie do wniesienia skargi o stwierdzenie

niezgodności

z

prawem

orzeczenia.

Dopuszczalne

jest

bowiem

udzielenie

pełnomocnictwa o szerszym zakresie niż określony przez ustawę (art. 92 k.p.c.).

Pogląd, że do złożenia skargi przewidzianej w art. 4241 k.p.c. nie wystarczy

pełnomocnictwo procesowe o treści uregulowanej w art. 91 k.p.c., udzielone w sprawie

zakończonej

skarżonym

orzeczeniem,

uznać

już

można

za

ugruntowany

w

orzecznictwie Sądu Najwyższego (poza postanowieniami powołanymi w uzasadnieniu

przez Sąd II instancji analogiczny pogląd prezentowany jest także w nie publikowanych

postanowieniach z dnia 9 czerwca 2006 r., IV CZ 47/06; z dnia 24 października 2007 r.,

IV CZ 76/07 oraz z dnia 7 listopada 2007 r., II CZ 80/07), a stanowisko wskazywane i

popierane przez skarżącą - za przejaw rozbieżności ocen w początkowym okresie

stosowania przepisów regulujących tę skargę, od którego Sąd Najwyższy odstąpił.

Z przytoczonych względów zażalenie powódki należało oddalić na podstawie art.

3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c.

Orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego uzasadnia art. 98 § 1 i 3 i

art. 99 k.p.c.