V CZ 14/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 14/09

POSTANOWIENIE

Dnia 25 marca 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Barbara Myszka (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa H.F.

przeciwko B.K. i E.K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 25 marca 2009 r.,

zażalenia pełnomocnika pozwanych na postanowienie Sądu Okręgowego w J.

z dnia 10 lutego 2009 r., sygn. akt [...],

odrzuca zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 10 lutego 2009 r. Sąd Okręgowy w J. uzupełnił swoje

postanowienie z dnia 22 stycznia 2009 r., odrzucające skargę kasacyjną

pozwanych od wyroku z dnia 19 czerwca 2008 r., w ten sposób, że oddalił wniosek

adw. J.W. o zasądzenie od Skarbu Państwa kwoty 5 400 zł z tytułu kosztów nie

opłaconej pomocy prawnej, udzielonej pozwanym w postępowaniu kasacyjnym.

Sąd Okręgowy stwierdził, że odrzucając wniesioną przez pozwanych skargę

kasacyjną, istotnie nie orzekł o kosztach nie opłaconej pomocy prawnej, udzielonej

przez pełnomocnika wyznaczonego dla pozwanych z urzędu. Uznał jednak, że

wniosek pełnomocnika o przyznanie tych kosztów nie zasługuje na uwzględnienie,

ponieważ nie zawiera oświadczenia, o którym mowa w § 20 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nie opłaconej pomocy

prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Według tego

przepisu, wniosek o przyznanie kosztów nie opłaconej pomocy prawnej powinien

zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części.

W zażaleniu na powyższe postanowienie adw. J.W. zarzuciła Sądowi

Okręgowemu

naruszenie

§

powołanego

rozporządzenia

Ministra

Sprawiedliwości przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że w przypadku

nie opłacenia kosztów pomocy prawnej przez stronę, dla której adwokat został

ustanowiony, adwokat jest zobowiązany złożyć oświadczenie, iż nie opłacenie tych

kosztów nastąpiło w całości. W konkluzji żaląca wnosiła o zmianę zaskarżonego

postanowienia i przyznanie jej od Skarbu Państwa kwoty 5 400 zł z tytułu kosztów

nie opłaconej pomocy prawnej.

Sąd Okręgowy przedstawił zażalenie wraz z aktami sprawy Sądowi

Najwyższemu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3941 k.p.c., zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na

postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające skargę kasacyjną oraz skargę

o stwierdzenie

niezgodności

z

prawem

prawomocnego

orzeczenia

(§

1).

W sprawach, w których przysługuje skarga kasacyjna, zażalenie przysługuje także

na postanowienie sądu drugiej instancji kończące postępowanie w sprawie,

z wyjątkiem postanowień, o których mowa w art. 3981, a także postanowień

wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej

instancji (§ 2). Przytoczona regulacja została wprowadzona z dniem 6 lutego 2005 r.

przez ustawę nowelizującą z dnia 22 grudnia 2004 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz.

98), którą w zasadniczy sposób zmieniono system środków zaskarżenia. Skarga

kasacyjna stała się nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, który przysługuje od

prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji i podlega rozpoznaniu poza tokiem

instancji. Wyjątkowego charakteru nabrało też zażalenie do Sądu Najwyższego,

postanowienia sądu drugiej instancji bowiem podlegają zaskarżeniu do Sądu

Najwyższego skargą kasacyjną lub zażaleniem wyłącznie w wypadkach wyraźnie w

przepisach wskazanych ( art. 3981 § 1 i art. 3941 § 1 i 2 k.p.c.).

W art. 3941 § 2 k.p.c. zażalenie na postanowienie sądu drugiej instancji

zostało

dopuszczone

jedynie

na

wydane

w

sprawach,

tzw.

kasacyjnych

postanowienia kończące postępowanie w sprawie. Przesłanki kwalifikowania

postanowień do kategorii kończących postępowania w sprawie były wielokrotnie

przedmiotem rozważań zarówno w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak i w nauce

prawa. Dla potrzeb niniejszej sprawy wystarczy przypomnieć, że, zgodnie

z utrwalonym już w orzecznictwie stanowiskiem, postanowienie o kosztach procesu

nie jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie. Postanowienie to

bowiem nie dotyczy istoty sprawy, w stosunku do jej przedmiotu ma jedynie

charakter uboczny. Oznacza to, że na postanowienie sądu drugiej instancji

o kosztach procesu nie przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego (zob.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 1996 r., I CZ 30/97, OSNC

1997, nr 3, poz. 34 i z dnia 12 października 2007 r., IV CZ 28/07, OSNC 2008, nr 2,

poz. 29). Odnosi się to także do postanowienia sądu drugiej instancji o kosztach nie

opłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 373 w związku

z art. 370, 398 21 i art. 394 1 § 3 k.p.c. postanowił, jak w sentencji.