V CZ 14/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 14/08

POSTANOWIENIE

Dnia 9 kwietnia 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Gerard Bieniek (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z powództwa M. W.

przeciwko (...) Zakładowi Ubezpieczeń Spółce Akcyjnej w W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 9 kwietnia 2008 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 28 grudnia 2007 r.,

sygn. akt I ACa (…),

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 grudnia 2007 r. Sąd Apelacyjny odrzucił

skargę kasacyjną powoda w sprawie, w której Sąd pierwszej instancji zasądził na jego

rzecz od pozwanego zakładu ubezpieczeń kwotę 71 650 zł. tytułem odszkodowania w

związku z dokonaną kradzieżą samochodu powoda, ubezpieczonego u strony pozwanej

na podstawie umowy obejmującej także ubezpieczenie AC, natomiast Sąd drugiej

instancji zmienił ten wyrok i oddalił powództwo.

Odrzucając skargę kasacyjną Sąd Apelacyjny stwierdził, że ponieważ powód

prowadzi działalność gospodarczą i jako przedsiębiorca kupił samochód ubezpieczony

następnie u strony pozwanej, która także jest przedsiębiorcą, to sprawa ma charakter

gospodarczy, bowiem dotyczy stosunku cywilnego między przedsiębiorcami w zakresie

prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 398 2 § 1 k.p.c. w

sprawie gospodarczej skarga kasacyjna jest niedopuszczalna jeżeli wartość przedmiotu

zaskarżenia jest niższa niż siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych i dlatego skarga

kasacyjna powoda podlegała odrzuceniu na podstawie art. 398 6 § 2 k.p.c.

W zażaleniu na powyższe postanowienie powód zakwestionował stanowisko

Sądu Apelacyjnego co do gospodarczego charakteru sprawy. Wskazał także, że

obowiązujący w chwili zawarcia umowy ubezpieczenia art. 384 § 5 k.c., chroniący strony

umowy ubezpieczenia również wtedy, gdy ubezpieczający nie był konsumentem, nie

pozwalał

na

stosowanie

w

sprawach

dotyczących

odszkodowania

z

umowy

ubezpieczenia przepisów o postępowaniu w sprawach gospodarczych, nawet jeżeli

ubezpieczający był przedsiębiorcą. Wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4791 § 1 k.p.c. przepisy o postępowaniu w sprawach

gospodarczych stosuje się jedynie w razie kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek

przewidzianych w tym przepisie: obie strony sporu są przedsiębiorcami, sprawa dotyczy

stosunków cywilnych między nimi i pozostaje w bezpośrednim związku z zakresem

prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. W

rozpoznawanej sprawie

niewątpliwie występują dwie pierwsze przesłanki: obie strony są przedsiębiorcami i

sprawa dotyczy stosunku cywilnego między nimi, nie można jednak uznać, że sprawa

dotycząca roszczenia odszkodowawczego wynikającego z umowy ubezpieczenia AC

pozostaje w bezpośrednim związku z działalnością gospodarczą prowadzoną przez

powoda. Nie ma bowiem żadnego związku z tą działalnością dochodzone przez powoda

roszczenie odszkodowawcze za szkodę wyrządzoną mu przez osobę trzecią, która

dokonała

kradzieży

jego

samochodu,

objęte,

jako

jeden

z

przypadków

ubezpieczeniowych, wiążącą strony umową ubezpieczenia AC. Żądanie powoda wiąże

się nie z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, lecz z faktem wyrządzenia

mu szkody w mieniu przez osobę trzecią, który to przypadek objęty był umową

ubezpieczenia samochodu zawartą przez strony. Nie ma znaczenia dla takiej oceny

charakteru sprawy podniesiona przez Sąd Apelacyjny okoliczność, że przedmiotowy

samochód był kupiony i wykorzystywany przez powoda jako przedsiębiorcę.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest bowiem roszczenie o zapłatę

wynikające ze skutków działania osoby trzeciej (kradzieży samochodu), objętych umową

ubezpieczenia zawartą przez strony, a takie żądanie nie wiąże się z jakimkolwiek

przejawem

działalności

gospodarczej

powoda

mieszczącej

się

w

zakresie

prowadzonego przezeń przedsiębiorstwa. Podobne stanowisko w odniesieniu do sprawy

o odszkodowanie wynikające z obowiązkowej umowy OC posiadaczy pojazdów

mechanicznych zajął Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 17 grudnia 2004 r. II CZ

151/04 (nie publ.) i stanowisko to, ze wskazanych wyżej względów, należy rozciągnąć

także na sprawy o odszkodowanie z tytułu umowy ubezpieczenia AC pojazdów

mechanicznych. Sprawa taka nie ma charakteru sprawy gospodarczej, bowiem

stosunek

cywilny

będący

jej

podstawą

nie

wynika

z

prowadzonej

przez

ubezpieczającego działalności gospodarczej, lecz z zajścia zdarzenia objętego łączącą

strony umową ubezpieczenia AC pojazdu mechanicznego.

Skoro nie zachodzą podstawy z art. 4791 § 1 k.p.c. do uznania rozpoznawanej

sprawy za sprawę gospodarczą, zbędne jest odnoszenie się do pozostałych zarzutów

zażalenia odwołujących się do obowiązującej w chwili zwarcia przez strony umowy

ubezpieczenia, a obecnie uchylonej regulacji art. 384 § 5 k.c., która miała charakter

szczególny i mogła być uznana za potwierdzenie przez ustawodawcę takiego charakteru

umowy

ubezpieczenia,

który

uzasadniał

zapewnienie

jednakowej

ochrony

ubezpieczającemu, niezależnie od tego czy był konsumentem czy przedsiębiorcą.

Konsekwencją

uznania,

że

nie

zachodziły

podstawy

do

potraktowania

rozpoznawanej sprawy jako sprawy gospodarczej, jest stwierdzenie braku podstaw do

odrzucenia skargi kasacyjnej powoda w oparciu o art. 398 2 § 1 k.p.c. z uwagi na za

niską wartość przedmiotu zaskarżenia. W zwykłych sprawach cywilnych, do jakich

należy rozpoznawana sprawa, skarga kasacyjna jest dopuszczalna jeżeli wartość

przedmiotu zaskarżenia jest wyższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych, a zatem skarga

kasacyjna powoda obejmująca wartością przedmiotu zaskarżenia kwotę 71 650 zł. jest

dopuszczalna i nie było podstaw do wydania zaskarżonego postanowienia.

Nie ma przy tym znaczenia, że w drugiej instancji sprawa została rozpoznana

jako sprawa gospodarcza. Jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniach z

dnia 12 maja 2000 r. V CKN 48/00, z dnia 13 grudnia 2001 r. III CKN 655/00 i z dnia 17

grudnia 2004 r. (wszystkie nie publ.) o dopuszczalności skargi kasacyjnej ze względu na

wartość przedmiotu zaskarżenia związaną z charakterem sprawy decyduje prawidłowa

kwalifikacji sprawy, a nie stan, który powstał w wyniku błędnego nadania biegu sprawie i

błędnego jej rozpoznania, w trybie dla niej niewłaściwym.

Biorąc wszystko to pod uwagę Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie

na podstawie art. 39816 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.