V CZ 136/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 136/04

POSTANOWIENIE

Dnia 2 grudnia 2004 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Iwona Koper (przewodniczący)

SSN Jan Górowski (sprawozdawca)

SSN Zbigniew Kwaśniewski

w sprawie z wniosku H.B. i A.Ś.

przy uczestnictwie [...]

o stwierdzenie nabycia spadku,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 2 grudnia 2004 r.,

zażalenia wnioskodawczyni A.Ś.

na postanowienie Sądu Okręgowego w L.

z dnia 8 lipca 2004 r., sygn. akt [...]

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2004 r. Sąd Okręgowy w L. odrzucił

zażalenie wnioskodawczyni z dnia 6 lutego 2004 r. na postanowienie tego Sądu

z dnia 26 stycznia 2004 r. odrzucające kasację, wskazując, że pełnomocnik

skarżącej wnioskodawczyni A.Ś. nie jest wpisany na listę radców prawnych, a

zatem nie był uprawniony do wniesienia zażalenia do Sądu Najwyższego.

Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2004 r. Sąd Okręgowy w L. odrzucił zażalenie

wnioskodawczyni A.Ś. z dnia 19 kwietnia 2004 r. przyjmując, że jest to ponowny

środek odwoławczy od postanowienia Sądu Okręgowego w L. z dnia 26 stycznia

2004 r. odrzucającego kasację.

Postanowieniem z dnia 14 maja 2004 r. Sąd Okręgowy w L. odrzucił zażalenie

wnioskodawczyni A.Ś. z dnia 28 kwietnia 2004 r. na postanowienie tego Sądu z

dnia 21 kwietnia 2004 r. wskazując, że od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku

pobiera się wpis stały w kwocie 20 zł (§ 38 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie określenia wysokości wpisów

w sprawach cywilnych, Dz.U. Nr 154, poz. 753 ze zm.). W sprawie podlegającej

wpisowi stałemu wniesione przez adwokata lub radcę prawnego nieopłacone

zażalenie na postanowienie sądu, od którego pobiera się ułamkową część wpisu

stałego podlega odrzuceniu bez wzywania do uiszczenia opłaty (por. uchwałę Sądu

Najwyższego z dnia 13 września 2000 r., III CZP 34/00, OSNC 2001, nr 4, poz. 21).

Skoro zatem pełnomocnik wnioskodawczyni nie uiścił opłaty od zażalenia z dnia 28

kwietnia 2004 r. na postanowienie z dnia 21 kwietnia 2004 r. w kwocie 15 zł, to

środek ten należało odrzucić na podstawie art. 17 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r.

o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 24, poz. 110 ze zm.).

W zażaleniu pełnomocnika wnioskodawczyni A.Ś. z dnia 21 maja 2004 r. na

postanowienie z dnia 14 maja 2004 r. zawierającym także wniosek o przywrócenie

terminu do uiszczenia opłaty sądowej od zażalenia z dnia 28 kwietnia 2001 r. na

postanowienie z dnia 21 kwietnia 2004 r. zostały naklejone znaki opłaty sądowej w

kwocie 15 zł.

Zarządzeniem

z dnia

2 czerwca

2004 r. przewodniczący wezwał

pełnomocnika wnioskodawczyni o uzupełnienie wniosku o przywrócenie terminu

przez dokonanie czynności procesowej, której wniosek dotyczy; oraz do złożenia

oświadczenia, który środek, tj. zażalenie czy wniosek został opłacony - w terminie

tygodniowym pod rygorem zwrotu wniosku o przywrócenie terminu. Przesyłka ta

została zwrócona Sądowi po dwukrotnym awizowaniu przez oddawczy urząd

pocztowy w dniu 24 czerwca 2004 r. z adnotacją „nie podjęto w terminie”.

W piśmie z dnia 22 czerwca 2004 r., które wpłynęło do Sądu dnia

23 czerwca

2004

r.

reprezentujący

wnioskodawczynię

A.Ś.

pełnomocnik

powiadomił sąd o wypowiedzeniu jej pełnomocnictwa z dniem 17 czerwca 2004 r.

W piśmie z dnia 17 czerwca 2004 r.

wnioskodawczyni ta odpowiadając na

wezwanie sądu z dnia 2 czerwca 2004 r. złożyła oświadczenie, że uiszczona opłata

w kwocie 15 zł dotyczy wniosku o przywrócenie terminu z dnia 21 maja 2004 r.

Poinformowała także Sąd, że radca prawny prowadzący sprawę przebywa w

szpitalu, gdzie będzie leczony przez dziesięć dni.

W piśmie z dnia 5 lipca 2004 r. wnioskodawczyni wniosła o zwolnienie od

kosztów i ustanowienie adwokata z urzędu zawiadamiając, że nie otrzymała

wezwania do uzupełnienia braków, podobnie, jak jej pełnomocnik. Z kolei na piśmie

z dnia 6 lipca 2004 r. uiściła w znaczkach opłatę sądową w kwocie 30 zł

oświadczając, że jest to wpis od zażalenia i wniosku o przywrócenie terminu.

Zarządzeniem z dnia 8 lipca 2004 r. został dokonany zwrot wniosku

o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia od postanowienia Sądu Okręgowego

w L. z dnia 21 kwietnia 2004 r. Także postanowieniem z dnia 8 lipca 2004 r. Sąd

Okręgowy w L. odrzucił zażalenie pełnomocnika A.Ś. zawarte w piśmie z dnia 21

maja 2004 r. na postanowienie Sądu Okręgowego w L. z dnia 14 maja 2004 r. na

podstawie art. 17 u.k.s., oceniając, że nie zostało ono opłacone.

W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik A.Ś. wniósł o jego uchylenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wezwanie o uzupełnienie braków pisma procesowego, aby mogło osiągnąć

swój cel powinno być precyzyjne, tj. oznaczać braki w sposób dokładny, podać

termin ich uzupełnienia oraz jednoznacznie określić skutek nie zachowania terminu.

Nie zachowanie tych wymagań pozbawia sąd możliwości zastosowania sankcji

(por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 1960 r., II CZ 65/00 RPEiS 1961,

nr 3, s. 373). Z tego względu w pierwszej kolejności należało odpowiedzieć na

pytanie, czy zarządzenie przewodniczącego z dnia 2 czerwca 2004 r. było

prawidłowe, tj. czy odpowiadało wyżej wymienionym wymaganiom.

Pismo procesowe wnioskodawczyni z dnia 21 maja 2004 r.; jak trafnie

zakwalifikował je przewodniczący, zawierało zażalenie na postanowienie Sądu

Okręgowego z dnia 14 maja 2004 r., a także zawarty był w nim wniosek

o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty sądowej od zażalenia z dnia

28 kwietnia 2004 r. na postanowienie z dnia 21 kwietnia 2004 r. Ponieważ

równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności procesowej (art. 169

§ 3 k.p.c.), trafnie w zarządzeniu z dnia 2 czerwca 2004 r. wezwano pełnomocnika

wnioskodawczyni o uzupełnienie wniosku o przywrócenie terminu przez dokonanie

czynności procesowej, której wniosek dotyczy. Pozostała jednak część tego

zarządzenia była wadliwa. Zgodnie z § 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 25 sierpnia 1981 r. w sprawie sposobu uiszczenia opłat sądowych

w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 21, poz. 107) uiszczający opłatę znakami

sądowymi

nakleja

ją

na

piśmie

podlegającym

opłacie

na

egzemplarzu

przeznaczonym dla sądu. Znaki opłaty sądowej więc, naklejone na pierwszy

egzemplarz pisma z dnia 21 maja 2004 r., stanowiły opłatę sądową od zawartego w

nim zażalenia, skoro wniosek o przywrócenie terminu nie podlega opłacie sądowej.

Żądanie w tej sytuacji przez przewodniczącego Sądu Okręgowego oświadczenia

się przez wnioskodawczynię, którego środka dotyczy naklejona opłata sądowa było

nie tylko w świetle wyżej powołanego rozporządzenia zbędne, ale mylące, gdyż

sugerowało, że może wchodzić w rachubę opłata od wniosku o przywrócenie

terminu. Z tych względów omawiane wezwanie przewodniczącego,

pierwsze nietrafne, a po wtóre nieprecyzyjne,

jako po

nie mogło wywołać zastrzeżonej

w nim sankcji.

W konsekwencji zażalenie na postanowienie z dnia 14 maja 2004 r., jako

opłacone należną opłatą sądową, nie mogło być odrzucone z powodu nie

uiszczenia należnego od niego wpisu.

W rezultacie zaskarżone postanowienie

uległo uchyleniu na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. i art.

39318 § 3 k.p.c.