V CZ 132/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 132/11

POSTANOWIENIE

Dnia 23 lutego 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący)

SSN Jan Górowski

SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku Wernera W.

przy uczestnictwie Joanny W.

o podział majątku wspólnego ,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 23 lutego 2012 r.,

zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Okręgowego w G.

z dnia 7 lipca 2011 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Na skutek apelacji uczestniczki postępowania, Sąd Okręgowy w G.

postanowieniem z dnia 17 marca 2011 r. uchylił postanowienie Sądu Rejonowego

w R. z dnia 30 czerwca 2009 r. i przekazał sprawę Sądowi R. do ponownego

rozpoznania. Postanowienie to zaskarżył skargą kasacyjną wnioskodawca. Skargę

tę Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 7 lipca 2011 r. odrzucił. W uzasadnieniu

Sąd Okręgowy wskazał, że skarga jest niedopuszczalna, została bowiem

wywiedziona od orzeczenia, które nie jest orzeczeniem co do istoty sprawy.

Takiego bowiem charakteru nie ma postanowienie sądu drugiej instancji uchylające

postanowienie sądu pierwszej instancji i przekazujące sprawę do ponownego

rozpoznania, nie kończy bowiem postępowania w sprawie. Ponadto skarga

kasacyjna, pomimo dołączenia pełnomocnictwa dla adwokata, została podpisana

przez wnioskodawcę osobiście, co uzasadnia wniosek, że została wniesiona z

naruszeniem wymogów wynikających z art. 871 § 2 k.p.c.

W zażaleniu na to postanowienie wnioskodawca zarzucił naruszenie art. 87¹

§ 1 k.p.c. w związku z art. 130 § 5 k.p.c. w związku z art. 3986 § 2 k.p.c. w związku

z art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 519¹ § 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W aktualnym stanie prawnym, obowiązującym do dnia 2 maja 2012 r.

(por. art. 1 pkt 39 b) ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy – kodeks

postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw – Dz. U. z 2011 r. Nr 233,

poz. 1381), orzeczenia sądu drugiej instancji uchylające wyrok (postanowienie –

art. 5191 § 1 k.p.c.) sądu pierwszej instancji i przekazujące sprawę sądowi

pierwszej instancji do ponownego rozpoznania nie podlegają kontroli Sądu

Najwyższego. Zgodnie z treścią obowiązującego, powołanego wyżej, art. 519 1 § 1

k.p.c., skarga kasacyjna w postępowaniu nieprocesowym przysługuje m.in. od

wydanego przez sąd drugiej instancji postanowienia co do istoty sprawy. Za takie

rozstrzygnięcie uważa się postanowienie kończące postępowanie w sprawie

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2009 r. IV CZ 111/08,

z dnia 23 listopada 2004 r. I CK 597/04, z dnia 3 października 2008 r. I CZ 71/08,

z dnia 23 listopada 2004 r. I CK 597/04 – niepubl. a także wyrok z dnia 18 grudnia

1996 r. I CKN 28/96, OSNC 1997, nr 4, poz. 44 ). Zważywszy, że skarga kasacyjna

została wniesiona od postanowienia, które nie było postanowieniem kończącym

postępowanie w sprawie, jej odrzucenie, jako niedopuszczalnej, nie mogło być

poczytane za nieprawidłowe art. 3986 § 2 k.p.c.).

Biorąc pod uwagę wynikającą z ustawy niedopuszczalność skargi złożonej

przez

wnioskodawcę,

pozostałe

zarzuty

zażalenia

ocenić

należy

jako

bezprzedmiotowe. W szczególności nie ma racji skarżący, że Sąd obowiązany był

wezwać pełnomocnika wnioskodawcy do podpisania skargi kasacyjnej. Jeżeli

skarga kasacyjna, jak w sprawie niniejszej, podlega odrzuceniu a limine, nie istnieje

potrzeba wzywania do usunięcia jej braków formalnych.

W okolicznościach sprawy już tylko ubocznie można zauważyć, że Sąd

Najwyższy nie podziela stanowiska skarżącego, że dołączenie do skargi

kasacyjnej, podpisanej osobiście przez stronę, pełnomocnictwa udzielonego

adwokatowi, nakładało na sąd obowiązek wezwania tego pełnomocnika do

podpisania skargi, w trybie przewidzianym dla usuwania braków formalnych skargi.

Brak podpisu stanowi niewątpliwie brak formalny pisma procesowego.

Skarga kasacyjna jest pismem procesowym, stąd brak podpisu stanowi jej brak

formalny (art. 3984 § 3 w związku z art.126 § 1 pkt 4 k.p.c.) podlegający usunięciu

w reżimie właściwym dla tego pisma. W okolicznościach sprawy nie mieliśmy

jednak do czynienia z brakiem podpisu. Skarga została podpisana, przez

wnioskodawcę osobiście. W postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje

zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych (art. 87¹ §1 k.p.c.), co

oznacza, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona i podpisana przez

adwokata lub radcę prawnego. Nie dociekając, czy w sprawie skarga została

sporządzona przez adwokata, którego pełnomocnictwo do niej dołączono,

stwierdzić należy, że podpisanie skargi przez samą stronę (tu: wnioskodawcę)

powoduje, iż podpisu tego, z uwagi na funkcje jakie pełni podpis pod pismem

procesowym, nie można uznać za nieistniejący, czy też niewywołujący skutków

prawnych. Podpis pod pismem procesowym konstytuuje to pismo jako oznaczony

dokument, identyfikuje osobę składającą zawarte w nim oświadczenie, potwierdza

stanowczość decyzji wywołania skutków złożonego oświadczenia, wskazuje, że

oświadczenie zostało zakończone. Podpis, wskazując przeto osobę, od której

pochodzi zawarte w skardze kasacyjnej oświadczenie, powoduje, że skarga

kasacyjna musi być traktowana jako złożona przez stronę osobiście. Skarga

kasacyjna złożona przez stronę nie mającą zdolności postulacyjnej przed Sądem

Najwyższym, jest skargą niedopuszczalną, podlegającą odrzuceniu a limine.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie wyrażono już pogląd, iż

sporządzenie środka odwoławczego do Sądu Najwyższego osobiście przez stronę

pozbawioną

zdolności postulacyjnej jest

dotknięte

brakiem nieusuwalnym,

skutkującym odrzuceniem środka zaskarżenia jako niedopuszczalnego, bez

wzywania od uzupełnienia tego braku i bez możliwości jego usunięcia samodzielnie

przez stronę lub jej pełnomocnika (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

14 lipca 2006 r. II CZ 45/06, a także postanowienia z 6 listopada 2008 r. III CZ

35/08, z dnia 21 września 2011 r. I CZ 59/11 – niepubl., z dnia 14 stycznia 1997 r.

I CZ 23/97, OSNC 6-7/1997 poz. 77). Sąd Najwyższy, w składzie orzekającym, nie

podziela tym samym stanowiska wyrażonego w postanowieniu Sądu Najwyższego

z dnia 24 lutego 2009 r. I UZ 35/08 (OSNP 20101/19-20/251) o dopuszczalności

wzywania pełnomocnika do podpisania skargi kasacyjnej już podpisanej przez

stronę.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14

w związku z art. 3941 § 1 i 3 k.p.c. oddalił zażalenie jako pozbawione

uzasadnionych podstaw.

d