V CZ 13/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 13/07

POSTANOWIENIE

Dnia 9 marca 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z powództwa "A." Spółki z o.o.

przeciwko "B." S.A.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 9 marca 2007 r.,

zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 8 grudnia 2006 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z 8 grudnia 2006 r. Sąd Apelacyjny odrzucił

apelację pozwanej „B." S.A. z powodu nie uiszczenia opłaty podstawowej. Sąd

uznał, że zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.), zaś

reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika strona pozwana była w całości

zwolniona od kosztów sądowych. Sąd stwierdził, że bez znaczenia pozostawał

zawarty w apelacji wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych.

W zażaleniu pozwana wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia

w całości. Zarzuciła przyjęcie błędnego założenia, że była ona zwolniona od

kosztów sądowych w całości, a zatem zawarty w apelacji wniosek nie był, jej

zdaniem, bezprzedmiotowy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

weszła w życie z dniem 2 marca 2006 r. Wniesienie apelacji w przedmiotowej

sprawie miało miejsce w czasie obowiązywania tej ustawy. Strona pozwana

reprezentowana była przez zawodowego pełnomocnika. Zgodnie z art. 130 2 § 3

k.p.c. sąd odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty wniesione przez adwokata,

radcę prawnego lub rzecznika patentowego środki odwoławcze lub środki

zaskarżenia (apelację, zażalenie, skargę kasacyjną, skargę o stwierdzenie

niezgodności

z prawem

prawomocnego

orzeczenia,

sprzeciw

od

wyroku

zaocznego, zarzuty od nakazu zapłaty, skargę na orzeczenie referendarza

sądowego) podlegające opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od

wskazanej przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia. Nie ulega wątpliwości, że

od wniesionej apelacji nie uiszczono żadnej opłaty. Uszło jednak uwagi Sądu, że

pozwana sformułowała wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych (k. 384-385).

Obowiązek uiszczenia opłaty podstawowej w wysokości 30 zł powstaje

dopiero w razie uwzględnienia wniosku i przyznania stronie całkowitego zwolnienia

od kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 100 ust. 2 zd. drugie u.k.s.c., strona,

której sąd przyznał całkowite zwolnienie od kosztów sądowych, ma obowiązek

uiścić opłatę podstawową, o której mowa w art. 14 u.k.s.c. Jeżeli natomiast wniosek

o zwolnienie od kosztów zostanie oddalony w całości lub w części, aktualizuje się

wówczas obowiązek uiszczenia stosownej opłaty stałej lub stosunkowej (por.

postanowienie SN z dnia 4 października 2006 r., l CZ 81/06, niepubl.,

postanowienie SN z dnia 15 listopada 2006 r., V CZ 83/06, niepubl.).

W tej sytuacji kluczowe znaczenie ma ustalenie czy strona pozwana była

zwolniona od kosztów sądowych w chwili wniesienia apelacji, czy też dopiero

składając środek odwoławczy wystąpiła o zwolnienie jej od obowiązku ponoszenia

opłaty apelacyjnej.

Literalne brzmienie sentencji postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 1

lutego 2006 r., że sąd „postanawia zwolnić pozwanego/powoda wzajemnego z

kosztów sądowych" (k.327), mogłoby wskazywać na zwolnienie pozwanej od

kosztów sądowych w całości. Na postanowienie to należy spojrzeć jednakże

w kontekście złożonego wniosku pozwanej spółki, który był podstawą wydania tego

orzeczenia. We wniosku z dnia 30 stycznia 2006 r. pozwana wystąpiła o

„zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisów od zażaleń na postanowienie o

odrzuceniu zażalenia z dnia 26.09.05 r. w przedmiocie zabezpieczenia powództwa

oraz opłaty od zażalenia na postanowienie w przedmiocie odrzucenia zażalenia na

postanowienie o odrzuceniu zażalenia" (k.-320). Sąd Okręgowy nie był uprawniony

do orzekania ponad żądanie strony w przedmiocie zwolnienia od kosztów

sądowych co sprawia, że brzmienie sentencji postanowienia z dnia 1 lutego 2006 r.

nie jest jednoznaczne. Na powyższe wątpliwości pozwana zwracała zresztą uwagę

w zażaleniu z dnia 16 lutego 2006 r. (k.-332).

Sąd powinien formułować swoje rozstrzygnięcia precyzyjnie, w sposób nie

budzący wątpliwości, a gdyby tak się nie stało - obowiązany jest dokonać wykładni

wydanego orzeczenia (por. postanowienie SN z 20 grudnia 2000 r., V CKN

1589/00, nieopubl.). Przyjmuje się, że konieczność dokonania wykładni orzeczenia

zachodzi wówczas, gdy jego treść jest sformułowana w sposób niejasny, który

może budzić wątpliwości co do samego rozstrzygnięcia, zakresu powstałej powagi

rzeczy osądzonej, a także sposobu jego wykonania. Wykładni orzeczenia dokonać

może sąd z urzędu, co powinien uczynić zwłaszcza wówczas, gdy, jak to miało

miejsce w przedmiotowej sprawie, pojawią się istotne wątpliwości dotyczące

wydanego rozstrzygnięcia.

Pozwana nie posiadała pewności dotyczącej własnej sytuacji procesowej,

o czym świadczy użyte we wniesionej apelacji sformułowanie „Mając na względzie

postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 1 lutego 2006 r. o zwolnieniu

pozwanego od kosztów sądowych, z ostrożności procesowej wnoszę o zwolnienie

pozwanej od obowiązku uiszczenia opłaty sądowej od apelacji". Strona pozbawiona

została pewności, co do treści wydanego rozstrzygnięcia w przedmiocie zwolnienia

od kosztów sądowych, które miało istotne znaczenie dla przebiegu dalszego

postępowania w sprawie. Należy zatem stwierdzić, że pozwana nie powinna

ponosić negatywnych konsekwencji wynikających z niejasności wydanego przez

sąd orzeczenia.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji (art. 398 15 § 1 k.p.c. w zw.

z art. 3941 § 3 k.p.c.)