V CZ 127/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 127/12

POSTANOWIENIE

Dnia 17 kwietnia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Anna Owczarek (przewodniczący)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie z powództwa A. D.

przeciwko Z. D.

o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 17 kwietnia 2013 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 10 maja 2012 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu

do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Powód A. D. wniósł zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia

10 maja 2012 r. odrzucające jego skargę kasacyjną od wyroku tego Sądu na

podstawie art. 3986 § 2 k.p.c., jako nieopłaconą. W uzasadnieniu wskazał, że

postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2012 r. został częściowo zwolniony od

obowiązku uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej - o ile opłata ta przekracza kwotę

3000 zł, zaś jego dalej idący wniosek został oddalony. Postanowienie to

pełnomocnik powoda otrzymał 23 kwietnia 2012 r., zatem termin do uiszczenia

części opłaty nieobjętej zwolnieniem upłynął 30 kwietnia 2012 r.

Powód

w

zażaleniu zarzucił, że niejasne sformułowanie postanowienia o częściowym

zwolnieniu od kosztów sądowych powodowało wątpliwości co do zakresu

zwolnienia, a w konsekwencji - co do obowiązku uiszczenia opłaty.

We wnioskach skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o kontrolę w ramach

rozpoznawanego zażalenia również postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 13

kwietnia 2012 r. w zakresie zasadności częściowej odmowy zwolnienia powoda od

kosztów sądowych.

Sąd Najwyższy zważył,

co następuje:

Powód reprezentowany przez fachowego pełnomocnika przy wniesieniu

skargi kasacyjnej wystąpił o zwolnienie go od kosztów sądowych. Zawarte

w postanowieniu z dnia 13 kwietnia 2012 r. rozstrzygniecie Sądu Apelacyjnego

o tym wniosku brzmiało „uwzględnić wniosek częściowo przez zwolnienie powoda

od obowiązku uiszczania opłaty od wniesionej przez niego skargi kasacyjnej,

o ile opłata ta przekracza kwotę 3 000 złotych, zaś dalej idący wniosek oddalić".

Sformułowanie to, jakkolwiek mogące budzić pewne wątpliwości, odczytywane

w całości

w

odniesieniu

do

obowiązków

fiskalnych

powoda

związanych

z wniesieniem skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie pozwalało jednoznacznie

odkodować

zakres

zwolnienia

-

jako

odnoszący

się

do

części

opłaty

przekraczającej 3000 zł. Wysokość opłaty była znana już na etapie składania skargi

kasacyjnej, wiadomo było, że opłata przewyższa 3000 zł, wobec czego w wypadku,

gdyby intencją sądu miało być zwolnienie powoda od całości opłaty, odwoływanie

się do sumy 3000 zł jako czynnika regulującego częściowe lub całościowe

zwolnienie byłoby niedorzeczne. Zarzuty skarżącego bazujące na argumencie

o niezrozumiałości otrzymanego postanowienia i niewypełnieniu z tego powodu

obowiązku opłacenia skargi w terminie wskazanym w art. 112 ust. 3 ustawy z dnia

28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz. U.

z 2010 r. nr 90, poz. 594 ze zm.) nie mogły więc odnieść zamierzonego skutku.

Uchylenie zaskarżonego postanowienia było jednak konieczne z innej

przyczyny.

Powód

zawarł

w

zażaleniu

wniosek

o

poddanie

kontroli

niezaskarżalnego osobno postanowienia o odmowie zwolnienia go od kosztów

sądowych w całości. Wniosek taki jest dopuszczalny na podstawie art. 380 k.p.c.

w związku z 3941 § 3 i art. 39821 k.p.c. W wypadku, kiedy na wcześniejszych

etapach postępowania stronie przyznawano zwolnienie, odmowa udzielenia takiego

zwolnienia w postępowaniu kasacyjnym wymagałaby stwierdzenia, że położenie

skarżącego uległo w jakimś aspekcie poprawie (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 6 maja 2011 r., II CZ 12/11, Lex nr 847127). Wobec tego,

że postanowienie rozstrzygające wniosek o zwolnieniu od kosztów, wydane przez

sąd drugiej instancji nie podlega odrębnemu zaskarżeniu i nie jest uzasadniane,

może natomiast być przedmiotem kontroli na etapie badania zasadności

postanowienia o odrzuceniu nieopłaconej kasacji, konieczne jest przedstawienie

motywów odmowy zwolnienia od kosztów w uzasadnieniu postanowienia

o odrzuceniu kasacji z powodu jej nieopłacenia. Niezamieszczenie informacji

wyjaśniającej przesłanki oceny, że powód jest w stanie uiścić opłatę w wyznaczonej

przez Sąd Apelacyjny kwocie uniemożliwia kontrolę zasadności tego stanowiska.

Z tych przyczyn zaskarżone postanowienie należało uchylić i przekazać sprawę do

ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu na podstawie art. 394 1 § 3 w zw. z

art. 39815 § 1 k.p.c.

jw