V CZ 122/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 122/11

POSTANOWIENIE

Dnia 23 lutego 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący)

SSN Jan Górowski

SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi Marii Ł.

o wznowienie postępowania

zakończonego prawomocnym postanowieniem

Sądu Wojewódzkiego

z dnia 8 października 1991 r.,

w sprawie z wniosku Bolesława Ł.

przy uczestnictwie Kółka Rolniczego w K.

o nadanie tytułu własności nieruchomości,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 23 lutego 2012 r.,

zażalenia Marii Ł. na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 7 kwietnia 2011 r.,

1. oddala zażalenie,

2. oddala wniosek pełnomocnika Marii Ł. o przyznanie

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

w postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2011 r. odrzucił wniesioną

w dniu 28 marca 2011 r. skargę Marii Ł. o wznowienie postępowania w sprawie

z wniosku Bolesława Ł. z udziałem Kółka Rolniczego w K., Anny Ł., Krystyny K. i

Zdzisława

Ł.

o nadanie

tytułu

prawomocnym postanowieniem

własności

nieruchomości,

zakończonego

Sądu Wojewódzkiego z dnia 8 października

1991 r. W ocenie Sądu Okręgowego skarga Marii Ł., oparta na podstawie z art.

401 pkt 2 k.p.c. była, w świetle art. 407 § 1 k.p.c., spóźniona. Skarżąca, mimo że

nie była uczestniczką postępowania prowadzonego z wniosku jej męża Bolesława

Ł. o nadanie własności tytułu ziemi, o postanowieniu wydanym w tej sprawie

dowiedziała się najpóźniej w 2001 r., w toku sprawy z wniosku Kółka Rolniczego w

K. o zasiedzenie tej samej nieruchomości, oznaczonej sygn. akt II Ns 3798/00,

zakończonej prawomocnie postanowieniem z dnia 12 grudnia 2001 r., w której to

sprawie była uczestnikiem. Odnosząc się zaś do pozostałych podstaw wznowienia

powołanych w skardze, to jest podstaw z art. 403 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 403 § 2

k.p.c., Sąd Okręgowy ocenił, że skarżąca nie wykazała, aby podstawy te

rzeczywiście wystąpiły.

W zażaleniu na to postanowienie Maria Ł. wniosła o jego uchylenie

podnosząc zarzut naruszenia art. 410 § 1 k.p.c. przez jego nieuzasadnione

zastosowanie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie podlegało oddaleniu.

W postępowaniu o wznowienie postępowania nieprocesowego należy

odpowiednio stosować przepisy

o wznowieniu zawarte

w art. 400-416 k.p.c.

w związku z art. 13 § 2 k.p.c., to jest przy uwzględnieniu różnic zachodzących

między tymi trybami postępowania rozpoznawczego. Jeżeli jednak skargę

o wznowienie

postępowania

składa

osoba,

która

nie

była

uczestnikiem

poprzedniego postępowania, zastosowanie ma przepis art. 524 § 2 k.p.c.

Przepis ten stanowi, że zainteresowany, który nie był uczestnikiem postępowania

zakończonego prawomocnym postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy

może żądać wznowienia postępowania, jeżeli postanowienie to narusza jego

prawa. W takim wypadku stosuje się przepisy o wznowieniu postępowania

z powodu pozbawienia możności działania.

Z przytoczonego przepisu wynika zatem, że osoba żądająca wznowienia

musi być zainteresowanym w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c., a żądanie wznowienia

może wynikać tylko z podstawy wymienionej w art. 401 pkt 2 k.p.c. czyli

pozbawienia

możności

działania.

Pozbawieniem

możności

działania

jest

nieuczestniczenie w postępowaniu bez winy skarżącego i wydanie w tym

postepowaniu orzeczenia, które narusza prawa skarżącego. Przewidziane

w przepisach k.p.c. przyczyny restytucyjne wznowienia postępowania nie wchodzą

wówczas w rachubę. Odesłanie do przepisów o wznowieniu postępowania ujęte

w zdaniu z art. 524 § 2 k.c. dotyczy niemożności żądania wznowienia jeżeli przed

uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała (art. 401 pkt 2

k.p.c.), właściwości sądu (art. 405 k.p.c.) i terminów (art. 407 i art. 408 k.p.c.,

por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2002 r., I CKN 450/00,

LEX nr 53299).

Okoliczności sprawy wskazywały, że skarżąca w sprawie, w której

domagała się wznowienia postępowania, nie mogła być traktowana jako osoba

zainteresowana w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c. Status taki ma osoba, której praw

dotyczy wynik postępowania bądź to bezpośrednio bądź pośrednio. Wynik tej

sprawy nie dotyczył praw Marii Ł. W sprawie tej, jej mąż, Bolesław Ł., domagał się

stwierdzenia nabycia własności opisanej we wniosku nieruchomości przez jego

ojca, Jana Ł., w trybie przepisów ustawy z dnia

26 października 1971 r. o

uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.). W

taki sposób żądanie zostało sprecyzowane na rozprawie w dniu 8 lutego 1991 r. (k.

29) i było popierane aż do daty wydania w sprawie prawomocnego orzeczenia (por.

protokoły rozpraw: z dnia 27 maja 1991 r. k. 61 v. i z dnia 15 lipca 1991 r. k. 73

oraz treść rewizji k. 89). Z akt sprawy wynikło, że Jan Ł. zmarł 25 czerwca 1987 r.,

a Bolesław Ł. był jego spadkobiercą ustawowym. Jako spadkobierca ustawowy

miał interes prawny w zgłoszeniu wniosku o stwierdzenie nabycia własności przez

ojca, nieruchomość bowiem nabyta przez ojca należała do spadku po nim (art. 922

k.c.) i w odpowiednich częściach, wynikających z dziedziczenia, stawała się

przedmiotem współwłasności Bolesława Ł. i jego rodzeństwa. Tak nabyte prawo nie

było jednak objęte dorobkiem Bolesława i Marii małż. Ł. Zgodnie z art. 33 k.r.o., w

brzmieniu obowiązującym w dacie otwarcia spadku po Janie Ł., przedmioty nabyte

przez dziedziczenie stanowiły majątek odrębny małżonka, chyba że spadkodawca

inaczej postanowił. Maria Ł. w skardze o wznowienie powoływała się jedynie na

status żony Bolesława Ł. i fakt pozostawania z nim we wspólności majątkowej

małżeńskiej. W świetle powyższego nie były to więc okoliczności wystarczające dla

stwierdzenia, że skarżąca miała interes prawny w uczestniczeniu w postępowaniu,

skoro zainteresowanej, w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c., nie czynił z niej li tylko

status żony, a udział w nieruchomości, co do zasady, stanowiłby majątek odrębny

Bolesława Ł. i brak było też dowodu, że nieruchomość, której dotyczyło

postępowanie, z woli spadkodawcy, mogła być objęta dorobkiem.

Brak wykazania w skardze o wznowienie postępowania, że wynik tego

postępowania dotyczył praw Marii Ł. powodował, że skargę należało traktować

jako pochodzącą od osoby nielegitymowanej. Skarga wniesiona przez osobę

nielegitymowaną

odrzuceniu.

jest

skargą

Zaskarżone

niedopuszczalną,

postanowienie

nie

taka

mogło

zaś

być

skarga

przeto

podlega

poczytane

za nieprawidłowe.

Ubocznie

można

dodać,

że

niewątpliwie

skarżąca

nie

dochowała

trzymiesięcznego terminu wynikającego z art. 407 § 1 k.p.c. dla wniesienia skargi,

skoro treść rozstrzygnięcia, które skarżąca tą skargą podważa, była znana

w sprawie sygn. akt II Ns 3798/00 toczącej się z jej udziałem. Ponadto

bez

znaczenia były tak rozważania Sądu Okręgowego jak i zarzuty zawarte w zażaleniu

odnoszące się do podstaw restytucyjnych wznowienia.

Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 394 1 § 3 w związku z art.

39814 k.p.c. oddalił zażalenie.

Wobec niezłożenia przez pełnomocnika skarżącej, ustanowionego z urzędu,

oświadczenia, że należne mu opłaty nie zostały uiszczone w całości lub w części,

oddaleniu podlegał również wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej (§ 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).