V CZ 122/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 122/07

POSTANOWIENIE

Dnia 18 stycznia 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z wniosku E. K.

przy uczestnictwie D. K. oraz Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Ś.

o ubezwłasnowolnienie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 stycznia 2008 r.,

zażalenia uczestniczki postępowania D. K.

na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 23 sierpnia 2007 r., sygn. akt I ACa (…),

oddala zażalenie oraz oddala wniosek pełnomocnika procesowego z urzędu o

przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej uczestniczce postępowania w

postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia z dnia 14 czerwca 2006 r. Sąd Okręgowy w Ś.

ubezwłasnowolnił częściowo uczestniczkę postępowania D. K. Postanowieniem z dnia

13 września 2006 r. na wniosek uczestniczki Sąd ten zwolnił ją od kosztów sądowych w

całości oraz ustanowił dla niej pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnika tego w osobie

adwokata Ł. K. Okręgowa Rada Adwokacka w W. wyznaczyła w dniu 22 września 2006

r., o czym dowiedział się on dnia 29 września 2006 r. Apelacja uczestniczki wniesiona

od postanowienia z dnia 14 czerwca 2006 r. została przez Sąd Apelacyjny oddalona

postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2007 r. W

rozprawie apelacyjnej sama

ubezwłasnowolniona ani jej pełnomocnik nie brali udziału, choć o terminie tej rozprawy

wskazany

pełnomocnik

został

prawidłowo

zawiadomiony.

Na

skutek

wniosku

uczestniczki datowanego na dzień 2 kwietnia 2007 r. Okręgowa Rada Adwokacka w W.,

zwalniając dotychczasowego pełnomocnika z urzędu z obowiązku zastępowania

uczestniczki, wyznaczyła dla niej w dniu 21 maja 2007 r. kolejnego adwokata w osobie

R. B. Wymieniony adwokat o wyznaczeniu go pełnomocnikiem powziął wiadomość w

dniu 23 maja 2007 r. wyniku rozpoznania wniesionego w dniu 27 czerwca 2007 r.

wniosku uczestniczki o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie

uzasadnienia postanowienia z dnia 4 kwietnia 2007 r. i doręczenie go wraz z tym

orzeczeniem, Sąd odwoławczy postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2007 r. wniosek ten

oddalił oraz odrzucił jako spóźniony, wniosek do złożenia którego termin nie został

przywrócony. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Apelacyjny stwierdził, że

uchybienie

terminowi

nie

nastąpiło

bez

winy

uczestniczki,

gdyż

była

ona

reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, który zaniedbał dokonania omawianej

czynności w ustawowym terminie. W kwestii tej zmiana osoby pełnomocnika nie miała zdaniem Sądu - żadnego znaczenia.

Pełnomocnik uczestniczki, wnosząc w jej imieniu zażalenie na wyżej wymienione

postanowienie z dnia 23 sierpnia 2007 r., domagał się jego uchylenia w całości i

przekazania sprawy do ponownego rozpoznania bądź przywrócenia terminu do złożenia

przedmiotowego wniosku. Jego zdaniem uczestniczka nie mogła do czasu wyznaczenia

go pełnomocnikiem wystąpić z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia

postanowienia Sądu drugiej instancji ze względu na brak zdolności postulacyjnej (art.

871 § 1 zd. 2 k.p.c.).

W zażaleniu pełnomocnik z urzędu domagał się ponadto przyznania „kosztów

procesu poniesionych przez stronę skarżącą”.

Uznając zażalenie uczestniczki postępowania za bezzasadne, Sąd Najwyższy

miał na względzie, co następuje:

Zgodnie z art. 380 k.p.c., mającym w zw. z art. 39821 k.p.c. i art. 3 § 3 k.p.c.

odpowiednie zastosowanie w postępowaniu zażaleniowym, sąd odwoławczy władny jest

- na wniosek strony - rozpoznać także te postanowienia sądu niższej instancji, które nie

podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia a miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy

(por. np.: uzasadnienie postanowienia SN z 11 sierpnia 1999 r., I CKN 367/99, OSNC

2000, Nr 3, poz. 48, uzasadnienie uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia

31 maja 2000 r., III ZP 1/00, OSP 2001, Nr 5, poz. 76 oraz uchwałę SN z dnia 16

listopada 2004 r., III CZP 62/04, OSNC 2005, Nr 11, poz. 181). W sprawie niniejszej

takim orzeczeniem jest postanowienie, którym Sąd Apelacyjny oddalił wniosek

uczestniczki o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia

postanowienia z dnia 4 kwietnia 2007 r. i doręczenie go wraz z tym orzeczeniem żalącej.

Oddalenie tego wniosku spowodowało, że Sąd zmuszony był uznać drugi z

wymienionych wyżej wniosków za spóźniony i z tej przyczyny go odrzucić.

W zażaleniu skarżąca podniosła, że na skutek braku zdolności postulacyjnej nie

mogła wystąpić ze stosownym wnioskiem o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia

postanowienia Sądu odwoławczego oddalającego jej apelację. Teza taka jest

nieuzasadniona. Przymus adwokacko-radcowski przewidziany w art. 871 § 1 k.p.c.,

którym objęte są czynności związane z postępowaniem przed Sądem Najwyższym, nie

dotyczy występowania przez uczestnika (stronę) ze wskazanym wyżej wnioskiem (por.

postanowienie SN z dnia 20 października 2005 r., IV CZ 99/05, nie publ.). Żaląca mogła

więc złożyć go samodzielnie bez udziału profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto

zwrócić należy uwagę na to, że do czasu zmiany adwokata i przejęcia przez niego

obowiązku zastępowania uczestniczki była ona nieprzerwanie reprezentowana przez

dotychczasowego pełnomocnika w osobie adwokata Ł. K. Pełnomocnik ten zgodnie z

art. 94 § 1 k.p.c. w zw. z art. 95 k.p.c. obowiązany był, aż do upływu dwutygodniowego

okresu od jego zwolnienia, uczestniczkę reprezentować (por. postanowienie SN z dnia

11 października 2005 r., OSNC 2006, nr 7-8, poz. 130). Nie było zatem żadnych

przeszkód, ażeby przedmiotowy wniosek został przez niego wniesiony w imieniu żalącej

z zachowaniem ustawowego terminu.

Z omówionych przyczyn, za w pełni usprawiedliwione należało uznać stanowisko

Sądu odwoławczego, według którego uchybienie terminowi nastąpiło z przyczyn, za

które uczestniczka ponosi winę (art. 168 § 1 k.p.c.). W konsekwencji jako prawidłowe

należało ocenić oddalenie przez Sąd wniosku o przywrócenie wskazanego wyżej

terminu, a także odrzucenie spóźnionego w takiej sytuacji wniosku zawierającego

żądanie sporządzenia uzasadnienia postanowienia z dnia 4 kwietnia 2007 r. i

doręczenia go wraz z tym postanowieniem.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji, na podstawie art.

39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.

Oddalając wniosek pełnomocnika uczestniczki o zasądzenie kosztów nie

opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Sąd Najwyższy miał na uwadze, że

wbrew wymaganiu wynikającemu z § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez

Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr

163, poz.1348) wniosek ten nie zawierał oświadczenia, iż koszty te nie zostały

zapłacone w całości bądź w części (por. zachowujące aktualność także w obecnym

stanie prawnym postanowienie SN z dnia 14 października 1998 r., II CKN 687/98,

OSNC 1999, Nr 3, poz. 63).