V CZ 121/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 121/05

POSTANOWIENIE

Dnia 26 października 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący)

SSN Zbigniew Strus (sprawozdawca)

SSN Maria Grzelka

w sprawie z powództwa P.(…) GmbH z siedzibą w D.,

przeciwko "M.(…)" Spółce z o.o. w W. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu

niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 października 2005 r., zażalenia strony pozwanej

na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 19 lipca 2005 r., sygn. akt I ACa (…),

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z 19 lipca 2005 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację pozwanej

Spółki od wyroku Sądu Okręgowego w W. z 17 marca 2005 r. wydanego w sprawie

gospodarczej. Sąd ustalił, że żądając odpisu wyroku z uzasadnieniem pełnomocnik

pozwanej nie doręczył odpisu tego wniosku stronie powodowej – wbrew wymaganiu

zawartemu w art. 4799 § 1 k.p.c. Mimo tego braku Sąd Okręgowy doręczył pozwanej

odpis wyroku z uzasadnieniem a następnie przedstawił Sądowi Apelacyjnemu apelację

tej strony, tymczasem skutkiem omawianego uchybienia powinien być zwrot wniosku.

Uwzględnienie wniosku podlegającego zwrotowi Sąd Apelacyjny utożsamił co do

skutków z wypadkiem doręczenia wyroku i uzasadnienia na skutek wniosku

spóźnionego i uznając, że w razie takiego zdarzenia termin do wniesienia apelacji

biegnie od dnia, w którym upłynął termin do żądania uzasadnienia (art. 369 § 2 k.p.c.)

na podstawie art. 373 k.p.c. apelację odrzucił.

Pozwany w zażaleniu zarzuca naruszenie art. 471 § 1 w zw. z art. 373 k.p.c. i

wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Ustawodawca nie uznał za konieczne zamieszczenie w kodeksie legalnej definicji

pism procesowych uznając za wystarczające potoczne rozumienie pojęcia „pisma”,

wskazał jednak (art. 125 § 1 k.p.c.) istotną ich zawartość: wnioski i oświadczenia stron

składane poza rozprawą. Należy dostrzec różnorodność pism procesowych utrudniającą

ich systematyzację, wynikającą z bogactwa materii, której dotyczyć mogą owe wnioski i

oświadczenia. Pismo może być składane w celu przygotowania rozprawy lub dotyczyć

kwestii incydentalnej (np. zawiadomienie o nadzwyczajnej przeszkodzie w stawieniu się

na rozprawę – art. 214 k.p.c.); może dotyczyć istoty sprawy lub czynności wpadkowej,

odnosić się do sytuacji procesowej strony przeciwnej albo wyłącznie sytuacji strony

wnoszącej pismo. Kontynuując ten wątek można też wskazać pisma szczególne,

zwłaszcza środki odwoławcze i środki zaskarżenia nadzwyczajne o dokładnie

określonych elementach kreatywnych, które „ponadto” powinny czynić radość

wymaganiom przewidzianym dla pism procesowych (np. apelacja, skarga kasacyjna).

Regulując złożone i dynamiczne zjawisko jakim jest proces sądowy w akcie rangi

kodeksu, ustawodawca nie mógł przekroczyć miary szczegółowości, powyżej której

drobiazgowość unormowania pozbawiłaby akt normatywny cechy zrozumiałości. Takie

szczegółowe kwestie pozostawiono praktyce, a wśród nich rozstrzyganie, czy

doręczaniu podlegają odpisy wszelkich pism procesowych. Zwrócić należy bowiem

uwagę na sformułowanie art. 128 k.p.c., w którym obowiązek dołączania odpisów pisma

i załączników powiązany został z celem, tj. doręczeniem ich uczestniczącym w sprawie

osobom.

Praktyka sądowa przyjęła jako kryterium podział na pisma dotyczące samego

toku (biegu) procesu i pisma dotyczące istoty sprawy. Doręczanie tych drugich jest

koniecznością wynikającą z zasady równości stron oraz bezwzględnego obowiązku

zapewnienia im przez sąd możności działania i obrony swych praw (art. 379 pkt 5 k.p.c.,

art. 401 pkt 2 k.p.c.). Żądanie uzasadnienia wyroku (art. 328 § 1 k.p.c.) determinujące

doręczenie go wraz z uzasadnieniem (art. 331 k.p.c.) przysługuje każdej stronie i

realizuje powszechne prawo „każdego” do rzetelnego procesu, w którym sąd

obowiązany jest wyjaśnić motywy rozstrzygnięcia. Wypełnienie tego prawa odbywa się

między sądem a stroną żądającą uzasadnienia. Dlatego sąd został wyposażony w

kompetencje rozstrzygania z urzędu o zachowaniu terminu wyznaczonego na złożenie

wniosku (art. 328 § 1 zdanie drugie k.p.c.). Nie można zaprzeczyć, że żądanie

sporządzenia uzasadnienia wyroku wpływa na bieg sprawy (art. 369 k.p.c.), jednak z

powołanego prawa do rzetelnego procesu wynika reguła zaskarżenia wyroku

uzasadnionego na piśmie, w związku z czym żądanie takie nie pogarsza sytuacji drugiej

strony, ponadto proces winien być – w granicach swobody pozostawionej praktyce –

kształtowany w sposób racjonalny, uwzlgędniającej proporcje celu i środków.

Obowiązek doręczania drugiej stronie odpisu pisma w sprawach gospodarczych

(art. 4799 § 1 k.p.c.) jest uciążliwy i łączy się z kosztami. Ponieważ treść żądania

sporządzenia uzasadnienia wyroku jest maksymalnie prosta (podobnie jak sprawdzenie

zachowania terminu) należy akceptować i utrzymać dotychczasową praktykę zaliczającą

to żądanie do pism związanych z tokiem sprawy, niepodlegających doręczeniu drugiej

stronie. W takim razie nie ma do niego zastosowania wymaganie doręczania przez

wnioskodawcę odpisu żądania drugiej stronie i dołączenia dowodu doręczenia. Uznając

przeto zarzuty zażalenia za usprawiedliwione, Sąd Najwyższy na podstawie art. 394 1 §

2 i 3 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie.