V CZ 12/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 12/11

POSTANOWIENIE

Dnia 13 kwietnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący)

SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie ze skargi Sławomira U.

o wznowienie postępowania

zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego

z dnia 20 grudnia 2002 r.,

w sprawie z powództwa Sławomira U.

przeciwko Markowi W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 13 kwietnia 2011 r.,

zażalenia Sławomira U. na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 29 października 2010 r.,

1) oddala zażalenie;

2) przyznaje adwokatowi Agacie B. od Skarbu Państwa Sądu Apelacyjnego kwotę 1800 zł (jeden tysiąc osiemset

złotych) wraz z podatkiem od towarów i usług tytułem

kosztów

nieopłaconej

pomocy

prawnej

świadczonej

skarżącemu Sławomirowi U. z urzędu w postępowaniu

zażaleniowym.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił wniosek Sławomira

U. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w

sprawie z jego powództwa przeciwko Markowi W. o zapłatę, zakończonego

prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 20 grudnia 2002 r., którym

oddalona została jego apelacja od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 4 czerwca

2002 r. oraz odrzucił tę skargę.

Orzeczenie to oparte zostało na następujących wnioskach:

Skarga o wznowienie postępowania wniesiona została po upływie pięciu lat

od uprawomocnienia się obu wyroków. Wniosek o przywrócenie terminu

przewidzianego art. 408 k.p.c. podlegał odrzuceniu, z mocy art. 170 k.p.c., jako

niedopuszczalny, ponieważ nie jest to termin do podjęcia czynności procesowej.

Wobec tego należało odrzucić także skargę o wznowienie postępowania, skoro

złożona została po upływie terminu przewidzianego art. 407 § 1 k.p.c., jak też po

upływie terminu wskazanego w art. 408 k.p.c. Za odrzuceniem przemawia również

nieistnienie podstawy objętej art. 403 § 1 i 2 k.p.c. Zarzut popełnienia przestępstwa

skarżący kieruje w stosunku do pozwanego i wiąże go z nieprawidłowościami

w reprezentowaniu go w sprawie, w której był on jego pełnomocnikiem

ustanowionym z urzędu. Nie powołał okoliczności wskazujących na podrobienie lub

przerobienie dokumentu, na którym oparte być miało kwestionowane orzeczenie.

Postanowienie wydane przez prokuratora w dniu 21 października 2008 r.,

i uzasadnienie wyroku wydanego w sprawie oznaczonej sygnaturą I ACa 482/09,

nie stanowią okoliczności ani dowodów, które istniały w dacie zamknięcia rozprawy

przez Sąd Okręgowy a do wykrycia ich doszło w późniejszym czasie. Sam zresztą

skarżący przyznał, że nie uzyskał wiedzy o innych faktach i dowodach, które nie

były mu wcześniej znane, ale ze wskazanych dokumentów wynika argumentacja

przemawiająca za odpowiedzialnością pozwanego.

Skarżący w zażaleniu zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art.

410 § 1 w związku z art. 408 i art. 403 § 1 i § 2 k.p.c. przez niewłaściwe

zastosowanie tych przepisów, czego konsekwencją było odrzucenie skargi

o wznowienie postępowania. Wniósł o uchylenie tego postanowienia i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania. Podniósł w uzasadnieniu, że przekroczenie

terminu wskazanego w art. 408 k.p.c. nie stanowi przeszkody do wniesienia skargi

o wznowienie postępowania, jeśli doszło do nienależytej reprezentacji skarżącego

lub pozbawienia go możności obrony, a w odniesieniu do niego pozwany naruszył

zasady należytego reprezentowania go w postępowaniu sądowym. Ponadto na

istnienie podstaw objętych art. 403 § 1 i § 2 k.p.c. wskazuje niezgodne z prawem

działanie osób wymienionych przez skarżącego, w tym pozwanego, które

uniemożliwiło mu ochronę swoich interesów oraz wskazywanie dowodów

i okoliczności, które miały istotne znaczenie w sprawie. Skarga powinna być zatem

merytorycznie rozpoznana, skoro oparta była na ustawowych podstawach.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga

o

wznowienie

postępowania

jest

nadzwyczajnym

środkiem

zaskarżenia przysługującym od prawomocnych orzeczeń wymienionych w art. 399

k.p.c. Skuteczne wniesienie go możliwe jest jedynie w oparciu o ściśle określone

i wyczerpująco wymienione podstawy (art. 401 do 403 k.p.c.) oraz w terminie

przewidzianym w art. 407 k.p.c., przy uwzględnieniu terminu zastrzeżonego art. 408

k.p.c. Po uchyleniu art. 411 k.p.c. i zmianie art. 410 k.p.c. ustawą z dnia 22 grudnia

2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo

o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98) sąd na

posiedzeniu niejawnym bada, czy skarga o wznowienie postępowania została

wniesiona w terminie, czy jest dopuszczalna oraz czy została oparta na ustawowej

podstawie wznowienia. Jeśli strona oparła skargę na innych podstawach niż

pozbawienie możności obrony lub nienależyte reprezentowanie, to możliwość jej

wniesienia ograniczona została do 5 lat od uprawomocnienia się orzeczenia.

Termin ten określa czas, w którym - przy jednoczesnym zachowaniu terminu z art.

407 § 1 k.p.c. - w ogóle dopuszczalne jest żądanie wznowienia postępowania.

Ma on charakter terminu prekluzyjnego i nie podlega przywróceniu według zasad

przewidzianych w art. 168 i art. 169 k.p.c. Stwierdzenie istnienia podstaw

wznowienia postępowania polega na badaniu, czy powołane przez skarżącego

okoliczności odpowiadają ustawowej podstawie wznowienia oraz czy podstawa ta

rzeczywiście istnieje. Jeżeli w okolicznościach konkretnej sprawy wskazana

podstawa

nie

zostanie

potwierdzona,

to

skarga

podlega

odrzuceniu.

Takie określenie zakresu kognicji sądu na gruncie art. 410 § 1 k.p.c. ukształtowane

zostało w orzecznictwie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca

2005 r., IV CO 6/05, niepubl.; z 10 lutego 2006 r., PZ 33/05, OSNP 2007/3-4/68;

z 24 stycznia 2007 r., III CZ 1/07, niepubl.; z 30 maja 2007 r., IV CZ 22/07, niepubl.,

z 22 listopada 2007 r., III CZ 47/07, niepubl.; z 10 lipca 2008 r., III CZ 28/08,

niepubl. oraz wyrok z 16 maja 2007 r., III CSK 56/07, niepubl.) i podziela je również

Sąd Najwyższy w rozpoznawanej sprawie. Wbrew stanowisku skarżącego, do

skierowania sprawy na rozprawę dochodzi w razie uznania, że skarga została

skutecznie wniesiona i możliwa jest analiza i ocena zasadności powoływanej

podstawy.

Jednolicie również przyjmowane jest w orzecznictwie, że niewłaściwe

wykonywanie obowiązków przez pełnomocnika strony nie spełnia przesłanek

nienależytej reprezentacji, określonych w art. 401 pkt 2 k.p.c. (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2003 r., II CZ 26/03, OSNC 2004/6/95;

z 10 listopada 2004 r., II CZ 128/04, niepubl.; z 22 stycznia 2008 r., II CZ 106/07,

niepubl.; z 28 marca 2008 r., IV CZ 10/08, niepubl.). Wskazanie jako podstaw

skargi art. 403 § 1 i 2 k.p.c. obligowało skarżącego do przedstawienia okoliczności

potwierdzających zaistnienie działań, które doprowadziły do zmiany treści

dokumentów, czy też uchylenia skazującego wyroku, które były podstawą

prawomocnego

orzeczenia.

Skarżący

nie

wskazał

na

istnienie

wyroku

stwierdzającego przestępcze działanie, którego następstwem było wydanie

kwestionowanego orzeczenia. Nie ma podstaw do przyjęcia, że wykryte zostały

nowe fakty i dowody, których nie można było podnieść przed zamknięciem

rozprawy w poprzednio prowadzonej sprawie. Powoływanie się na działanie

niezgodne z prawem nie zostało nawet uprawdopodobnione. Podkreślenia

wymaga, że każda z podstaw skargi o wznowienie postępowania ma samodzielny

charakter i jeśli jest uzasadniona, to prowadzi do ponownego rozpoznania sprawy.

Nietrafnie zatem skarżący dąży do przyjęcia istnienia podstaw objętych art. 403 § 1

i 2 k.p.c. za pośrednictwem podstaw nieważności w postaci pozbawienia możności

obrony, wywołanej nienależytym reprezentowaniem, zmierzając do obejścia upływu

terminu wskazanego w art. 408 k.p.c., do których nie ma on zastosowania.

Z powyższych względów zażalenie jako pozbawione uzasadnionych

podstaw podlegało oddaleniu z mocy art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.

W oparciu o art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2002 r. Prawo

o adwokaturze (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.) i § 19 w związku

z § 6 pkt 5, § 2 ust 3 i § 13 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz

ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej

z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnikowi skarżącego przyznane

zostały koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.