V CZ 11/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 11/12

POSTANOWIENIE

Dnia 24 maja 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący)

SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca)

SSN Maria Szulc

w sprawie z powództwa M. K.

przeciwko Zakładowi Gospodarki Mieszkaniowej Towarzystwu Budownictwa

Społecznego Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w C.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 24 maja 2012 r.,

zażalenia powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 6 grudnia 2011 r.,

1. oddala zażalenie,

2. przyznaje adw. M. K. od Skarbu

Państwa (Sądu Apelacyjnego) kwotę 1800

(jeden tysiąc

osiemset) zł podwyższoną o stawkę podatku od towarów i

usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej

powódce z urzędu w postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 6 grudnia 2011 r. odrzucił apelację

powódki od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 10 marca 2011 r., stwierdzając że

została wniesiona po upływie przepisanego terminu. W ocenie Sądu Apelacyjnego,

wypowiedzenie przez powódkę pełnomocnictwa adwokatowi z urzędu po wydaniu

przez Sąd I instancji wyroku było skuteczne, stąd też prawidłowe było doręczenie

powódce, na jej żądanie, wyroku z uzasadnieniem. Bez znaczenia dla biegu

terminu do wniesienia apelacji było natomiast wskazanie, na skutek wniosku

zawartego w spóźnionej apelacji powódki, osoby innego pełnomocnika przez

Okręgową Radę Adwokacką i doręczenie temu pełnomocnikowi wyroku z

uzasadnieniem.

W zażaleniu na to postanowienie powódka zarzuciła naruszenie art. 370

w związku z art. 373 k.p.c. Wskazała, że brak było podstaw do przyjęcia za

skuteczne

doręczenie

Wypowiedzenie

jej

bezpośrednio

pełnomocnictwa

odpisu

wyroku

pełnomocnikowi

z

z

urzędu

uzasadnieniem.

nie

oznaczało

rezygnacji z pomocy prawnej z urzędu, a jedynie zmierzało do wyznaczenia przez

sąd

innej osoby jako tego pełnomocnika, co ostatecznie zostało uczynione.

W związku z powyższym, bieg terminu do złożenia apelacji rozpoczął się

dopiero wraz

z

doręczeniem

odpisu

wyroku

z

uzasadnieniem

drugiemu

pełnomocnikowi z urzędu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest bezzasadne.

Wyrok Sądu Okręgowego oddalający powództwo został wydany w dniu

10 marca 2011 r. W dniu 14 marca 2011 r. powódka złożyła wniosek

o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem na jej

adres. Następnie, w dniu 17 marca 2011 r., zawiadomiła sąd o wypowiedzeniu

pełnomocnictwa procesowego dotychczasowemu pełnomocnikowi z urzędu,

adwokatowi K. S. i ponowiła wniosek o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem

na jej adres.

Ustawa z dnia 17 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania

cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r., nr 7, poz. 45) częściowo

zmieniła zasady przyznawania w postępowaniu cywilnym pomocy prawnej

z urzędu. Niemniej, ustanowienie adwokata lub radcy prawnego przez sąd wciąż

jest

równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa procesowego (art. 118 § 1

k.p.c.).

Należy

przeto

przyjąć,

że

w

kwestiach

nieuregulowanych,

do

pełnomocnictwa urzędowego mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące

pełnomocnictwa procesowego, którego źródłem jest oświadczenie woli strony

jako mocodawcy. Przepisy o wypowiedzeniu pełnomocnictwa przez mocodawcę

(art. 94 § 1 k.p.c.) mają więc odpowiednie zastosowanie do wypowiedzenia

pełnomocnictwa adwokatowi (radcy prawnemu), którego dla strony ustanowił sąd,

a dotychczasowe orzecznictwo (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia

3 czerwca 1976 r., III CRN 64/76, OSNC 1977, nr 1 poz. 14 oraz z dnia 21 kwietnia

1999 r., I CKN 1423/98, LEX nr 738070) zachowało aktualność.

Wypowiedzenie przez powódkę pełnomocnictwa adwokatowi K. S., w świetle

art. 94 § 1 k.p.c. oznaczało, że od chwili zawiadomienia o tym sądu, wypowiedzenie

to było wobec sądu skuteczne; doręczenie temu pełnomocnikowi od tej chwili

jakiegokolwiek pisma procesowego byłoby przeto niezgodne z art. 133 § 1 k.p.c.

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2002 r., I PZ 58/02, OSNP

2004, nr 10, poz. 173). Dodatkowo, z treści pisma procesowego powódki z dnia 17

marca 2011 r., nie wynika, aby wnosiła o ustanowienie nowego pełnomocnika z

urzędu. Ponowienie wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem na jej

adres

było wyrażeniem woli dalszego występowania w sprawie bez udziału

adwokata z urzędu.

W obecnym stanie prawnym brak jest ustawowych przesłanek do

skutecznego żądania ustanowienia kolejnego pełnomocnika z urzędu, po

wypowiedzeniu

przez

stronę

pełnomocnictwa

pierwszemu

adwokatowi

(radcy prawnemu) z urzędu. Jedynie w dwóch przypadkach ustawodawca

przewidział wyznaczenie innego adwokata lub radcy prawnego dla strony

korzystającej z pomocy pełnomocnika z urzędu. Ma to miejsce wówczas, gdy sąd

zwalnia z ważnych przyczyn adwokata (radcę prawnego), na jego wniosek,

od obowiązku zastępowania strony w procesie (art. 118 § 3 k.p.c.) oraz

w przypadku, gdy pełnomocnik sporządził, bez zachowania zasad należytej

staranności, opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej lub skargi

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 118 § 5

w związku z art. 118 § 6 k.p.c.). Jest jasne, że w sprawie żadna z tych sytuacji nie

miała miejsca.

Powyższe wskazuje, że doręczenie powódce w dniu 31 marca 2011 r.

odpisu wyroku z uzasadnieniem nastąpiło prawidłowo. Tym samym termin do

wniesienia apelacji upłynął w dniu 14 kwietnia 2011 r., jej złożenie w dniu

15 kwietnia 2011 r. było przeto spóźnione. Spóźniona apelacja została więc

prawidłowo odrzucona przez Sąd Apelacyjny.

Na skutek zawartego w spóźnionej apelacji wniosku o ustanowienie

pełnomocnika z urzędu toczyło się wprawdzie postępowanie w przedmiocie

wyznaczenia kolejnego pełnomocnika przez Okręgową Radę Adwokacką w C.,

zakończone wyznaczeniem pełnomocnika w osobie adwokata M. K., któremu

następnie doręczono odpis wyroku z uzasadnieniem, jednak czynności te, w tym

również wniesienie przez tego pełnomocnika apelacji, nie miały żadnego znaczenia

dla biegu terminu do wniesienia apelacji; bieg tego terminu zakończył się bowiem z

upływem 14 kwietnia 2011 r.

W tym stanie rzeczy podniesione zarzuty nie mogą odnieść skutku,

a wniesione zażalenie, jako nieuzasadnione podlega oddaleniu (art. 394 1 § 3 k.p.c.

w związku z art. 39814 k.p.c.).

O kosztach pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu w postępowaniu

zażaleniowym Sąd Najwyższy orzekł na podstawie § 6 pkt 6 w związku z § 13 ust.

2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163,

poz. 1348 ze zm.).