V CZ 11/07 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 23 marca 2007 r., V CZ 11/07

Oświadczenie strony o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach

utrzymania (art. 102 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych

w sprawach cywilnych, Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) powinno zawierać

informacje określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 31

stycznia 2006 r. w sprawie określenia wzoru oświadczenia o stanie

rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby fizycznej

ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu cywilnym

(Dz.U. Nr 27, poz. 200), nie musi być jednak złożone na "urzędowym druku".

Sędzia SN Lech Walentynowicz (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Krzysztof Pietrzykowski

Sędzia SN Elżbieta Skowrońska-Bocian

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Tomasza J. przeciwko Bankowi

Zachodniemu WBK S.A., Oddziałowi I w W. o zapłatę, po rozpoznaniu na

posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 marca 2007 r. zażalenia powoda

na postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 24 listopada 2006 r.

uchylił zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

W dniu 7 września 2006 r. zapadł wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu

oddalający apelację powoda. Reprezentujący powoda adwokat zamieścił w skardze

kasacyjnej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, składając oświadczenie

powoda o sytuacji materialnej i rodzinnej wraz z zaświadczeniami ilustrującymi jego

aktualne możliwości płatnicze.

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny zarządził zwrot wniosku o

zwolnienie od kosztów sądowych oraz odrzucił skargę kasacyjną. Przyjął, że

oświadczenie powoda o stanie rodzinnym i majątkowym nie zostało sporządzone

według ustalonego wzoru, a konsekwencją niespełnienia tego wymagania był zwrot

wniosku na podstawie art. 102 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm. – dalej:

"u.k.s.c."). Rezultatem tego zwrotu był stan oznaczający nieopłacenie skargi

kasacyjnej (art. 130 § 2 zdanie drugie k.p.c.) powodujący jej odrzucenie a limine

(art. 1302 § 3 i art. 3986 § 2 k.p.c.).

W zażaleniu powód wniósł o uchylenie tego postanowienia, zarzucając

naruszenie art. 102 ust. 2 i 4 u.k.s.c. oraz art. 1301 § 11 i art. 3986 § 2 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Artykuł 102 ust. 2 u.k.s.c. stanowi, że do wniosku o zwolnienie od kosztów

sądowych powinno być dołączone oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o

stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby ubiegającej się

o zwolnienie. Oświadczenie to sporządza się według wzoru ustalonego w

rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie

określenia wzoru oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach

utrzymania osoby fizycznej ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych w

postępowaniu cywilnym (Dz.U. Nr 27, poz. 200), wydanym z upoważnienia

ustawowego (art. 9 pkt 2 u.k.s.c.). Ustalony wzór nie jest jednak formularzem

unormowanym odrębnie dla innych sytuacji procesowych (zob. art. 130 1 k.p.c.).

Jeżeli Sąd Apelacyjny potraktował „ustalony wzór” jako formularz, to nie mógł

zwrócić powodowi a limine wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (zob. art.

1301 § 11 k.p.c.).

Wprowadzenie znormalizowanego wzoru oświadczenia (art. 102 ust. 2

u.k.s.c.) ma przede wszystkim charakter użyteczny; stanowi ułatwienie dla stron i

sądu oraz usprawnia postępowanie sądowe. Chodzi o to, aby sąd mógł sprawnie i

kompetentnie rozstrzygnąć wniosek o zwolnienie od kosztów, a więc o to, aby

przedstawione sądowi informacje były wyczerpujące i dające się zweryfikować.

Uzasadniony jest zatem pogląd, że oświadczenie strony nie musi być złożone na

„urzędowym druku”, powinno natomiast zawierać wszystkie wymagane dane

określone w rozporządzeniu. Wypada jednak zauważyć, że nieposłużenie się przez

stronę drukiem oświadczenia utrudnia sprawne rozstrzygnięcie jej wniosku.

Powód dołączył do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych obszerne

oświadczenie o stanie rodzinnym, majątkowym i o dochodach, w związku z czym

nie było podstawy prawnej do zwrotu wniosku. Zwrot a limine następuje bowiem

tylko wtedy, gdy profesjonalny pełnomocnik nie dołączył oświadczenia (art. 102 ust.

4 u.k.s.c.), natomiast przedstawienie przez adwokata lub radcę prawnego

oświadczenia niezawierającego wszystkich wymaganych danych powoduje tylko

zarządzenie uzupełnienia wniosku (art. 130 § 1 k.p.c.).

Zarządzenie o zwrocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest

niezaskarżalne, ale podlega kontroli instancyjnej na podstawie art. 380 k.p.c. (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 2006 r., V CZ 65/06, nie

publ.). Sąd Apelacyjny bezzasadnie zwrócił wniosek powoda o zwolnienie od

kosztów sądowych, nie mógł zatem odrzucić skargi kasacyjnej jako nieopłaconej.

Podzielając stanowisko skarżącego, należało uchylić zaskarżone

postanowienie (art. 39816 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).