V CZ 109/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 109/11

POSTANOWIENIE

Dnia 8 lutego 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

SSN Zbigniew Kwaśniewski

w sprawie z powództwa Piotra D.

przeciwko Województwu X.,Skarbowi Państwa – Naczelnikowi Pierwszego Urzędu

Skarbowego w W. i Naczelnikowi Urzędu Skarbowego W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 lutego 2012 r.,

zażalenia pozwanego Skarbu Państwa – Naczelnika Pierwszego Urzędu

Skarbowego w W. i Naczelnika Urzędu Skarbowego W. na postanowienie w

przedmiocie kosztów zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 29 kwietnia 2011 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2011 r. Sąd Apelacyjny w sprawie z

powództwa Piotra D. przeciwko Województwu X. oraz Skarbowi Państwa

reprezentowanemu przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w W. i

Naczelnika Urzędu Skarbowego W. o zapłatę na skutek apelacji wniesionej przez

powoda od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 9 listopada 2010 r. umorzył

postępowanie apelacyjne w zakresie w jakim powód cofnął apelację, W pozostałej

części zmienił zaskarżony wyrok oraz zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz

powoda dalszą kwotę 7.200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Sądem

I instancji, w dalszej części zakresie oddalił apelację oraz zasądził solidarnie od

pozwanych na rzecz powoda kwotę 7.313 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania

apelacyjnego.

Sąd Apelacyjny orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego na podstawie

art. 100 zdanie 2 k.p.c. wskazując na zakres pierwotnie wniesionej apelacji oraz, że

cofnięcie apelacji przez powoda spowodowane było spełnieniem świadczenia przez

jednego z dłużników solidarnych, więc na potrzeby orzeczenia o kosztach procesu

powinien on być traktowany jako wygrywający proces w tym zakresie.

W pozostałym

zakresie

apelacja

została

uwzględniona

częściowo.

Sąd

Apelacyjnych przyjął, że w postępowaniu apelacyjnym powód uległ pozwanym

jedynie w nieznacznej części, co uzasadnia zastosowanie zdania drugiego art. 100

k.p.c. i włożenie na pozwanych solidarnie obowiązku zwrotu na rzecz powoda

wszystkich kosztów postępowania apelacyjnego.

Pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Naczelnika Pierwszego

Urzędu Skarbowego w W. i Naczelnika Urzędu Skarbowego W. zaskarżył

postanowienie o kosztach procesu w zakresie, w jakim pozwany Skarb Państwa

został obciążony obowiązkiem zwrotu na rzecz powoda kosztów postępowania

apelacyjnego solidarnie z pozwanym Województwem X. wnosząc o zmianę

zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od powoda na rzecz Skarbu Państwa –

Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów postępowania apelacyjnego

według norm przepisanych oraz o zasądzenie od powoda na rzecz Skarbu Państwa

– Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów postępowania zażaleniowego

według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i

przekazanie

sprawy Sądowi Apelacyjnemu

do

ponownego

rozpoznania

i

orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego. Pozwany Skarb Państwa

zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

a)

art. 1262 §1 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 378 § 1 k.p.c. w wyniku

uwzględnienia w ramach orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego

ustalenia dotyczącego odpowiedzialności pozwanego Skarbu Państwa,

wynikającego z cofniętej apelacji, której nadanie biegu warunkowane było

uprzednim opłaceniem środka odwoławczego, względnie zwolnieniem powoda

z obowiązku uiszczenia opłaty stosunkowej;

b)

art. 391 § 2 k.p.c. przez niewłaściwe zastosowanie i umorzenie postępowania

apelacyjnego przez Sąd Apelacyjny, w sytuacji gdy do cofnięcia apelacji doszło

przed sądem pierwszej instancji;

c)

art. 98 § 1 w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. przez ich niezastosowanie i obciążenie

pozwanego Skarbu Państwa zwrotem kosztów postępowania apelacyjnego na

rzecz powoda, pomimo oddalenia w stosunku do pozwanego w całości

apelacji, której bieg ostatecznie nadano;

d)

art. 100 zdanie 2 k.p.c. przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że

w postępowaniu apelacyjnym powód uległ pozwanemu Skarbowi Państwa

w nieznacznej części żądania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Powód wnosząc apelację od wyroku Sądu Okręgowego i zaskarżając ten

wyrok również w stosunku do Skarbu Państwa, wobec którego powództwo zostało

oddalone w całości, złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie

opłaty od apelacji (k. 657 i nast.). Następnie został wezwany do uzupełnienia

braków formalnych wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (k. 666 – 667 i k.

674). Zamiast uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwolnienie od kosztów

sądowych powód złożył pismo procesowe, w którym ograniczył apelację,

zaskarżając wyrok Sądu I instancji w zakresie, w jakim zostało oddalone

powództwo w stosunku do pozwanych solidarnie w zakresie odsetek ustawowych

od kwoty 246.289,20 zł za okres od dnia 19 maja 2007 r. do dnia 23 września 2008

r. oraz w części dotyczącej zasądzenia na rzecz powoda zwrotu kosztów

zastępstwa procesowego jedynie w wysokości stawki minimalnej i w zakresie

zasądzenia od powoda na rzecz pozwanego Skarbu Państwa kwoty 7.200 zł z

tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, a także cofnął wniosek

o zwolnienie od kosztów sądowych uiszczając opłatę sądową od apelacji

w obliczoną w stosunku do zmodyfikowanego zakresu zaskarżenia (k. 675 i nast.).

Cofnięcie apelacji powód uzasadnił zaspokojeniem roszczeń jego przez jednego

z dłużników solidarnych, tj. przez Województwo X. Sąd Okręgowy w następstwie

powyższych czynności umorzył postępowanie wywołane wnioskiem powoda o

zwolnienie od kosztów sądowych od apelacji w jej pierwotnym kształcie (k. 678).

Co do zasady stronę cofającą środek zaskarżenia uznaje się za

przegrywającą sprawę (postanowienie SN z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt I CZ

22/11, nie publ.; postanowienie SN z dnia 9 czerwca 2000 r., sygn. akt I PKN 97/00,

OSNP 2002, nr 1, poz. 14). Jednakże jeśli – jak w niniejszej sprawie – cofnięcie

wynikało z zaspokojenia przez przeciwnika interesów skarżącego, a wniesienie

środka zaskarżenia było niezbędne do dochodzenia praw lub obrony skarżącego,

to obowiązek zwrotu kosztów może nie obciążać strony cofającej ten środek, lecz

ciążyć na stronie przeciwnej (zob.: postanowienie SN z dnia 11 grudnia 2009 r.,

sygn. akt V CZ 58/09, nie publ.; postanowienie SN z dnia 8 lutego 2001 r., sygn. akt

II UKN 14/01, OSNP 2002, nr 20, poz. 504). Zgodnie z art. 1262 § 1 k.p.c. sąd nie

podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona

należna opłata. Uiszczenie tej opłaty powinno nastąpić przy wniesieniu do sądu

pisma podlegającego opłacie, chyba że strona została zwolniona od kosztów

sądowych przed wytoczeniem sprawy lub wnosiła we wnoszonym piśmie

procesowym o przyznanie jej zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z tym,

że powód złożył w apelacji wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie

opłaty od apelacji, nie można uznać, że wniesienie apelacji było nieskuteczne i nie

można było nadać jej biegu. Stąd nie znajdowała w niniejszej sprawie zastosowania

norma prawna wynikająca z art. 1262 § 1 k.p.c. Dopiero działania jednego

z dłużników solidarnych doprowadziły do konieczności modyfikacji skutecznie

wniesionej apelacji. Nie można tez uznać, że Sąd Apelacyjny orzekł wbrew treści

art. 378 § 1 k.p.c. Sąd II instancji nie przekroczył granic apelacji, gdyż orzekł

jedynie o żądaniu zasądzenia odsetek ustawowych od kwoty 246.289,20 zł za

okres od dnia 19 maja 2007 r. do dnia 23 września 2008 r.

Rację ma skarżący, że skoro cofnięcie apelacji nastąpiło przed Sądem

I instancji, to postępowanie powinien był umorzyć Sąd Okręgowy (art. 391 § 2

zdanie 2 k.p.c.), ale z uwagi na przyczynę cofnięcia apelacji nie można zasadnie

twierdzić, że gdyby postanowienie umarzające postępowanie w części było wydane

prawidłowo, to pozwany Skarb Państwa nie zostałby w ogóle obciążony kosztami

postępowania apelacyjnego.

Niezależnie od tego, że apelacja powoda w ostatecznym jej kształcie po

dokonanym cofnięciu obejmowała granicami zaskarżenia – poza kosztami procesu

– jedynie oddalone przez Sąd Okręgowy powództwo w stosunku do obydwu

pozwanych w zakresie odsetek ustawowych od kwoty 246.289,20 zł za okres od

dnia 19 maja 2007 r. do dnia 23 września 2008 r., a Sąd Apelacyjny wyrokiem

z dnia 29 kwietnia 2011 r. zasądził wyżej wskazane odsetki na rzecz powoda

wyłącznie od pozwanego Województwa X. oddalając apelację w pozostałym

zakresie (tj. wobec pozwanego Skarbu Państwa z uwagi na brak wezwania do

zapłaty), nie jest błędne stanowisko Sądu Apelacyjnego, wedle którego powód uległ

pozwanym jedynie w nieznacznej części, co uzasadniało zastosowanie zdania

drugiego art. 100 k.p.c. i obciążenie pozwanych solidarnie obowiązkiem zwrotu na

rzecz powoda wszystkich kosztów postępowania apelacyjnego. Odpowiedzialność

pozwanych w niniejszej sprawie jest odpowiedzialnością solidarną, zaś na

podstawie art. 105 § 2 k.p.c. na współuczestników sporu odpowiadających

solidarnie co do istoty sprawy sąd wkłada solidarny obowiązek zwrotu kosztów (por.

także postanowienie SN z dnia 4 lutego 1966 r., sygn. akt II PZ 5/66, OSNC 1966,

nr 7 – 8, poz. 137). Sąd II instancji oddalił apelację tylko w zakresie odsetek

ustawowych od kwoty 246.289,20 zł za okres od dnia 19 maja 2007 r. do dnia 23

września 2008 r., co jest znikomą częścią żądania zgłoszonego przez powoda w

pozwie, a następnie w apelacji, która dopiero po zaspokojeniu roszczeń powoda

została zmodyfikowana. Prowadzi to do wniosku, że Sąd Apelacyjny rozstrzygając

o kosztach postępowania apelacyjnego nie naruszył zasady odpowiedzialności za

wynik procesu i tym samym nie uchybił normom prawnym uregulowanym w art. 98

§ 1 w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. oraz art. 100 zdanie 2 k.p.c.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 398 14 w zw.

z art. 3941 § 3 k.p.c.