V CZ 106/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 106/06

POSTANOWIENIE

Dnia 4 stycznia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

SSN Krzysztof Pietrzykowski

w sprawie z wniosku S. I. – M.

przy uczestnictwie T. M., M. S. - Prokuratora

Prokuratury Okręgowej w […]

o ubezwłasnowolnienie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 4 stycznia 2007 r.,

zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 25 sierpnia 2006 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2006 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę

kasacyjną wnioskodawczyni S. I.-M., wniesioną od prawomocnego postanowienia

tegoż Sądu z dnia 9 marca 2006 r., na tej podstawie, że po odrzuceniu

postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2006 r. pierwszej skargi kasacyjnej z powodu jej

nieopłacenia, pełnomocnik skarżącej wniósł skargę po raz drugi. W uzasadnieniu

Sąd drugiej instancji podniósł, że zgodnie z art. 3981 § 1 k.p.c., ocenie

dopuszczalności podlegać może tylko jedna skarga kasacyjna, a więc jedynie

pierwsza złożona w sprawie, co wyklucza odrębne wniesienie kolejnych skarg.

Prawomocne postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej ma ten skutek, że

zarówno wnioskodawczyni, jak i Prokurator Generalny lub Rzecznik Praw

Obywatelskich

nie

mają

już

podstaw

do

wniesienia

skargi

kasacyjnej

w zaskarżonym po raz pierwszy zakresie. Druga skarga kasacyjna jest zatem

skargą „niedopuszczalną z innych przyczyn” w rozumieniu art. 398 6 § 2 k.p.c.

Nadto Sąd drugiej instancji stwierdził, iż druga skarga kasacyjna wniesiona

została po terminie, gdyż dwumiesięczny termin do wniesienia skargi kasacyjnej

jest terminem ciągłym. Skoro zatem odpis postanowienia Sądu Apelacyjnego wraz

z uzasadnieniem został pierwotnie ustanowionemu pełnomocnikowi dla skarżącej

zwolnionej od kosztów sądowych doręczony 11 kwietnia 2006 r., to termin do

wniesienia skargi upłynął już 11 czerwca 2006 r. W konsekwencji druga skarga

kasacyjna, wniesiona przez kolejno wyznaczonego pełnomocnika z urzędu dnia 21

sierpnia 2006 r., podlegała odrzuceniu na podstawie art. 398 6 § 2 k.p.c. także z

powodu upływu terminu do zaskarżenia.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej zarzucał

obrazę art. 3985 § 1 k.p.c. poprzez przyjęcie, że skarga została wniesiona po

upływie terminu przewidzianego w tym przepisie, a także naruszenie art. 398 1 § 1

k.p.c. poprzez błędne i nieuzasadnione przyjęcie, że skarga kasacyjna wniesiona

w

dniu 21 sierpnia 2006 r. stanowi drugą, późniejszą skargę kasacyjną.

W uzasadnieniu wywodził, że termin do zaskarżenia kasacyjnego biegnie dla

pełnomocnika ustanowionego z urzędu od dnia doręczenia temuż pełnomocnikowi

odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem, co w przedmiotowej sprawie nastąpiło

dopiero 18 lipca 2006 r. Podnosił także, że po uzupełnieniu braku formalnego

w postaci należnej opłaty podstawowej, wniesiona skarga kasacyjna, będąca

w istocie tą samą skargą, co uprzednio odrzucona na zasadzie art. 130 2 § 3 k.p.c.,

jest pierwszą skargą w sprawie.

Podnosząc powyższe zarzuty, żalący wnosił o uchylenie zaskarżonego

postanowienia, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, uwzględnienie jej

wniosków oraz o orzeczenie o kosztach niniejszego postępowania, w tym

o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie podlegało oddaleniu, jakkolwiek z przyczyny, którą Sąd Apelacyjny

uznał za mającą drugorzędne znaczenie. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie

z art. 3985 § 1 k.p.c., skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżone

orzeczenie, w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia orzeczenia wraz

z uzasadnieniem stronie skarżącej. Pełnomocnikowi skarżącego nie przysługuje

atrybut bycia „stroną skarżącą” w rozumieniu tego przepisu, gdyż zgodnie z art. 86

k.p.c., żaden pełnomocnik procesowy nie działa w imieniu własnym, lecz w imieniu

strony, którą reprezentuje. Stronie przypisuje się wszelkie, nawet niekorzystne dla

jej

interesów,

skutki

działania

czy

też

zaniechania

pełnomocnika

(por. postanowienie SN z 22 marca 1999 r., III CKN 76/99, BSN 1999 nr 6, s. 11,

Glosa 2000 nr 4, s. 30).

Skoro zatem, jak wynika z akt sprawy, odpis skarżonego postanowienia

Sądu

Apelacyjnego

z

dnia

marca

2006

r.,

oddalającego

apelację

wnioskodawczyni, został jej prawidłowo doręczony w dniu 30 marca 2006 r.

(zwrotne poświadczenie odbioru – k. 250), to termin do wniesienia skargi

kasacyjnej upłynął już 30 maja — nie zaś, jak błędnie przyjął sam Sąd Apelacyjny,

dopiero 11 czerwca 2006 r. Dla obliczania biegu terminu do wniesienia środka

zaskarżenia nie może mieć znaczenia fakt, że pierwotnie ustanowiony pełnomocnik

otrzymał odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem dopiero 11 czerwca 2006 r., a tym

bardziej, że po cofnięciu mu, pismem Dziekana OIRP w […], pełnomocnictwa

procesowego (k. 254), dla strony zwolnionej od kosztów sądowych został

ustanowiony drugi pełnomocnik, który otrzymał to samo orzeczenie wraz

z uzasadnieniem dopiero 21 lipca 2006 r. (k. 259). Kolejny pełnomocnik procesowy,

ustanowiony z urzędu już po terminie do wniesienia skargi, mógłby bowiem, wraz

z wniesieniem środka zaskarżenia, wnosić o przywrócenie uchybionego terminu

(postanowienie SN z 17 października 2000 r., I CZ 102/00, niepubl.). Takiego

wniosku pełnomocnik jednak nie składał i z tego względu zauważyć należy, że już

pierwotnie odrzucona skarga kasacyjna była złożona po terminie. Tym bardziej

dotyczyło to ponownie wniesionej skargi.

Jedynie na marginesie powyższych wywodów, należy się odnieść do

pierwszego z podniesionych zarzutów, rozstrzygając problem prawny, czy przepisy

o skardze kasacyjnej istotnie wykluczają ponowne wniesienie skargi kasacyjnej po

jej prawomocnym odrzuceniu. Wstępnie należy zauważyć, że stanowisko Sądu

Najwyższego, wyrażone w powoływanym przez Sąd Apelacyjny postanowieniu

z dnia 14 grudnia 1999 r., II CZ 139/99 (OSP 2001 nr 2, poz. 25), wywołuje

kontrowersje zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie. Odmienne zapatrywanie

w ostatnim czasie wyraził Sąd Najwyższy m.in. w postanowieniu z 21 września

2005 r., V CZ 100/05 (niepubl.).

Na poparcie stanowiska, zgodnie z którym po prawomocnym odrzuceniu

skargi kasacyjnej strona może, do chwili upływu dwumiesięcznego terminu do

zaskarżenia, wnieść nową skargę, można wskazać analogię z art. 130 § 2 zd.

drugie k.p.c., uzasadnioną podobieństwem sytuacji procesowej wywołanej

odrzuceniem środka zaskarżenia do tej, którą określa zwrot pisma procesowego.

Należy zatem uznać, że odrzucona skarga kasacyjna nie wywołuje żadnych

skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem jej do sądu drugiej instancji. Należy też

zauważyć, że w terminie otwartym do zaskarżenia orzeczenia sądu drugiej

instancji, „dysponentem” wniesionego środka odwoławczego nie jest sąd drugiej

instancji, działający jedynie w postępowaniu międzyinstancyjnym jako „pośrednik”

pomiędzy stroną a Sądem Najwyższym, lecz sama strona. Konsumpcję prawa do

skargi kasacyjnej wywołuje zatem dopiero procesowo skuteczne wniesienie jednej

skargi, którą sąd drugiej instancji, z uwagi na jej formalną poprawność, może

przedstawić Sądowi Najwyższemu.

Z powyższych względów, zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art.

db

k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.