V CZ 105/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 105/12

POSTANOWIENIE

Dnia 17 kwietnia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Anna Owczarek (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie z wniosku P. S.

przy uczestnictwie B. i Wspólnicy - Spółki Komandytowej w S.

o udzielenie zabezpieczenia,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 17 kwietnia 2013 r.,

zażalenia wnioskodawcy

na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 2 marca 2012 r.,

uchyla

zaskarżone

rozstrzygnięcia

o

postanowienie

kosztach

(punkt 2.).

Uzasadnienie

w

części

postępowania

dotyczącej

zażaleniowego

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 2 marca 2012 r., na skutek

rozpoznania zażalenia uczestniczki postępowania na postanowienie udzielające

zabezpieczenia na rzecz wnioskodawcy przed wszczęciem postępowania przez

ustanowienie hipoteki przymusowej na czterech nieruchomościach uczestniczki

postępowania, zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że wniosek o

zabezpieczenie oddalił i zasądził od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki

postępowania kwotę 2.730 zł tytułem kosztów postępowania zażaleniowego.

Jako podstawę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania Sąd wskazał art. 98

§ 1 i 3 w zw. z art. 13 § 2 i art. 108 § 1 k.p.c.

Postanowienie powyższe, w części dotyczącej kosztów postępowania

odwoławczego, zostało zaskarżone zażaleniem przez wnioskodawcę. Skarżący

zarzucił naruszenie:

- art. 745 § 1 k.p.c. w zw. z art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 13 § 2 i art. 108 § 1

k.p.c. poprzez niezastosowanie pierwszego z wymienionych przepisów,

- art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z § 8 pkt 1 i § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców

prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej

udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.

1349 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie,

- § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września

2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez

Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego

ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) poprzez pominięcie

oceny nakładu pracy pełnomocnika uczestniczki postępowania.

Sąd Najwyższy zważył:

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że merytoryczne rozpoznanie

złożonego w sprawie zażalenia następuje w oparciu o art. 394 1 § 1 pkt 2 k.p.c.

w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, wchodzącą w życie z dniem 3 maja

2012 r., mający zgodnie z art. 9 pkt 6 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie

ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr

233, poz. 1381) nadal zastosowanie w sprawie.

Postępowanie zabezpieczające ma – co do zasady – charakter incydentalny

i służebny względem postępowania rozpoznawczego. Art. 745 § 1 k.p.c. wskazuje

jako regułę, że rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zabezpieczającego

następuje w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie łącznie z pozostałymi

kosztami, przy odpowiednim zastosowaniu zasad związanych z ostatecznym

wynikiem postępowania. Odstępstwo od niej, przewidziane w § 2 dotyczy sytuacji

zabezpieczenia przedprocesowego i niezachowania przez uprawnionego terminu

do wszczęcia sprawy wyznaczonego przez sąd. W tej wyjątkowej sytuacji możliwe

jest

wydanie

samodzielnego

rozstrzygnięcia

o

kosztach

postępowania

zabezpieczającego.

Szczególna sytuacja powstaje wówczas, gdy w następstwie wniesienia

środka odwoławczego postanowienie o zabezpieczeniu przedprocesowym zostaje

uchylone.

Zdaniem

Sądu

Najwyższego

jeżeli,

mimo

uchylenia

takiego

postanowienia, w zakreślonym przez sąd terminie powództwo zostało wytoczone

rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zabezpieczającego, włącznie z kosztami

postępowania zażaleniowego, nadal należy do kognicji sądu rozpoznającego

sprawę co do istoty. Pewne rozbieżności judykatury dotyczące wykładni art. 745 § 1

k.p.c.

w

istocie

związane

są

ze

zróżnicowanymi

stanami

faktycznymi

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 2010 r., II CZ 2/10, niepubl.,

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2010 r., II CZ 126/10,

niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2011 r., V CZ

77/11, niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2012 r., IV CZ

131/11, niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2012 r.,

I CZ 94/12, niepubl.).

W tym stanie rzeczy, skoro w wykonaniu postanowienia ustanawiającego

zabezpieczenia i w zakreślonym terminie powództwo zostało wytoczone, mimo

późniejszego reformatoryjnego postanowienia sądu odwoławczego, rozstrzygnięcie

o wszystkich kosztach postępowania zabezpieczającego powinno nastąpić

w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie i zaskarżone orzeczenie nie

może się ostać. Wobec zasadności zarzutu dotyczącego naruszenia art. 745 § 1

k.p.c. w zw. z art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 13 § 2 i art. 108 § 1 k.p.c. odnoszenie się

do dalszych zarzutów jest zbędne i niecelowe.

Z powołanych względów na podstawie art. 39816 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3

k.p.c., orzeczono jak w postanowieniu.

db