V CZ 104/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 104/06

POSTANOWIENIE

Dnia 19 grudnia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Żyznowski (przewodniczący)

SSN Maria Grzelka (sprawozdawca)

SSN Grzegorz Misiurek

w sprawie z powództwa "Ś." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

przeciwko P.L., M.S. i A.F.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 19 grudnia 2006 r.,

zażalenia pozwanego M.S.

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 23 sierpnia 2006 r., sygn. akt [...],

1. odrzuca zażalenie w części dotyczącej sprostowania

oznaczenia strony pozwanej,

2. uchyla zaskarżone postanowienie w części obejmującej

odrzucenie zażalenia.

Uzasadnienie

Nakazem zapłaty z dnia 12 października 2005 r. wydanym w postępowaniu

nakazowym Sąd Okręgowy w K. nakazał pozwanym P.L., M.S., M.B. i A.F.

prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą „E.” Spółka Cywilna, aby zapłacili

solidarnie powódce „Ś.” Spółce z o. o. kwotę 558.132,02 złotych z odsetkami

ustawowymi, szczegółowo wymienionymi i kosztami procesu. Zarzuty od

powyższego nakazu zapłaty wnieśli pozwani P.L., M.S. i A.F. Pozwana M.B., której

nakaz zapłaty został doręczony w dniu 17 października 2005 r. (k – 33) nie wniosła

zarzutów. W stosunku do tej pozwanej Sąd Okręgowy w dniu 10 stycznia 2006 r.

stwierdził prawomocność nakazu zapłaty (k – 185). W postępowaniu wywołanym

wniesieniem

zarzutów

pozwani

M.S.

i A.F.

działali

przez

pełnomocnika

procesowego w osobie współpozwanego P.L. (k – 18, 181). Na trzy pierwsze

terminy rozprawy wyznaczone na 31 stycznia 2006, 23 lutego 2006 r. i 11 kwietnia

2006 r. zostali zawiadomieni pozwani P.L., M.S. i A.F., natomiast o kolejnym

terminie rozprawy wyznaczonym na dzień 9 maja 2006 r. została zawiadomiona

także M.B. (k – 247). Jak wynika z protokołów rozprawy z dnia 11 kwietnia 2006 r. i

z dnia 9 maja 2006 r. Sąd Okręgowy kontynuował postępowanie, m.in., przeciwko

M.B. uznając, że M.B. pozostaje uczestnikiem toczącego się postępowania

i jest reprezentowana przez pełnomocnika w osobie pozwanego P.L. (k – 40,

249). Na rozprawie w dniu 9 maja 2006 r. stawający pełnomocnik powoda radca

prawny J.S. i pełnomocnik P.L. zawarli ugodę, mocą której pozwani zobowiązali się

zapłacić powodowi kwotę 500.000,- złotych na zaspokojenie wszystkich żądań

pozwu, tj. należności głównej, odsetek i kosztów procesu. W tym dniu Sąd

Okręgowy ogłosił postanowienie o uchyleniu nakazu zapłaty z dnia 12 października

2005 r. i umorzeniu postępowania w sprawie. Dnia 12 maja 2006 r. do Sądu

Okręgowego wypłynęło pismo od P.L. o treści: „Wnoszę o wydanie postanowienia

w sprawie umorzenia nakazu zapłaty”. Odpis postanowienia z dnia 9 maja 2006 r.

o umorzeniu postępowania Sąd Okręgowy doręczył w dniu 22 maja 2006 r.

pozwanemu M.S. (k –262). Tenże w dniu 29

maja 2006 r. nadał za

pośrednictwem Poczty do Sądu Okręgowego zażalenie na postanowienie z dnia

9 maja 2006 r., w którym jednocześnie odwołał pełnomocnictwo udzielone P.L.

Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2006 r. Sąd Okręgowy odrzucił zażalenie na

podstawie art. 1302 § 4 k.p.c. w zw. z art. 1302 § 3 k.p.c., jako nie opłacone kwotą

5.000,- zł należnej opłaty stosunkowej. Jednocześnie Sąd Okręgowy pouczył

pozwanego

M.S.,

że

jeśli

w terminie

tygodniowym

od

dnia

doręczenia

postanowienia odrzucającego zażalenie uiści brakującą opłatę, to zażalenie wywoła

skutek od daty jego pierwotnego wniesienia. We wskazanym terminie tygodniowym

pozwany M.S. uiścił opłatę od zażalenia w kwocie 5.000,- złotych. W następstwie

tego Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 11 lipca 2006 r. uchylił swoje

postanowienie z dnia 20 czerwca 2006 r. i zażaleniu nadał bieg.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2006 r. Sąd Apelacyjny

sprostował oznaczenie stron w rubrum postanowienia Sądu Okręgowego w K. z

dnia 9 maja 2006 r. w ten sposób, że wykreślił M.B., wymienioną jako pozwaną,

natomiast zażalenie odrzucił. Dostrzegając uchybienia, jakich dopuścił się Sąd

Okręgowy w zakresie załatwienia wniosku P. L. o wydanie postanowienia o

umorzenie postępowania oraz zastosowania do zażalenia trybu przewidzianego w

art. 1302 § 2, 3 i 4 k.p.c. Sąd Apelacyjny uznał, że wniosek pełnomocnika P.L.

dotyczył doręczenia wypisu z akt, a nie doręczenia odpisu postanowienia, o którym

mowa w art. 357 § 1 k.p.c. W związku z tym, wobec niezażądania w terminie do

dnia 16 maja 2006 r. sporządzenia i doręczenia postanowienia Sądu Okręgowego z

dnia 9 maja 2006 r., a jednocześnie nie wniesienia w tym terminie zażalenia w

trybie art. 394 § 2 k.p.c. należało – zdaniem Sądu Apelacyjnego – zażalenie

odrzucić, jako spóźnione i to tym bardziej, że zasługiwało ono na odrzucenie z

przyczyn, które Sąd Okręgowy przytoczył w swoim postanowieniu z dnia 20

czerwca 2006 r., a jedynie wadliwie pouczył pozwanego M.S. o możliwości

konwalidacji braku opłaty.

Sąd Najwyższy uznał, że zażalenie pozwanego M.S. na postanowienie Sądu

Apelacyjnego z dnia 23 sierpnia 2006 r. zasługuje na uwzględnienie.

Stanowisko Sądu Apelacyjnego odnośnie zamiaru P.L., wyrażonego w jego

wniosku złożonym w dniu 12 maja 2006 r., wydania postanowienia o umorzeniu

postępowania jedynie jako odpisu, względnie wypisu z akt (art. 9 k.p.c.), nie

znajduje usprawiedliwienia w sytuacji, gdy nie wynika to z treści wymienionego

wniosku, ani przy ogłoszeniu postanowienia z dnia 9 maja 2006 r. (k – 250 verte).

Sąd Okręgowy nie pouczył obecnych stron o sposobie i terminie wniesienia

zażalenia (art. 327 w zw. z art. 361). Bez uzyskania od autora w/w wniosku

jednoznacznego stanowiska co do tego czy złożony, w terminie 7 dni od ogłoszenia

postanowienia, wniosek o „wydanie postanowienia” należy traktować jako wniosek

o tzw. zwykły wypis z akt, czy też należy go uznać jako wniosek o sporządzenie i

doręczenie postanowienia złożony na podstawie art. 357 § 1 k.p.c., brak było

podstaw do przesądzenia, że przedmiotowy wniosek nie miał służyć wszczęciu

trybu do zaskarżenia postanowienia z dnia 9 maja 2006 r. W każdym zaś razie

brak pouczenia pełnomocnika pozwanych M.S. i A.F. oraz jego samego o sposobie

i terminie wniesienia środka zaskarżenia od postanowienia z dnia 9 maja 2006 r.,

musi skutkować uznaniem, że terminy wymagane w art. 357 § 1 i art. 394 § 2 k.p.c.

w ogóle nie rozpoczęły biegu. W związku z tym zażalenie pozwanego M.S. na w/w

postanowienie nie mogło być uznane za spóźnione. Okoliczność nie załatwienia

przez Sąd Okręgowy wniosku P.L. do jego rąk oraz doręczenie odpisu

przedmiotowego orzeczenia bezpośrednio pozwanemu M.S., bez wniosku tego

ostatniego i bez zarządzenia Przewodniczącego, były bez znaczenia w sytuacji,

gdy mimo braku pouczenia i braku pisemnego uzasadnienia pozwany M.S. jednak

zażalenie wniósł (nota bene w terminie 7 dni od otrzymania odpisu sentencji

postanowienia).

Zastrzeżenia budzi także przyjęcie przez Sąd Apelacyjny, za podstawę

odrzucenia zażalenia pozwanego M.S., okoliczności nie opłacenia zażalenia opłatą

stosunkową, co do której wymóg jej uiszczenia przez przedsiębiorcę bez

uprzedniego wezwania został wprowadzony ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. o

kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. nr 167, poz. 1398), która weszła

w życie w dniu 2 marca 2006 r. W początkowym okresie obowiązywania art. 1302 §

1 - § 4 k.p.c. powyższe przepisy budziły wątpliwości co do tego, jakie pisma

procesowe podlegają zwrotowi z możliwością sanowania braku wymaganej opłaty,

a jakie podlegają a limine odrzuceniu. Źródłem wątpliwości było w szczególności

nie zamieszczenie w treści art. 1302 § 3 k.p.c. wyrazu „zawierające” po wyrazie

„rzecznika patentowego”, jak i rozbudowana treść dotycząca zwrotu jakiegokolwiek

pisma procesowego przy stosunkowo niedużej treści odnoszącej się do instytucji

odrzucenia środków odwoławczych i środków zaskarżenia, zamieszczonej wśród

treści dotyczącej wszelkich pism procesowych. Wyrazem tych wątpliwości wydaje

się być stanowisko Sądu Okręgowego w postanowieniach z dnia 20 czerwca 2006

r. i z dnia 11 lipca 2006 r. w których Sąd Okręgowy uznał, iż dobrodziejstwo

sanowania braku opłaty dotyczy także

pisma procesowego zawierającego

zażalenie, aczkolwiek podlega ono odrzuceniu. Zdaniem Sądu Najwyższego w

okolicznościach

rozpoznawanej

sprawy

byłoby

nadmiernym

formalizmem

wymaganie od pozwanego M.S., aby po upływie około 2 miesięcy od wejścia w

życie nowej ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, zmieniającej

także kodeks postępowania cywilnego, ponosił on niekorzystne skutki nie

zastosowania się do zasady uiszczenia opłaty bez wezwania, skoro niejasne

przepisy wzbudzały także wątpliwość Sądu, zaś regułom przez Sąd oznaczonym

pozwany sprostał w całej rozciągłości.

Z

przedstawionych

względów

Sąd

Najwyższy

uchylił

zaskarżone

postanowienie w części odrzucającej zażalenie (art. 39815 § 1 w zw. z art. 3941 § 3

k.p.c.).

W pozostałym zakresie zażalenie podlegało odrzuceniu, ponieważ dotyczyło

ono postanowienia nie wymienionego w art. 3941 § 1 i 2 k.p.c. Można dodać,

że w sytuacji gdy pozwana M.B. – ponosząca, według

treści

nakazu zapłaty

solidarną odpowiedzialność z pozostałymi pozwanymi - nie wniosła zarzutów (art.

494 § 2 k.p.c., art. 73 § 1 k.p.c.) i Sąd Okręgowy potwierdził prawomocność

w stosunku od tej pozwanej nakazu zapłaty (k - 185), dalsze jej wymienianie w

protokołach oraz w rubrum postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 9 maja 2006

r., należało uznać za oczywistą omyłkę, co Sąd Apelacyjny ocenił prawidłowo.

O odrzuceniu zażalenia Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 373 w zw.

z art. 397 § 2, art. 39821 i 3941 § 3 k.p.c.