V CZ 10/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 10/10

POSTANOWIENIE

Dnia 18 marca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący)

SSN Krzysztof Pietrzykowski

SSN Antoni Górski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Danieli K.-L. i Dariusza L.

przeciwko Holdingowi Węglowemu S.A. w K.

o naprawienie szkody,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 18 marca 2010 r.,

zażalenia powodów na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 4 listopada 2009 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z 4 listopada 2009 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację

powodów Danieli K. – L. i Dariusza L. od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 30

kwietnia 2009 r., jako niedopuszczalną. Apelacją zaskarżono jedynie pkt 1 wyroku

nakazującego pozwanemu naprawienie szkody. Zdaniem Sądu Apelacyjnego

rozstrzygnięcie zawarte w wyroku jest zgodne z żądaniami powodów zgłoszonymi

przed sądem, a apelację może wnieść jedynie strona, która nie utrzymała się ze

swoimi żądaniami. Powodowie nie mają interesu więc prawnego w zaskarżeniu

wyroku zawierającego rozstrzygnięcie zgodne z zadaniem pozwu. Ponadto

powodowie nie składali wniosku o uzupełnienie wyroku, który w części dotyczącej

rozstrzygnięcia o naprawienie szkody przez przywrócenie stanu poprzedniego nie

zawiera części oddalającej.

W zażaleniu na to postanowienie powodowie wnieśli o uchylenie zaskarżonego

postanowienia w całości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Powodowie w pozwie żądali naprawienia zaistniałej szkody spowodowanej

ruchem

zakładu

górniczego

przez

przywrócenie

stanu

poprzedniego.

Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2009 r. Sąd Okręgowy w pkt 1 zobowiązał pozwanego

Holding Węglowy S.A. w K. do „naprawienia wyrządzonej ruchem zakładu

górniczego szkody w budynku mieszkalnym położonym przy ulicy K. nr [...] w K.

przez przywrócenie stanu poprzedniego w następujący sposób: wykonać roboty

przygotowawcze oraz rektyfikację właściwą budynku łącznie z budynkiem

mieszkalnym przy ulicy K. Nr [...], wiatrołap oddylatować od budynku a pęknięcie

na styku wiatrołąpu z budynkiem oczyścić, wypełnić ściśliwym materiałem

termoizolacyjnym i przykryć z zewnątrz i od wewnątrz osłonami zapewniającymi

możliwość swobodnych ruchów dylatacji, dylatację należy wykonać też w

posadzce, pęknięcia i zarysowania ścian poszerzyć i wypełnić zaprawą

cementową, zarysowania tynków w ścianach, sufitach i w fasetach wyżyłować

i uzupełnić gładzią gipsową z siatkowaniem, uszkodzone płytki ścienne i podłogowe

wymienić a w razie potrzeby wymienić całe uszkodzone okładziny ścienne z płytek

i całe uszkodzone fragmenty posadzek, wyregulować stolarkę okienną i drzwiową,

szczelinę

pomiędzy

budynkiem

a

schodami

zewnętrznymi

do

ogrodu

oczyścić i wypełnić kitem trwale elastycznym, zmianę spadków przy kanalikach

kanalizacji

sanitarnej

powodującą

zakłócenie

odpływu

ścieków

naprawić

kompleksowo po przeprowadzeniu szczegółowej analizy dla wszystkich segmentów

na ulicy K.[...]”.

Twierdzenie Sądu Apelacyjnego, że powodowie nie mają interesu prawnego

w zaskarżeniu apelacją wyroku tego Sądu w części dotyczącej zobowiązania

Holdingu Węglowego S.A. do naprawienia szkody w budynku mieszkalnym przy

ulicy K. [...], należy uznać za nietrafne. W orzecznictwie Sądu Najwyższego

przyjmuje się, że konieczność istnienia interesu prawnego w zaskarżeniu

orzeczenia wynika z istoty apelacji jako środka odwoławczego. Interes ten zachodzi

w przypadku tzw. gravamen, to znaczy w sytuacji, gdy istnieje niezgodność

zaskarżonego orzeczenia z żądaniem zgłoszonym w procesie przez strony (zob.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1997 r., I CKN 57/97, OSNC

1997, nr 11, poz. 166, z dnia 5 września 1997 r., III CKN 152/97, niepubl., z dnia 28

kwietnia 2004 r., I CK 106/04, niepubl., z dnia 27 kwietnia 2005 r., I CK 62/05,

niepubl., z dnia 26 września 2006 r., I CSK 250/06, niepubl.). W okolicznościach

rozpoznawanej sprawy nie można ocenić czy zachodzi taka niezgodność oraz czy

żądanie powodów zostało uwzględnione w całości, czy też w części, ponieważ

pozew zawierał jedynie ogólnie określone żądanie naprawienia szkody, bez

uszczegółowienia zakresu i metody naprawienia szkody przez przywrócenie stanu

poprzedniego. Trzeba jednak podkreślić, że to obowiązkiem sądu jest szczegółowe

i precyzyjne określenie nakazanego pozwanemu zachowania i powinien on

zamieścić takie rozstrzygnięcie także w przypadku, gdy sformułowane przez

powodów w toku procesu żądania nie były wystarczająco precyzyjne czy

szczegółowe. Zgodnie z art. 187 par.1 k.p.c. powód powinien dokładnie określić

żądanie, granicami którego związany jest rozpoznający sprawę sąd. Związanie

granicami żądania nie oznacza jednak bezwzględnego związania samym

sformułowaniem żądania, Sąd na każdym etapie powinien dbać o prawidłowe i

dostatecznie szczegółowe i precyzyjne jego sformułowanie, a braki w tym zakresie

uzupełniane są na żądanie przewodniczącego, w przypadku pozwu, w trybie art.

130 k.p.c., a w toku procesu w trybie art. 212 k.p.c.

Roszczenie zgłoszone przez powodów zostało oparte o na podstawie

prawnej z art. 94 § 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze

(j.t: Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947 ze zm.). Co do zasady przepis ten

dopuszcza

jako

jedyny

sposób

naprawienia

szkody

górniczej

nakazanie

przywrócenia stanu sprzed jej dokonania. Wymóg dokładnego określenia żądania

przez powodów należało uznać za spełniony, ponieważ podali oni żądany sposób

naprawienia szkody: przywrócenie stanu poprzedniego poprzez dokonanie

rektyfikacji (wyprostowania) budynku mieszkalnego. Nie było przy tym przeszkód,

aby powodowie określili szczegółowo metodę oraz czynności, jakie ma wykonać

pozwany, nie było to jednak konieczne ponieważ wymagałoby to posiadania

szczegółowej wiedzy specjalistycznej. Jeżeli Sąd pierwszej instancji doszedł do

wniosku, że okolicznościach rozpoznawanej sprawy konieczne było bardziej

szczegółowe i precyzyjne określenie przez powodów metody przywrócenia stanu

poprzedniego lub dokonanie wyboru pomiędzy jedną z kilku możliwych metod,

powinien wezwać ich do odpowiedniego sprecyzowania roszczenia po dokonaniu

w toku procesu wszelkich potrzebnych w tym celu ustaleń. Ponieważ tego nie

uczynił i wskazał w sentencji orzeczenia przytoczoną wyżej metodę przywrócenia

stanu

poprzedniego,

to

powodowie,

jeżeli

nie

zgadzają

się

z

takim

rozstrzygnięciem, mają interes prawny w jego zaskarżeniu. Choć bowiem nie

doszło do oddalenia powództwa w żadnej części, istnieje zarówno przedmiot

(substrat) zaskarżenia, którym jest wskazany w sentencji sposób zachowania

pozwanego, określony, zdaniem powodów, nie dość precyzyjnie oraz

interes

prawny polegający na żądaniu jego doprecyzowania albo zastosowania innej

metody naprawienia szkody.

Z tych przyczyn orzeczono, jak w postanowieniu na podstawie art. 398 15 § 1

k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. oraz co do kosztów postępowania zażaleniowego

na podstawie art. 108 § 2 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. i art. 3941 § 3 k.p.c.