V CSK 579/17 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CSK 579/17 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 stycznia 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Marian Kocon‎SSN Marta Romańska w sprawie z powództwa Gminy S.‎przeciwko A. N.‎o zapłatę,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 31 stycznia 2019 r.,‎skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego w O.‎z dnia 21 kwietnia 2017 r., sygn. akt VI Ga […], uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w O. pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2017 r. Sąd Okręgowy w O. oddalił apelację Gminy S. wniesioną od wyroku Sądu Rejonowego w O. oddalającego jej powództwo o zapłatę wytoczone przeciwko A. N.Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zostało wygłoszone po zamknięciu rozprawy w dniu 21 kwietnia 2017 r., bezpośrednio po ogłoszeniu sentencji, a następnie - w wyniku wniosku o doręczenie postanowienia z uzasadnieniem - poddane transkrypcji. W aktach sprawy znajduje się dokument transkrypcyjny.Powódka wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu drugiej instancji.

Zarzuciła w niej naruszenie art. 328 § 2 w zw. z art. 391 k.p.c. przez brak uzasadnienia w sposób jasny i pełny, z którego wynikałyby motywy, jakimi kierował się Sąd drugiej instancji oraz naruszenie art. 391, 378 § 1 i art. 382 k.p.c. przez brak dokonania ustaleń faktycznych i ich oceny. oraz przez brak jakichkolwiek merytorycznych rozważań. Ponadto zdaniem skarżącej doszło do naruszenia art. 299 § 1 i 2 k.s.h. oraz art. 107 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r., poz. 2171 ze zm.).Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W judykaturze zgodnie przyjmuje się, iż zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. może stanowić podstawę uwzględnienia skargi kasacyjnej gdy sposób sporządzenia uzasadnienia orzeczenia sądu drugiej instancji wyklucza poddanie go kontroli kasacyjnej (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów z dnia 24 maja 2012 r., III CZP 77/11, OSNC 2012, nr 11, poz. 123 a także przykładowo wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 1997 r., II CKN 112/97, nie publ., z dnia 11 maja 2000 r., I CKN 272/00, nie publ., z dnia 20 lutego 2003 r., I CKN 65/01, nie publ., i z dnia 15 kwietnia 2016 r., I CSK 278/15, nie publ oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2013 r., III CSK 293/12, OSNC 2013, nr 12, poz. 148).Pogląd ten zachowuje aktualność także w odniesieniu do tzw. uzasadnienia wygłoszonego, wprowadzonego do postępowania cywilnego ustawą z dnia 29 sierpnia 2014 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.

U. z 2014 r., poz. 1296). Zgodnie z art. 328 § 11 k.p.c., jeżeli przebieg posiedzenia jest utrwalany za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk, uzasadnienie może być wygłoszone po ogłoszeniu sentencji wyroku i utrwalone za pomocą tego urządzenia, o czym przewodniczący uprzedza przed wygłoszeniem uzasadnienia; w razie wygłoszenia uzasadnienia na posiedzeniu nie podaje się odrębnie zasadniczych powodów rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 18 listopada 2015 r. (sygn. akt III CSK 237/15, OSNC 2016/4/52) Sąd Najwyższy podniósł, że sąd powziąwszy decyzję o tym, że uzasadnienie będzie wygłoszone, - odbywając naradę nad wyrokiem - przeprowadza dyskusję także nad uzasadnieniem (art. 324 § 1 k.p.c. w nowym brzmieniu).

Należy zatem przyjąć, że także w razie uzasadnienia wygłaszanego istnieje ono już w chwili wydawania orzeczenia i przez to stwarza możliwość wpływu jego wad na treść rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie sposób sporządzenia uzasadnienia orzeczenia sądu drugiej instancji wyklucza poddanie go kontroli kasacyjnej. Poza tym za zaskarżalnością orzeczenia na podstawie art. 328 § 2 w zw. z art. 391 k.p.c. przemawiają także wady samej jego formy, wynikające m.in. z transkrypcji uzasadnienia wygłoszonego, tj. przetworzenia jego postaci dźwiękowej (fonetycznej) do postaci pisemnej (graficznej).

Oceny tej nie zmienia przewidziane w art. 328 § 21 k.p.c. dla sądu drugiej instancji ograniczenie uzasadnienia do wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Jest to możliwe jedynie w sytuacji, kiedy sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego ani nie zmienił ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji sądu pierwszej instancji, a w apelacji nie zgłoszono zarzutów dotyczących tych ustaleń. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia żadnego z tych wymagań, nawet tego minimalnego ograniczonego do podstawy prawnej rozstrzygnięcia albowiem nie przytacza się w nim żadnego przepisu prawa.

Poza tym i tak nie było podstaw do zastosowania uproszczonej wersji uzasadnienia ponieważ w apelacji powódki były podniesione zarzuty dotyczące ustaleń faktycznych będących podstawą wyroku wydanego w pierwszej instancji.Istotnym uchybieniem mającym wpływ na wynik sprawy jest zatem brak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustaleń faktycznych, które są domeną także sądu drugiej instancji, zwłaszcza gdy skarżący podważa je w apelacji, jak też nie ma jakiejkolwiek oceny dowodów - z ich wskazaniem oraz określeniem karty, na której się znajdują - ani ustosunkowania się do wniosków dowodowych składanych w postępowaniu apelacyjnym.

W uzasadnieniu nie ma także żadnych ocen zarzutów apelacyjnych - co słusznie zarzuca się w skardze kasacyjnej, zwłaszcza w odniesieniu do stanu niewypłacalności spółki - a oznacza to także, że ani funkcja kontrolna, ani funkcja rozpoznawcza sądu drugiej instancji nie została w niniejszej sprawie spełniona przez Sąd Okręgowy.Z zapisu uzasadnienia nie wynika, jakie rzeczywiste względy doprowadziły do uznania za błędne stanowisko Sądu pierwszej instancji odnośnie do przedawnienia roszczenia oraz odnośnie do sposobu wyliczenia szkody.

W najważniejszych dla tej oceny miejscach uzasadnienia zostały postawione znaki wskazujące na brak możliwości przetworzenia wersji fonetycznej. Nie jest również możliwe poddanie kontroli, jakie w istocie względy doprowadziły do uznania, że strona powodowa nie poniosła szkody na skutek działań strony pozwanej. Te oczywiste uchybienia stanowią nie tylko uzasadnioną podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji ale także nie pozwalają na odniesienie się do innych zarzutów skargi kasacyjnej opartych na przepisach prawa materialnego.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekła jak wyżej na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. aj