V CSK 572/17 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CSK 572/17 POSTANOWIENIE Dnia 18 kwietnia 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Bogumiła Ustjanicz w sprawie z powództwa Towarzystwa […] w K. i H.W.‎przeciwko A.C. i R.C. przy uczestnictwie Prokuratora Prokuratury Okręgowej w G.‎o wydanie nieruchomości,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 kwietnia 2018 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej powódki H.W. od postanowienia Sądu Apelacyjnego w K.‎z dnia 12 stycznia 2017 r., sygn. akt V ACz […]/17, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny w K. oddalił zażalenie powódki na postanowienie Sądu Okręgowego w G. z dnia 6 października 2016 r., którym został odrzucony pozew w zakresie żądania H.W. o nakazanie pozwanym wydania określonych nieruchomości, z uwagi na przesłankę powagi rzeczy osądzonej (art. 366 k.p.c.) będącą konsekwencją uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 7 listopada 2013 r. (I C […]/11) oddalającego jej powództwo o to samo roszczenie.Powódka H.W. w skardze kasacyjnej powołała podstawę naruszenia przepisów postępowania (art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.), a we wniosku o przyjęcie tej skargi do rozpoznania wskazała przyczynę objętą art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Oczywistej zasadności skargi upatrywała w naruszeniu przez sąd przepisów, które zostały powołane w podstawach skargi, przede wszystkim art. 366 k.p.c.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarga kasacyjna ukształtowana została w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako środek zaskarżenia o szczególnym charakterze, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa i jednolitości wykładni oraz eliminację orzeczeń oczywiście wadliwych, bądź dotkniętych nieważnością postępowania, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżania orzeczeń niesatysfakcjonujących stron.

Realizacji tego celu służy instytucja tzw. przesądu, ustanowionego w art. 3989 k.p.c., w ramach którego Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny sprawy przedstawionej mu ze skargą kasacyjną. Zakres przeprowadzanego badania jest ograniczony do kontroli, czy w sprawie występuje istotne zagadnienie, zachodzi potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, a zatem okoliczności przewidziane w art. 3989 § 1 pkt 1 do 4 k.p.c. Nie podlegają natomiast badaniu podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie.

Założenie wymagania objętego art. 3984 § 2 k.p.c. zostanie spełnione, jeżeli zostaną przedstawione w skardze kasacyjnej i uzasadnione przesłanki o charakterze publicznoprawnym, stanowiące podstawę wstępnej, merytorycznej oceny przesłanek określonych w art. 3989 § 1 k.p.c.Oczywista zasadność skargi kasacyjnej objęta art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga od skarżącego wykazania, że zaskarżone orzeczenie zapadło z oczywistym, rażącym naruszeniem przepisów prawa lub podstawowych zasad prawa, widocznym od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby głębszej analizy i dłuższych dociekań.

Naruszenie prawa powinno mieć charakter szczególny i kwalifikowany (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; z dnia 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, niepubl.; z dnia 23 listopada 2010 r., III UK 10/11, niepubl.). Analiza uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie pozwala na stwierdzenie, że skarga jest oczywiście uzasadniona. Brak w nim przekonywującego wywodu prawnego o zaistnieniu takiego stanu rzeczy w stosunku do zaskarżonego orzeczenia.

W judykaturze wskazano, że co do zasady mocą wiążącą i powagą rzeczy osądzonej objęta jest jedynie sentencja wyroku, a nie jej uzasadnienie (art. 366 k.p.c.). Jednakże powaga rzeczy osądzonej rozciąga się również na motywy wyroku w takich granicach, w jakich stanowią one konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia, niezbędne do określenia jego zakresu. Oznacza to, że w sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą.

Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku (zob. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2013 r., IV CSK 624/12, Lex nr 1353259). Powódka wytoczyła powództwo o wydanie nieruchomości, których wydania już uprzednio domagała się w postępowaniu toczącym się pod sygnaturą I C […]/11, które zakończyło się oddaleniem powództwa, albowiem ustalono, że powódka nie jest właścicielem tych nieruchomości.

W konsekwencji powództwo ponowne o wydanie, w sytuacji nielegitymowania się przez powódkę tytułem własności ani innym prawem skutecznym wobec pozwanych nie mogło być przedmiotem merytorycznego rozpoznania.W postępowaniu przed Sądem Okręgowym nie doszło do nieważności, której przyczyny Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę z urzędu w granicach zaskarżenia, stosownie do art. 39813 § 1 k.p.c.Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skarg kasacyjnych do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. jw a.ł.