V CSK 536/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CSK 536/10

POSTANOWIENIE

Dnia 16 listopada 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Krzysztof Strzelczyk

SSA Roman Dziczek

w sprawie z wniosku G. C.

przy uczestnictwie K. D. i innych,

o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 16 listopada 2011 r.,

skargi kasacyjnej uczestniczki postępowania K. D.

od postanowienia Sądu Okręgowego

z dnia 24 sierpnia 2010 r., .

1) oddala skargę kasacyjną;

2) zasądza od uczestniczki postępowania K. D. na rzecz

wnioskodawczyni kwotę 600 zł (sześćset) tytułem kosztów

postępowania kasacyjnego;

3) oddala wniosek Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa

o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 2 lutego 2011 r. Sąd Rejonowy stwierdził, że

wnioskodawczyni – Gmina C. nabyła przez zasiedzenie, z dniem 1 stycznia 2008

r., własność nieruchomości położonych w M., a mianowicie działki nr 2967/1 o

powierzchni 0,2234 ha, działki nr 2967/3 o powierzchni 0,9384 ha, działki nr 2968/2

o powierzchni 0,2997 ha, działki nr 296841 o powierzchni 0,0390 ha i działki nr

2970/1 o powierzchni 0,2134 ha.

Sąd ustalił, że działki nr 2967, 2968/1 i 2970 (podzielone geodezyjnie przez

biegłego geodetę M. S. na potrzeby postępowania sądowego, z zatwierdzeniem

nowych

numerów ewidencyjnych

przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji

Geodezyjnej i Kartograficznej w Ż.) były zawsze wykazywane w ewidencji gruntów

jako

mienie

gromadzkie

bądź

jako

drogi

gromadzkie.

Zawsze też

były

wykorzystywane jako drogi dojazdowe do posesji i do pól uprawnych, a obecnie

stały się częściowo ulicami. W latach 70-tych budowano w pobliżu elektrownię

„Porąbka-Żar” i część dróg została utwardzona, gdyż służyły również do dojazdu na

budowę. Część dróg służyła ponadto do dojazdu na nieodległe lotnisko sportowe. Z

dróg korzystali też mieszkańcy wsi M., ale ich utrzymaniem, remontami i

odśnieżaniem zajmowała się Gmina C. od 1977 r.

Z ustaleń sądowych wynika również, że księga wieczysta omawianych

nieruchomości została całkowicie zniszczona i w związku z postępowaniem

sądowym o jej założenie uczestniczka K. D. zaczęła rościć pretensje do działki nr

2967, twierdząc, że stanowi współwłasność jej matki i ciotki, po których dziedziczy

ona oraz uczestnicy K., D., S. i M. G.

Sąd ustalił, że w świetle przeprowadzonych dowodów, a w szczególności

zachowanej dokumentacji ewidencyjnej, wnioskodawczyni władała samoistnie

działkami gminnymi (gromadzkimi) najpóźniej od 1977 r., w związku z czym nabyła

ich własność przez zasiedzenie po 30-letnim okresie władania, z dniem 1 stycznia

2008 r. (art. 172 § 2 k.c. w związku z art. 336, 339, 340 i 341 k.c.).

Stanowisko te zaaprobował Sąd Okręgowy oddalając apelację uczestniczki

postępowania K. D., opartą na zarzucie naruszenia art. 233 k.p.c.

K. D. w skardze kasacyjnej wniosła o uchylenie obu postanowień i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w zakresie odnoszącym się do

zasiedzenia działek nr 2967/1 i 2967/3.

Skarżąca przedstawiła procesowy zarzut naruszenia art. 378 § 1 k.p.c. przez

rozpoznanie apelacji tylko w ramach jej zarzutu.

Powołała się ponadto na naruszenie prawa materialnego (art. 172 i 336 k.c.)

przez uznanie, iż przejawy władztwa Gminy C. nad działkami nr 2967/1 i 2967/3

mają charakter posiadania samoistnego i to już od 1977 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 378 k.p.c. (w istocie art. 378 § 1

k.p.c.), który stanowi, że sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach

apelacji, ale bierze jednak pod uwagę w tych granicach nieważność postępowania.

Sąd Okręgowy postąpił zgodnie z tym przepisem rozpoznając apelację w granicach

zaskarżenia i przedstawionych podstaw. Podstawą zaskarżenia był bezspornie

tylko zarzut naruszenia art. 233 k.p.c., który został rozpoznany i właściwie

oceniony.

Niesłusznie skarżąca odwołała się do treści uchwały Sądu Najwyższego

z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, wskazującej, ze sąd drugiej instancji

rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany przedstawionymi w niej

zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, wiążą go natomiast zarzuty

dotyczące naruszenia prawa procesowego (OSNC 2008, nr 6, poz. 55).

Niewskazanie w apelacji uczestniczki zarzutu naruszenia prawa materialnego czyni

bezprzedmiotowym problem związania Sądu Okręgowego takim zarzutem. Istotne

było natomiast to, że zaaprobowane ustalenia faktyczne co do władztwa

samoistnego wnioskodawczyni nad nieruchomościami przez ustalony okres

prowadziły w sposób adekwatny do konkluzji materialnoprawnych z art. 172 k.c.

Potwierdzone

całkowite

zniszczenie

księgi

wieczystej,

dotyczącej

nieruchomości objętych wnioskiem, niewątpliwie utrudniało postępowanie sądowe,

jednakże Sąd Rejonowy przeprowadził je w sposób staranny, dokonując też

w interesie

publicznym

uporządkowania

stanu

prawnego

nieruchomości.

Należy tylko zwrócić uwagę na to, że przed przeprowadzeniem transformacji

ustrojowej w 1990 r. nie istniały gminy jako jednostki samorządu terytorialnego

wyposażone w osobowość prawną, a ówczesne mienie „gromadzkie” (gminne) było

mianem ogólnonarodowym (państwowym). Wnioskodawczyni stała się wszakże

z dniem 27 maja 1990 r. następcą prawnym Skarbu Państwa (zob. art. 7 i 36

ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie

terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, Dz.U. Nr 32, poz. 191

ze zm.), w związku z czym do biegu zasiedzenia doliczał się okres posiadania

poprzednika (art. 176 k.c).

Przede wszystkim jednak w rozpoznawanej sprawie decydujące znaczenie

miały

ustalenia

faktyczne

uzasadniające

dokonaną

kwalifikację

prawa

materialnego. Ustalenia te nie mogą być kwestionowane w postępowaniu

kasacyjnym (zob. art. 3983 § 3 k.p.c). Skarga kasacyjna uczestniczki, rozpoznana

w granicach zaskarżenia, podlega więc oddaleniu (art. 39814 k.p.c.).

Na rzecz wnioskodawczyni zasądzone zostały od skarżącej należne koszty

postępowania kasacyjnego (art. 520 § 2 k.p.c.). Oddalony został natomiast

wniosek Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, reprezentującej uczestnika

postępowania Skarb Państwa, o zasądzenie kosztów. Orzeczenia sądowe w tej

sprawie nie oddziaływały bowiem na interes Skarbu Państwa, zatem miała tu

zastosowanie reguła określona w art. 520 § 1 k.p.c.