V CSK 514/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CSK 514/11

POSTANOWIENIE

Dnia 21 listopada 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku R. B.

przy uczestnictwie S. K., i /…/ o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości

przez zasiedzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 21 listopada 2012 r.,

skargi kasacyjnej uczestnika postępowania S. K.

od postanowienia Sądu Okręgowego w C.

z dnia 21 czerwca 2011 r.,

1. oddala skargę kasacyjną

2. zasądza od uczestnika postępowania S. K. na rzecz

wnioskodawcy kwotę 1350 zł (tysiąc trzysta pięćdziesiąt)

tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w C. postanowieniem z dnia 17 grudnia 2010 r. stwierdził, że

R. B., J. . i M. S. nabyli przez zasiedzenie, z dniem 26 marca 2007 r., własność

nieruchomości położanej w C. przy ul. Z. 173 a, składającej się z działek o nr 19/1 i

25/1, w 1/3 części każde z nich, a dalej idący wniosek oddalił. Sąd ten ustalił, że

nieruchomość, której dotyczył wniosek składa się z trzech działek gruntu nr 19/1,

25/1 i 1/122). Działka nr 1/122 stanowi część działki o nr 1/45. Pierwotnie cała

nieruchomość należała do J. B., która nabyła ją w 1942 r. Nie zostało to jednak

ujawnione. J. B. była właścicielką sąsiedniej zabudowanej nieruchomości.

Zakupione w 1942 r. grunty użytkowała rolniczo. Miało czworo dzieci. Po jej śmierci

nieruchomość miał objąć syn J. B. Jeszcze przed jej śmiercią, w 1977 r., J. B. na

nieruchomości wybudował dom mieszkalny. Zamieszkiwał w nim z żoną i trójką

dzieci R. B., J. . i M. S. Wbudował także budynek gospodarczy i ogrodził

nieruchomość. Władał nieruchomością aż do swojej śmierci w 1994 r.

Nieruchomość objął po nim R. B., który doprowadził do budynku mieszkalnego

wodę i kanalizację. Rozbudował także budynek mieszkalny i przebudował budynek

gospodarczy na garaż. Prace te wykonał bez zezwolenia na budowę.

Nieruchomość, której dotyczył wniosek wchodziła w skład większej działki gruntu

wywłaszczonej w 1958 r. na rzecz Zakładów /…/ (CZMO). Skarb Państwa nie

przejął jednak fizycznie gruntu, który był odgrodzony od gruntu wykorzystywanego

przez Skarb Państwa. Wnioskodawca od 2007 r. zwracał się z propozycją

wykupienia działki nr 1/122 do syndyka CZMO, a następnie proponował wykupienie

części tej działki także małżonkom K. Do zawarcia umowy nie doszło. W ocenie

Sądu Rejonowego wniosek dotyczący działki nr 1/122 nie zasługiwał na

uwzględnienie, bowiem R. B. i jego poprzednicy prawni mieli świadomość, że

działka nr 1/122 była przedmiotem wywłaszczenia i nie stanowiła ich własności.

Sąd Okręgowy w C. po rozpoznaniu apelacji wnioskodawcy zmienił

zaskarżone postanowienie w ten sposób, że stwierdził zasiedzenie także działki nr

1/122. Zakwestionował ocenę, że posiadanie tej działki nie miało charakteru

samoistnego z uwagi na okoliczności wskazane przez Sąd pierwszej instancji.

Podkreślił, że sposób korzystania z nieruchomości przez członków rodziny B., a w

szczególności jej zabudowa i ogrodzenie wskazywały wyraźnie na posiadanie

samoistne. Sprzeczne z wolą posiadania nieruchomości jak właściciel nie było przy

tym podjęcie starań o nabycie działki od aktualnych właścicieli. Natomiast

świadomość wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nie spowodowała rezygnacji

z dalszego samodzielnego władania nieruchomością. Miała ona jedynie wpływ na

złą wiarę posiadaczy i spowodowała wydłużenie wymaganego okresu zasiedzenia

do 30 lat.

Skarga kasacyjna uczestnika postępowania S. K. została oparta na obu

podstawach kasacyjnych wskazanych w art. 3983 § 1 k.p.c. Zarzucono w niej

naruszenie art. 10 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny

w zw. z art. 172 k.c. i art. 176 § 1 i § 2 k.c., art. 177 k.c., art. 379 pkt 5 k.p.c. w zw.

z art. 13 k.p.c. oraz art. 233 k.p.c. W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł o

uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia

Sądu Rejonowego w C. z dnia 17 grudnia 2010 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzuty

dotyczące

naruszenia

przepisów

postępowania

były

nieuzasadnione. Bezspornym jest, że właścicielem działki nr 1/122 jest Skarb

Państwa i mimo tego nie był on uczestnikiem postępowania. Rozpoznawanie

wniosku o stwierdzenie zasiedzenia bez jego udziału stanowiło naruszenie

przepisów

postępowania,

jednakże

wbrew

stanowisku

skarżącego,

nie

spowodowało on zarzucanej w skardze kasacyjnej nieważności postępowania.

W postępowaniu nieprocesowym niewzięcie udziału przez osobę zainteresowaną

w rozumieniu art. 519 k.p.c. nie stanowi bowiem okoliczności uzasadniającej

stwierdzenie o pozbawieniu takiej osoby możliwości obrony jej praw. Zagadnienie

to zostało wyjaśnione w judykaturze, w szczególności w uchwale składu 7 sędziów

Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2010 r., III CZP 112/09.

Zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być

zarzuty dotyczące ustaleń faktycznych oraz oceny dowodów. Zatem zarzut

naruszenia art. 233 k.p.c. poprzez wyjście poza granice swobodnej oceny

dowodów wskazanych przez skarżącego nie mógł uzasadniać uwzględnienia

skargi kasacyjnej.

Nieuzasadniony był także sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut

naruszenia prawa materialnego. Art. 177 k.c. wyłączał możliwość zasiedzenia

nieruchomości państwowych, jednakże art. 10 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r.

nowelizującej Kodeks cywilny, zezwalał na zaliczenie posiadania z okresu

poprzedzającego uchylenie art. 177 k.c., z tym, że nie więcej niż o połowę.

W przypadku złej wiary posiadacza mógł być zatem zaliczony okres co najwyżej

15 lat. Sąd Okręgowy przyjął, że okres zasiedzenia rozpoczął się w 1977 r.

i zaliczył do biegu zasiedzenia okres od 1977 r. do chwili uchylenia art. 177 k.c.

w 1990 r. tj. mniej niż 15 lat. Nie naruszył zatem przepisów wskazanych przez

skarżącego. Z uwagi na wymagany dla stwierdzenia zasiedzenia okres 30 lat –

w przypadku złej wiary posiadacza - stwierdzenie zasiedzenia w 2007 r. było zaś

uzasadnione.

Z

przyczyn

wyżej

wskazanych

skarga

kasacyjna

byłą

pozbawiona

uzasadnionych podstaw i podlegała oddaleniu na podstawie art. 39814 k.p.c.

O kosztach

postępowania

kasacyjnego

orzeczono,

stosownie

postępowania, na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c.

db

do

wyniku