V CSK 51/19 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CSK 51/19 POSTANOWIENIE Dnia 10 czerwca 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Bogumiła Ustjanicz w sprawie z powództwa C. U. jako następcy prawnego W. P.‎przeciwko J. B.‎o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 czerwca 2019 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]‎z dnia 10 września 2018 r., sygn. akt I ACa […], 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2) zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 5400 zł ‎(pięć tysięcy czterysta) tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 22 grudnia 2016 r. uznał za bezskuteczną wobec powoda umowę darowizny opisanej nieruchomości zawartą w dniu 23 lutego 2010 r. pomiędzy W. B. jako darczyńcą i dłużniczką a J. B. jako obdarowaną, w celu zaspokojenia wymagalnej wierzytelności powoda. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Apelacyjny w […] oddalił apelację pozwanej.W skardze kasacyjnej pozwana powołała podstawę przewidzianą w art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c., a we wniosku o przyjęcie tej skargi do rozpoznania wskazała przyczyny objęte art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Występowanie istotnego zagadnienia prawnego i potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących wątpliwości połączyła z koniecznością odpowiedzi na przedstawione pytania:- czy czynność prawna jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli w chwili wystąpienia ze skarga pauliańską, jak i w chwili orzekania przez Sąd, czy też w chwili jej dokonywania,- czy rzeczywista niewypłacalność dłużnika zachodzi w chwili wystąpienia ze skargą i w chwili orzekania przez Sąd, czy też istotny jest moment faktycznego dokonania zaskarżonej czynności,- czy comiesięczna spłata zadłużenia wynikającego z zaciągniętej pożyczki ma wpływ na żądanie powoda i określenie wysokości wierzytelności,- czy wiedza powoda o pogarszającej się sytuacji finansowej rodziny pozwanej ma znaczenie dla skuteczności skargi paulińskiej,- czy posiadanie przez dłużniczkę nieruchomości oraz majątku firmy świadczy o niewypłacalności dłużniczki i potrzebie uwzględnienia powództwa.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Rozpoznanie skargi kasacyjnej, będącej kwalifikowanym, nadzwyczajnym środkiem odwoławczym musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, związanymi z ochroną interesu powszechnego.

Indywidualny interes skarżącego podlega uwzględnieniu, o ile jest zgodny z interesem powszechnym. Skarga nie stanowi środka zmierzającego do kwestionowania niesatysfakcjonującego skarżącego orzeczenia sądu drugiej instancji. Stwierdzenie, czy zachodzą szczególne względy, przemawiające za rozpoznaniem skargi kasacyjnej w konkretnej sprawie, dokonywane jest przez badanie, czy skarżący we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał na istnienie chociaż jednej z przyczyn wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. Powołanie się przez skarżącego na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, wymaga przedstawienia konkretnego problemu i wskazania przepisu, na tle którego się on pojawił oraz przedstawienia argumentacji, odrębnej od uzasadnienia podstaw kasacyjnych, a przemawiającej za tym, iż rozstrzygnięcie go stwarza rzeczywiste i poważne trudności.

Ponadto wiąże się z obowiązkiem wykazania, że problem jest istotny i poważny, w rozumieniu powołanego przepisu, nierozwiązany w dotychczasowym orzecznictwie sądowym, ma uniwersalny charakter i jego wyjaśnienie służyć będzie rozpoznaniu innych podobnych spraw oraz rozstrzygnięciu sprawy skarżącego (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11; z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz.151; z dnia 14 lutego 2003 r., I PK 306/02, niepubl.; z dnia 14 grudnia 2004 r., III CK 585/04, niepubl.; z dnia 26 września 2005 r., II PK 98/05, OSNP 2006, nr 15-16, poz. 243; niepubl.; z dnia 4 sierpnia 2006 r., III CZ 47/06, niepubl.; z dnia 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07, niepubl.; z dnia 26 czerwca 2008 r., I CSK 108/08, niepubl., z dnia 19 stycznia 2012 r., I UK 325/11, niepubl.).Skuteczne powołanie przez skarżącego przesłanki objętej art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania, że chodzi o wykładnię przepisów prawa, których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni, podania na czym polegają wątpliwości związane z jego rozumieniem oraz przedstawienia argumentacji świadczącej, że wątpliwości te mają rzeczywisty i poważny charakter, nie należą do zwykłych wątpliwości, które wiążą się z procesem stosowania prawa.

W przypadku, gdy w ramach stosowania tych przepisów powstały już w orzecznictwie sądów określone rozbieżności, skarżący powinien je przedstawić, jak też uzasadnić, że dokonanie wykładni jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy.Sformułowane przez skarżącego wątpliwości dotyczą przepisu art. 527 k.c. w kontekście przesłanek objętych obydwiema przyczynami. Z uwagi na to, że zakresy obu tych przesłanek częściowo pokrywają się i dotyczą wykładni tych samych regulacji, należało zatem ustosunkować się do nich łącznie.

Przedstawione przez skarżącą zagadnienie pozbawione jest cech istotności i nowości. Poruszona w nim problematyka była przedmiotem wielu orzeczeń Sądu Najwyższego, w których została zawarta interpretacja przepisów regulujących skargę pauliańską w kodeksie cywilnym, jak i w prawie upadłościowym. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca nie powołała żadnych wypowiedzi Sądu Najwyższego i nie odniosła się do przedstawianych w nich zapatrywań. Nie podała argumentów przemawiających za potrzebą zmiany dotychczasowych poglądów.

Tego dotyczą dwa pierwsze i ostatnie pytania, odnoszą się wprost do szeroko omówionych przesłanek skargi pauliańskiej, które nie wypełnią omówionych wymagań. Natomiast pytania trzecie i czwarte są skierowane na ocenę ustaleń faktycznych będących podstawą zaskarżonego wyroku, co nie podlega kontroli kasacyjnej. Wszystkie podane wątpliwości są osadzone w realiach tej sprawy i zmierzają do uzyskania stanowiska w odniesieniu do trafności zaskarżonego rozstrzygnięcia. Motywy wniosku skarżącej nie wypełniły wskazanych przyczyn przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.W postępowaniu apelacyjnym nie doszło do nieważności postępowania, której przyczyny Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę z urzędu w granicach zaskarżenia, stosownie do art. 39813 § 1 k.p.c.Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3099 § 2 k.p.c. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego wynika z zasady przewidzianej w art. 98 § 1 w związku z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. awjw