V CSK 485/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CSK 485/08

POSTANOWIENIE

Dnia 19 czerwca 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jan Górowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Józef Frąckowiak

SSN Krzysztof Pietrzykowski

Protokolant Ewa Zawisza

w sprawie z wniosku J.K.

przy uczestnictwie B.K.

o podział majątku wspólnego,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 19 czerwca 2009 r.,

skargi kasacyjnej uczestniczki od postanowienia Sądu Okręgowego w W.

z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu w W. do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w W. postanowieniem z dnia 6 lipca 2007 r. w sprawie z

wniosku J.K. z udziałem B.K. o podział majątku wspólnego:

I. ustalił, że w skład majątku wspólnego stron wchodzi:

1. spółdzielcze

własnościowe

prawo

do

lokalu

mieszkalnego

położonego w W. przy ul. O. 28/5 stanowiące własność Spółdzielni

Mieszkaniowej „G.” w W. o wartości 265 674 zł;

2. udział w 1,58 % w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości

oznaczonej jako działka nr [...], o pow. 4199 m2 położonej w W.

przy ul. S. 17 i Z. 13 oraz prawie własności budynków

posadowionych

na

tej

działce,

objętych

księgą

wieczystą

Sądu Rejonowego w W. nr [...] o wartości 103 840 zł;

3. odszkodowanie z tytułu utraconego pojazdu stron w kwocie

6000 zł;

4. materiały dentystyczne o wartości 2000 zł;

5. dwie sztuki broni wraz amunicją o wartości 2200 zł;

6. środki pieniężne w złotych polskich w kwocie 43 953, 31 zł;

7. środki pieniężne w kwocie 5367,57 USD o wartości 14 810,73 zł;

8. środki pieniężne w kwocie 3188,50 Euro o wartości 12 003,74 zł;

9. przyczepa bagażowa bez wartości;

II. ustalił, że udziały J.K. i B.K. w majątku wspólnym są równe;

III. podziału majątku wspólnego dokonał w ten sposób, że składniki majątku

opisane w pkt 1 i 3 przyznał uczestniczce postępowania, zaś składniki majątku

opisane w pkt 2, 4, 5 i 9 wnioskodawcy.;

IV. dokonał podziału środków pieniężnych w ten sposób, że kwotę 8000 zł,

5000 USD i 2300,84 Euro przyznał J.K., zaś kwoty 35 953,31 zł, 367,57 USD i

887,66 Euro przyznał B.K.;

V. zasądził od uczestniczki na rzecz wnioskodawcy kwotę 86 742,42 tytułem

dopłaty, odraczając termin jej wykonania na 5 miesięcy od uprawomocnienia się

orzeczenia, z ustawowymi odsetkami na wypadek opóźnienia w zapłacie;

VI. zobowiązał uczestniczkę do wydania wnioskodawcy nieruchomości

opisanej w pkt 2 w terminie 2 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia;

VII. oraz zasądził od J.K. na rzecz B.K. kwotę

8 119,57 zł tytułem zwrotu wydatków związanych z nieruchomością.

Sąd Rejonowy ustalił że małżeństwo zainteresowanych zawarte w dniu

4 lutego 1967 r. zostało rozwiązane przez rozwód

w dniu 28 sierpnia 2003 r.

i w wyroku rozwodowym określony został sposób korzystania przez strony z ich

wspólnego lokalu spółdzielczego. W skład majątku wspólnego weszły składniki

wymienione w pkt. I postanowienia i o wartości tam określonej.

Bank S.A. prowadził rachunki oszczędnościowe J.K., zlikwidowane w lutym

1999 r. Bezpośrednio przed likwidacją znajdowało się na nich 7035,39 zł + 8032,60

zł + 12166,61 zł + 509,60 zł + 332,85 zł. Bank S.A. prowadził rachunek walutowy

wnioskodawcy zlikwidowany w lutym 1999 r., kiedy znajdowało się na nim 10

012,53 USD oraz 27 868 DEM.

W chwili uprawomocnienia się wyroku rozwodowego uczestniczka posiadała

oszczędności w kwocie 367,57 USD, 887,66 Euro oraz 35 912,63 zł + 40,68 zł.

Uczestniczka poniosła opłaty za użytkowanie wieczyste gruntu przy ul. S.: w

2003 r. - 716.52 zł (którą zapłaciła przed dniem 31 marca 2003 r.), w latach 2004 –

2007 po 716,52 zł. Podatku od nieruchomości za 2003 r. po ustaniu małżeństwa

wpłaciła dwie raty po 190,70 zł, a w latach 2004 – 2006 po 763 zł, a za pierwsze

półrocze 2007 r. dwie raty po 190 zł.

Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2002 r. umorzono dochodzenie

w przedmiocie przywłaszczenia biżuterii na szkodę uczestniczki wobec braku

dowodów popełnienia przestępstwa. Z tytułu opłat eksploatacyjnych za mieszkanie

spółdzielcze za okres wrzesień – grudzień 2003 r. uczestniczka uiściła cztery raty

po 345,81 zł, za 2004 r kwotę 4418,81 zł, za 2005 r. kwotę 4539,90 zł, za 2006 r.

kwotę 4428,79 zł, za styczeń i luty 2007 r. łącznie kwotę 696.94 zł, za miesiące

marzec kwiecień i maj 2007 r. kwoty po 348,47 zł.

W chwili

wydawania przez Sąd Rejonowy postanowienia wnioskodawca

miał siedemdziesiąt lat i pobierał emeryturę w kwocie 1200 zł netto miesięcznie.

Nie mieszkał w lokalu spółdzielczym od 1999 r. W chwili ustania małżeństwa

posiadał oszczędności pieniężne w kwocie 5000 USD,

4500 DEM i 8000 zł.

Stale korzysta z broni palnej jako myśliwy.

W tym czasie uczestniczka miała 60 lat i z tytułu renty otrzymywała kwotę

700 zł netto miesięcznie. W pawilonie przy ul. S. prowadziła działalność

gospodarczą nie przynoszącą dochodu. Rozliczając się z Urzędem Skarbowym do

kosztów uzyskania przychodu wliczała koszty ogrzewania, podatku od tej

nieruchomości oraz opłaty za użytkowanie wieczyste.

Sąd Rejonowy wskazał, że wysokość posiadanych środków pieniężnych

ustalił na podstawie informacji banków i przesłuchania zainteresowanych, a wartość

dewiz przeliczył według kursu NBP z chwili zamknięcia rozprawy. Odnośnie kont

uczestniczki przyjął na podstawie jej przesłuchania, że do chwili ustania

małżeństwa dysponowała ona środkami w kocie 27 000 zł.

Stwierdził, że nie było podstaw do orzeczenia nierównej wysokości udziałów

rozwiedzionych małżonków w majątku wspólnym (art. 43 § 2 i 3 k.r.o.) podnosząc,

iż zainteresowana nie wykazała, żeby przyczyniła się do jego powstania w stopniu

większym, niż jej były mąż. Zauważył, że środki pieniężne podzielił w sposób, w jaki

strony władały nimi w chwili ustania małżeństwa.

Odnosząc się do spornego sposobu działu prawa użytkowania wieczystego

wskazał, że za przyznaniem go wnioskodawcy przemawiała konieczność obniżenia

dopłaty

uczestniczki, wskazując, że przyznanie obydwu nieruchomości B.K.

czyniłoby

iluzoryczną

możliwość

spłacenia

wnioskodawcy.

Podkreślił,

że

zainteresowana nie osiąga dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, jest

osobą w wieku emerytalnym i sama wskazywała na swój zły stan zdrowia. Wobec

tego prowadzenie przez nią działalności gospodarczej nie miałoby w przyszłości

ekonomicznego uzasadnienia i z punktu widzenia życiowego stawałoby się coraz

trudniejsze.

Sąd Okręgowy podniósł, że uczestniczce w zasadzie przysługiwało

roszczenie o zwrot wydatków na majątek wspólny za okres po ustaniu wspólności

małżeńskiej przekraczających wysokość udziałów w majątku wspólnym (art. 207

k.c. w zw. z art. 1035 k.c. i art. 46 k.r.o.). Wskazał, że

z tytułu wydatków na

wspólne spółdzielcze mieszkanie przysługiwała uczestniczce kwota 8 119,57 zł,

natomiast nie należał się jej zwrot wydatków poniesionych na nieruchomość przy ul.

S., skoro wliczyła wydatkowane kwoty do kosztów uzyskiwania przychodów z

prowadzonej działalności gospodarczej. W rezultacie jednocześnie z obciążeniem

odnosiła

korzyść

majątkową

przejawiającą

się

w

zmniejszeniu

podatku

dochodowego. Wyraził także pogląd, że nie zasługiwało na uwzględnienie

roszczenie uczestniczki o zwrot połowy wydatków na ogrzewanie pawilonu przy ul.

S., gdyż nie były to wydatki konieczne dla zachowania prawa stron, lecz ponoszone

w związku z prowadzoną przez uczestniczkę działalnością gospodarczą.

Sąd Okręgowy stwierdził także, że nie mógł uwzględnić roszczenia

odszkodowawczego z tytułu rozdysponowania przez wnioskodawcę bez zgody

uczestniczki oszczędnościami stron, gdyż nie może ono zostać rozpoznane

w postępowaniu działowym, jako nie wymienione w art. 618 k.p.c. w zw. z art. 567

k.p.c. Poza tym podniósł, że uczestniczka nie wykazała, że działanie wnioskodawcy

w tej materii było bezprawne, tj. że naruszył on zasady zarządu majątkiem

wspólnym.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, nie zasługiwało także na uwzględnienie

roszczenie wnioskodawcy o zwrot połowy czynszu najmu za pawilon handlowy,

skoro nie wykazał on, że uczestniczka wynajmowała go, a współwłaściciel rzeczy

wyłącznie nią władający nie jest zobowiązany do zapłaty wynagrodzenia za

korzystanie z rzeczy drugiemu współwłaścicielowi.

Postanowienie

to

uczestniczka

postępowania

zaskarżyła

apelacją,

zarzucając naruszenie art. 618 k.p.c. w zw. z art. 567 i art. 688 k.p.c. oraz art. 567

k.p.c. w zw. z art. 684 k.p.c. mogące mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Ponadto

zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 207 k.c. w zw. z art.

1035 i art. 46 k.r.o. oraz art. 212 § 2 i 3 k.c. przez błędną wykładnię i niewłaściwe

zastosowanie. W konkluzji wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia przez

przyznanie jej na wyłączną własność także drugiej nieruchomości, ustalenie, że

przysługuje jej udział w majątku dorobkowym

w wysokości 2/3 części oraz

zasądzenie na rzecz wnioskodawcy tytułem wyrównania udziałów w majątku

dorobkowym stron kwoty 65 840,67 zł z rozłożeniem dopłaty

na 60 równych

miesięcznych rat.

Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2008 r. zmienił

zaskarżone postanowienie tylko w ten sposób, że podwyższył przypadającą

uczestniczce spłatę z tytułu wydatków poczynionych na wspólne mieszkanie do

kwoty 10 185,96 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1 września 2008 r. oraz

wyznaczył termin wydania pawilonu handlowego na 31 grudnia 2008 r.

W pozostałym zakresie apelację uczestniczki oddalił, akceptując dokonany przez

Sąd Rejonowy sposób podziału i rozliczenia majątku stron.

Dodatkowo częściowo odmiennie ustalił, że w pawilonie handlowym

położonym na działce przy ul. S. uczestniczka nadal prowadzi działalność

gospodarczą, uzyskując z tego tytułu dochód netto w kwocie 300 zł miesięcznie. Po

wydaniu orzeczenia w dniu 6 lipca 2007 r. uczestniczka poniosła dalsze opłaty

eksploatacyjne z tytułu lokalu spółdzielczego w kwocie 3660,52 zł. Wnioskodawca

nadal utrzymuje się z emerytury i nie ma prawa do innego – poza wchodzącym w

skład majątku wspólnego – lokalu mieszkalnego.

Od powyższego orzeczenia uczestniczka postępowania wywiodła skargę

kasacyjną opartą na obu podstawach. W ramach pierwszej podstawy zarzuciła

naruszenie art. 207 k.c. w zw. z art. 1035 k.c. i art. 46 k.r.o. oraz naruszenie art.

212 k.c. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W ramach

naruszenia przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na treść

rozstrzygnięcia skarżąca zarzuciła naruszenie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 618 k.p.c.

i art. 567 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. wyrażające się w nieuwzględnieniu

zarzutów apelacji, że roszczenie odszkodowawcze wynikające z nieuprawnionego

rozdysponowania przez wnioskodawcę składnikami majątku wspólnego przed

ustaniem wspólności majątkowej małżeńskiej, nie jest objęte kognicją sądu

w postępowaniu o podział majątku wspólnego oraz art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art.

391 § 1 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. wyrażające się w zaniechaniu uzasadnienia

rozstrzygnięcia w zakresie dotyczącym zarzutu naruszenia art. 567 k.p.c. w zw.

z art. 684 k.p.c. W konkluzji wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w W.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W skład majątku wspólnego, podlegającego podziałowi, wchodzą jedynie te

składniki (także wierzytelności), które w chwili orzekania są w posiadaniu jednego

lub drugiego małżonka. W skład tej masy majątkowej wchodzą także przedmioty,

których zbycie sąd uzna za pozorne. Gdy jeden z małżonków zlikwidował konta

bankowe na których znajdowały się znaczne środki pieniężne stanowiące

przedmiot majątku wspólnego, obowiązkiem sądu jest ustalenie i ocena czy ich

wydatkowanie, bez zgody drugiego małżonka, nastąpiło na potrzeby rodziny lub

uzasadnione potrzeby zbywcy, czy też nastąpiło ze szkodą dla drugiego

współuprawnionego. W razie usprawiedliwionego wyzbycia się, środki takie nie

mogą być brane pod uwagę w postępowaniu o podział majątku dorobkowego.

W wypadku wyzbycia się nieuzasadnionego i tym samym wyrządzenia drugiemu

małżonkowi szkody, poszkodowanemu

należy się odszkodowanie w wysokości

połowy wartości wydatkowanych w sposób nieuzasadniony środków. Roszczenie

z tego tytułu należy traktować analogicznie jak roszczenie z tytułu zwrotu wydatków

z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków (por. np.

orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 18 sierpnia 1958 r., I CR 547/58, OSNCK

1959, nr 2, poz. 59). Stanowisko to nie budzi kontrowersji także w doktrynie.

Trzeba zgodzić się ze skarżącą, że sąd pierwszej instancji w zasadzie nie

badał kwestii, na co wydatkował wnioskodawca znaczne środki pieniężne ze

zlikwidowanych kont bankowych, gdyż błędnie uznał, że roszczenie takie nie

podlega kognicji sądu działowego. Skoro niesporne było, że środki pieniężne

zgromadzone na kontach bankowych wnioskodawcy stanowiły majątek wspólny, to

wydatkujący je wnioskodawca powinien przedstawić na co je wydatkował. Z ustaleń

wynika natomiast, że koszty związane z wchodzącymi w skład majątku wspólnego

nieruchomościami ponosiła uczestniczka. Tylko zużycie przez wnioskodawcę tych

środków na potrzeby rodziny lub usprawiedliwione swe utrzymanie np. leczenie,

wypoczynek, mogłoby wyłączyć obowiązek ich rozliczenia (por. np. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 1997 r., III CRN 31/77, OSNCP 1997, nr 12,

poz. 243). Skoro Sąd drugiej instancji nie próbował nawet ustalić, na co

wnioskodawca

wydatkował,

bez

zgody

i

wiedzy

uczestniczki,

znaczne

oszczędności wspólne wnioskodawca i nie omówił w tej materii materiału

dowodowego, to nie można było odeprzeć zarzutu obrazy art. art. 385 k.p.c. w zw.

z art. 618 § 1 k.p.c., art. 688 k.p.c. i art. 567 k.p.c. Bez próby poczynienia w tym

kierunku ustaleń i omówienia w tej materii dowodów nieuprawniony, był wniosek,

jakoby uczestniczka nie wykazała, że wnioskodawca nie wyrządził jej takim

działaniem szkody.

Nie można także odeprzeć zarzutu obrazy naruszenia przez Sąd Okręgowy

art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. i art. 567 § 3 k.p.c. w zw. z art. 684 k.p.c.

Podział majątku wspólnego obejmuje składniki majątkowe, które były elementami

majątku wspólnego w chwili ustania wspólności ustawowej i które istnieją w chwili

dokonywania podziału, tj. wydania orzeczenia. Przy jego dokonywaniu nie

uwzględnia się tych wspólnych składników majątkowych, które w czasie trwania

wspólności ustawowej lub po jej ustaniu zostały zużyte zgodnie z prawem (art. 36 –

40 k.r.o. i art. 42 k.r.o.), natomiast uwzględnia się, ale tylko w ramach rozliczeń, tj.

rachunkowo, składniki majątkowe, które zostały bezprawnie zbyte, zniszczone

zużyte lub roztrwonione przez jedno z małżonków. W tym wypadku, przy podziale

majątku

wspólnego

ich

wartość

podlega

zaliczeniu

na

poczet

udziału

przypadającego drugiemu małżonkowi.

W sprawie tymczasem objęto podziałem środki pieniężne, które w chwili

ustania pomiędzy małżonkami wspólności majątkowej małżeńskiej posiadały strony

bez

zbadania i ustalenia, czy były to środki które wchodziły w skład majątku

wspólnego i bez zbadania i ustalenia czy środki te mieli zainteresowani w chwili

orzekania i na co ewentualnie zostały one wydatkowane.

Naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. nie ma z reguły bezpośredniego wpływu na

treść wyroku, gdyż uzasadnienie sporządzane jest po jego wydaniu (por. wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 5 września 2001 r., I PKN 615/00, OSNP 2003, nr 15,

poz. 352).

W judykaturze utrwalony jest pogląd, że obraza art. 328 § 2 k.p.c. w zw.

z art. 391 § 1 k.p.c. może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej

tylko wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera wszystkich

koniecznych elementów, bądź zawiera tak kardynalne braki, które uniemożliwiają

kontrolę kasacyjną (por. np. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 8 października

1997 r., I CKN 312/97, z 19 lutego 2002 r., IV CKN 718/00, z dnia 18 marca 2003 r.,

IV CKN 11862/00, z dnia 20 lutego 2003 r., I CKN 65/01, z dnia 22 maja 2003 r.,

II CKN 121/01, niepublikowane i z dnia 10 listopada 1998 r., III CKN 792/98,OSNC

1999, nr 4, poz. 83).

Artykuł 328 § 2 k.p.c. ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu

kasacyjnym przez odesłanie zawarte w art. 391

§ 1 k.p.c. Zakres tego

zastosowania zależy od rodzaju wydanego orzeczenia, oraz od czynności

procesowych podjętych przez sąd odwoławczy,

wynikających z zarzutów

apelacyjnych, limitowanych granicami kognicji sądu drugiej instancji. Jeżeli sąd

odwoławczy oddalając apelację orzeka na podstawie materiału zgromadzonego

w postępowaniu w pierwszej instancji nie musi powtarzać dokonanych ustaleń,

gdyż wystarczy stwierdzenie, że przyjmuje je za własne (por. np. orzeczenia Sądu

Najwyższego z dnia 13 grudnia 1935 r., C III 680/34. Zb. Urz. 1936, poz. 379,

z dnia 14 lutego 1938, r. C II 2172/37 Przegląd Sądowy 1938, poz. 380 i z dnia

10 listopada 1998 r., III CKN 792/98,OSNC 1999, nr 4, poz. 83). Skoro jednak

w postępowaniu

odwoławczym

było

prowadzone

postępowanie

dowodowe

i zostały poczynione uzupełniające ustalenia faktyczne, to w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku Sąd Okręgowy powinien na nowo omówić materiał

dowodowy i wskazać przyczyny, dla których na jednych dowodach się oparł,

a innym odmówił przyznania istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, czy

w ogóle mocy dowodowej.

Zasadność podstawy naruszenia prawa procesowego zwalniała Sąd

Najwyższy od obowiązku szczegółowego rozważenia zarzutów dotyczących

naruszenia prawa materialnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 marca

1997 r., II CKN 60/97, OSNC 1997, nr 9, poz. 128).

W każdym razie nie można odeprzeć także zarzutu naruszenia art. 207 k.c.

w zw. z art. 1035 k.c. i z art. 46 k.r.o. Pożytki i inne przychody rzeczy wspólnej

przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości ich udziałów i w takim

samym stosunku, za okres po ustaniu wspólności majątkowej małżonkowie

ponoszą ciężary i wydatki związane z rzeczą wspólną. Trzeba zgodzić się ze

skarżącą, że wydatkiem w rozumieniu omawianego unormowania jest nie tylko

wydatek zmierzający do zachowania wspólnego prawa, ale także wydatek

poniesiony na normalną eksploatację rzeczy. Ogrzewanie budynku wynika

z normalnej jego eksploatacji i zasad prawidłowej gospodarki. Poza tym

ogrzewanie budynku w polskich warunkach klimatycznych rzeczywiście można też

rozpatrywać nie tylko jako wydatek wynikający z jego normalnej eksploatacji i zasad

prawidłowej gospodarki,

współwłasności.

ale nawet

jako nakład

konieczny na przedmiot

Ciężarami w rozumieniu art. 207 k.c. są także podatki i inne świadczenia

o charakterze publicznoprawnym obciążające współwłaścicieli nieruchomości

będącej przedmiotem współwłasności. Istniała zatem podstawa do ich rozliczenia.

Innym

niezależnym

od

obowiązku

rozliczenia

tego

ciężaru

pomiędzy

współwłaścicielami (byłymi małżonkami) zagadnieniem jest wysokość podatku

dochodowego

osoby

fizycznej

bądź

podatku

przedsiębiorcy

od

dochodu

związanego z prowadzeniem przez niego działalności gospodarczej. Rzeczywiście

jego wysokość jest uzależniona także od kosztów uzyskania przychodu, na które

zalicza się między innymi podatki i opłaty od lokalu, z użytkowaniem którego był

związany dochód podlegający opodatkowaniu. Gdyby skarżąca uzyskała jakąś

korzyść z tego tytułu, że zaliczyła na koszty przychodu nie tylko część zapłaconych

należności publicznych odpowiadających jej udziałowi w nieruchomości przy ul. S.,

to co najwyżej należałoby rozważyć czy nie jest to przychód w rozumieniu art. 207

k.c., podlegający rozliczeniu na wyraźne żądanie wnioskodawcy. Z drugiej strony,

to tylko skarżąca korzysta z pawilonu handlowego (por. uchwałę Sądu

Najwyższego z dnia 10 maja 2006 r., III CZP 9/06, OSNC 2007, nr 3, poz. 37).

O wiele bardziej skomplikowany jest do oceny zarzut obrazy art. 212 § 2 k.c.

Podniesione w skardze kasacyjnej argumenty wprawdzie nie są bez znaczenia dla

sposobu działu nieruchomości położonej przy ul. S., ale nie mają przesądzającego

znaczenia. Rozstrzygnięcie o tym, któremu ze współwłaścicieli ta rzecz ma zostać

przyznana powinno uwzględniać

usprawiedliwione interesy współuprawnionych.

Prowadzenie przez skarżącą działalności gospodarczej w spornym pawilonie

handlowymi i jej kontynuowanie jest pożądane gospodarczo i społecznie.

Dodatkowy dochód nawet niewielki zapewnia wnioskodawczyni nie tylko aktywność

zawodową,

ale

ułatwi

skarżącej

zrealizowanie

dopłaty

przyznanej

dla

wnioskodawcy.

Z drugiej strony możliwość realizacji dopłaty musi mieć wymiar realny, a nie

iluzoryczny. Okoliczność, że wnioskodawca nie mieszka we wspólnym mieszkaniu

spółdzielczym od 1999 r. wskazuje na to, że korzysta z innego mieszkania (siostry),

choć jak ustalił Sąd Okręgowy nie ma do niego prawa. Jest oczywiste, że wobec

trwania postępowania już przez długi czas, uczestniczka powinna się liczyć

z dokonaniem dopłaty i gromadzić środki na ten cel. Realna spłata umożliwiłaby

nabycie wnioskodawcy garsoniery. Być może stosowne odroczenie wydania

wnioskodawcy nieruchomości w stopniu wystarczającym zabezpieczyłoby interesy

obydwu stron.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 398 15

§ 1 k.p.c.).