V CSK 467/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CSK 467/06

POSTANOWIENIE

Dnia 9 marca 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z wniosku "O." S.A.

przy uczestnictwie G. Sp. z o.o.

o wpis prawa użytkowania w księgach wieczystych Kw [..]7 i Kw [...]5,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 9 marca 2007 r.,

skargi kasacyjnej uczestniczki postępowania od postanowienia

Sądu Okręgowego w O.

z dnia 5 lipca 2006 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu w O. do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia

o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w B. postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2006 r. oddalił

wniosek „O.” S.A. o dokonanie wpisu prawa użytkowania na rzecz G. sp. z o.o. do

nieruchomości znajdujących się w użytkowaniu wieczystym wnioskodawcy, dla

których urządzone są księgi wieczyste Kw nr [...]5 i Kw nr [...]7. Użytkowanie

miałoby obejmować te części tych nieruchomości, na których znajdują się

urządzenia stacji redukcyjno – pomiarowej, należące do Spółki G. Zdaniem Sądu

Rejonowego, taki sposób korzystania przez Spółkę z nieruchomości nie spełnia

przesłanek do ustanowienia na jej rzecz prawa użytkowania, poza tym

uwzględnienie wniosku nie jest możliwe z tej przyczyny, że nie wydzielono

geodezyjne części działek, na których to prawo miałoby być ustanowione.

Apelacja

po rozpoznaniu

wnioskodawcy

jej

na

od

posiedzeniu

tego

orzeczenia

niejawnym,

została

postanowieniem

oddalona,

z

Sądu

Okręgowego w O. z dnia 5 lipca 2006 r. Zasadniczym argumentem uzasadniającym

to rozstrzygnięcie był brak geodezyjnego wydzielenia części działek, na których

miało być ustanowione prawo użytkowania.

Postanowienie

Sądu

Okręgowego

zaskarżył

skargą

kasacyjną

wnioskodawca, zarzucając naruszenie art. 357 § 2 i 3 zd. pierwsze k.p.c. w zw.

z art. 517 i art. 13 § 2 k.p.c. przez niedoręczenie mu z urzędu odpisu

postanowienia Sądu z uzasadnieniem, wydanego na posiedzeniu niejawnym.

W uzasadnieniu skargi powołuje się także na przepis art. 387 § 3 k.p.c., wnosząc

o uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przede wszystkim trzeba podkreślić, iż zasady sporządzania i doręczenia

uzasadnienia przez sąd drugiej instancji ujęte zostały w art. 387 k.p.c., w związku

z czym przepisy dotyczące tej materii w postępowaniu przed sądem pierwszej

instancji mogą tu znaleźć zastosowanie jedynie posiłkowo, tj. kiedy jakieś kwestie

nie zostały szczegółowo uregulowane w postępowaniu odwoławczym (art. 391 § 3

k.p.c.). Zasady te stosuje się także w postępowaniu nieprocesowym (art. 13 § 2

k.p.c.). Według art. 387 § 1 zd. drugie k.p.c. w sprawach, w których apelację

oddalono, uzasadnienie sporządza się tylko wówczas, gdy strona zażądała

doręczenia jej wyroku z uzasadnieniem. Zgodnie z art. 387 § 3 zd. pierwsze k.p.c.

orzeczenie z uzasadnieniem doręcza się tej stronie, która w terminie tygodniowym

od ogłoszenia sentencji zażądała doręczenia. Jednakże, stosownie do zdania

trzeciego tego przepisu, jeżeli ogłoszenia nie było, orzeczenie z uzasadnieniem

doręcza się stronom z urzędu w terminie tygodniowym od sporządzenia

uzasadnienia. Według przyjętej przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 lutego

2002 r., III CZP 3/02 (OSNC 2002, nr 12, poz. 145) wykładni art. 626 1 § 1 k.p.c.,

przepis ten ma zastosowanie także w postępowaniu apelacyjnym, co oznacza, że

orzeczenie sądu odwoławczego rozpoznającego apelację od postanowienia sądu

wieczystoksięgowego może zapaść na posiedzeniu niejawnym, jak to miało miejsce

w rozpoznawanej sprawie. Powstaje jednak problem, jaki sposób postępowania

co do doręczenia uzasadnienia obowiązuje w takim wypadku, w razie oddalenia

apelacji. Nie może wchodzić tu w grę art. 387 § 3 zd. pierwsze k.p.c., a więc

doręczenie uzasadnienia na żądanie, ponieważ zainteresowany wnoszący apelację

nie zna treści zapadłego na posiedzeniu niejawnym orzeczenia, ani jego terminu,

o którym przecież nie jest powiadamiany. Wbrew stanowisku skarżącego, nie ma

też zastosowania art. 357 § 2 i 3 zd. pierwsze k.p.c. w zw. z art. 517 i art. 13 § 2

k.p.c., ponieważ przepisy te regulują uzasadnianie i doręczanie postanowień

wydanych na posiedzeniu niejawnym w sądzie pierwszej instancji. Pozostaje zatem

odwołać się do regulacji zawartej w art. 387 § 3 zd. trzecie, zgodnie z którym, jeżeli

nie było ogłoszenia orzeczenia w sądzie drugiej instancji, orzeczenie to doręcza się

z uzasadnieniem stronom z urzędu. W pierwszym rzędzie przepis ten będzie miał

zastosowanie do przypadków stwierdzonej nieważności postępowania przed

sądem pierwszej instancji, gdyż sąd odwoławczy może wówczas rozpoznać sprawę

na posiedzeniu niejawnym, (art. 375 k.p.c.). Na podstawie odwołania zawartego

w art. 13 § 2 k.p.c. norma ta wejdzie w grę także w przypadkach dopuszczalnego

rozpoznania apelacji na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu nieprocesowym.

Dlatego też Sąd Okręgowy w niniejszej sprawie powinien był doręczyć z urzędu

uzasadnienie postanowienia wydanego w dniu 5 lipca 2006 r. na posiedzeniu

niejawnym. Zaniechanie tego obowiązku w sposób niewątpliwy utrudniło obronę

interesów skarżącemu, co mogło mieć wpływ na ostateczny wynik sprawy.

Prowadzi to do wniosku, iż doszło do naruszenia art. 387 zd. trzecie k.p.c., o którym

skarżący wspomina w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, co z kolei uzasadnia

uwzględnienie tej skargi (art. 5191 § 3 w zw. z art. 3983 § 1 ust. 2 i art. 13 § 2

k.p.c.). Orzeczenie o kosztach wydano stosownie do art. 108 § 2 k.p.c.