V CSK 434/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CSK 434/07

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 7 lutego 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący)

SSN Marian Kocon (sprawozdawca)

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

w sprawie z powództwa „P.(...)” Spółki z o.o. z siedzibą w W.

przeciwko M. K.

o uznanie czynności za bezskuteczną,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 lutego 2008 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 9 maja

2007 r., sygn. akt I ACa (…),

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 9 marca 2007 r. zmienił wyrok Sądu

Okręgowego w L. z dnia 12 grudnia 2006 r. i oddalił żądanie powódki ochrony skargą

pauliańską jej wierzytelności określonych w pozwie przez uznanie, że zawarta między

małżonkami K. umowa darowizny, o treści „R. Z. K. całe swoje uprawnienia wynikające

ze wspólności majątkowej małżeńskiej w stosunku do opisanych nieruchomości (...)

daruje swojej małżonce M. S. K. (..)”, jest wobec powódki bezskuteczna. U podłoża tego

rozstrzygnięcia legł pogląd, że dłużnikowi R. K. nie można przypisać zamiaru

pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli w chwili dokonywania darowizny na rzecz

małżonki.

Skarga kasacyjna powódki – oparta na obu podstawach z art. 3983 k.p.c. –

zawiera zarzut naruszenia art. 328, 233 k.p.c. oraz art. 530 k.p.c. i zmierza do uchylenia

zaskarżonego wyroku oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Sad Najwyższy zważył, co następuje:

Artykuł 530 k.c. zaostrza przesłanki subiektywne w przypadku zaskarżenia aktów

dokonanych przed powstaniem wierzytelności chronionej, uzależniając skuteczność

roszczenia pauliańskiego m. in. od istnienia po stronie dłużnika zamiaru pokrzywdzenia

wierzyciela.

Zamiar pokrzywdzenia, wymagany przez art. 530 k.c., nie powinien podlegać

zawężającej wykładni, jakiej dokonał Sąd Apelacyjny, gdyż z konieczności rzeczy

czyniłoby to iluzoryczną ochronę przyszłych wierzycieli. W związku z tym świadomość

możliwego

pokrzywdzenia

jest

również

wystarczająca

do

przyjęcia

zamiaru

pokrzywdzenia, albowiem działanie ludzkie obejmuje w zasadzie nie tylko następstwa

zamierzone, ale i te, których jakkolwiek nie chce się wywołać, przewiduje się jako

możliwe, a zarazem objęte i wolą. Oznacza to, że zamiar pokrzywdzenia przyjąć należy

także u tego, kto w chwili dokonywania czynności liczył się z tym, że w związku z jego

działalnością może mieć wierzycieli i że czynność jego może być połączona z ich

krzywdą.

W wiążących Sąd Najwyższy okolicznościach faktycznych wręcz trudno

wyobrazić sobie racjonalne przyczyny dokonanych przesunięć między masami

majątkowymi inne niż mające służyć uchyleniu się dłużnika – R. Z. K. od

odpowiedzialności za istniejące i powstałe w przyszłości zobowiązania. Dłużnik R. Z. K.

przeniósł majątek na żonę, aby wyłączyć odpowiedzialności z tego majątku za te

zobowiązania.

Nie

ma

więc

wątpliwości,

że

uświadamiał

sobie

ewentualne

pokrzywdzenie.

Skoro Sąd Apelacyjny wyszedł z odmiennych założeń zaskarżony wyrok nie mógł

się ostać. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku.