V CSK 420/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CSK 420/12

POSTANOWIENIE

Dnia 19 czerwca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Wojciech Katner

w sprawie z powództwa Stowarzyszenia Filmowców Polskich w W.

przeciwko L. D.

o ochronę praw autorskich i zapłatę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 19 czerwca 2013 r.,

na skutek skargi kasacyjnej pozwanego

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 25 kwietnia 2012 r.,

1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej pozwanego do

rozpoznania

2) odmawia

stronie

powodowej

zasądzenia

postępowania kasacyjnego od pozwanego.

kosztów

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2012 r. Sąd Apelacyjny na skutek apelacji

powoda zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w J., zakazując pozwanemu

reemisji w sieci kablowej utworów audiowizualnych, do których prawa autorskie

pozostają w zarządzie powoda, do chwili zawarcia przez strony umowy licencyjnej.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego Sąd pierwszej instancji naruszył art. 79 ust. 1 w

związku z art. 17 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach

pokrewnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 – tj. ze zm., dalej jako: „u.p.a.”). Biorąc

pod uwagę, że z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że strony nie

zawarły umowy licencyjnej na podstawie art. 21 1 u.p.a., spełnione zostały

przesłanki udzielenia ochronie powodowi (reprezentującemu interesy twórców),

przez orzeczenie o zaniechaniu naruszeń praw autorskich. Na ocenę działań

pozwanego jako bezprawnych nie wpływa przy tym fakt, że dokonywał on reemisji

utworów w ramach działalności gospodarczej, zasada swobody jej prowadzenia nie

pozwala bowiem na ignorowanie cudzych praw autorskich. Zdaniem Sądu

Apelacyjnego w sprawie nie wykazano także przesłanek uzasadniających

zastosowanie art. 5 k.c. Nie wskazuje na to zwłaszcza fakt prowadzenia przez

powoda działalności gospodarczej na znaczną skalę, przez dostarczanie sygnału

telewizji kablowej znacznej liczbie konsumentów.

Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez pozwanego.

W ramach pierwszej podstawy kasacyjnej zarzucił on naruszenie art. 6 k.c.; art. 5

k.c.; art. 79 ust. 1 pkt 3 u.p.a. (oraz osobno lit. b tego przepisu); art. 363 § 2 in fine

k.c.; art. 362 k.c.; art. 79 ust. 1 pkt 1 u.p.a.; art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 3 ust. 2

oraz art. 13 ust. 1 zd. 2 lit. b dyrektywy 2004/48/WE Parlamentu Europejskiego

i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie egzekwowania praw własności

intelektualnej (Dz.Urz. L z 2004 r., nr 157, s. 45 – dalej jako: „dyrektywa

2004/48/WE”); art. 106 ust. 2 u.p.a.; art. 3 w związku z art. 2 ust. 1 i art. 2 ust. 2 pkt

2 oraz art. art. 9 ust. 2 pkt 1, 2 i 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie

konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zm.); art. 102 zd. 1 i zd. 2 lit.

a i b TFUE; a także art. 2, 20 i 31 ust. 3 Konstytucji. W ramach drugiej podstawy

kasacyjnej skarżący zarzucił naruszenie: art. 228 § 1 i 2 k.p.c.; art. 233 § 1

w związku z art. 236 k.p.c.; art. 233 § 1 w związku z art. 316 § 1 k.p.c.; art. 328 § 2

k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c.; art. 233 § 1 k.p.c.; art. 187 § 1 pkt 2

w związku z art. 126 § 1 pkt 3, art. 187 § 1 in principio, art. 232 zd. 1 i art. 3 k.p.c.;

art. 227 w związku z art. 233 § 1 k.p.c.; art. 245 w związku z art. 309 k.p.c.; art. 128

§ 1 w związku z art. 129 § 2 k.p.c.; art. 278 § 1 i art. 290 § 1 k.p.c.; art. 386 § 6

k.p.c.; art. 98 § 1 w związku z art. 98 § 3 i art. 109 § 2 k.p.c. Na podstawie tych

zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu oraz o zasądzenie

kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W sprawie nie występują podstawy do przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania. Brak jest zwłaszcza przesłanek, na które powołał się skarżący.

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał na

występowanie w sprawie dwudziestu istotnych zagadnień prawnych oraz

trzydziestu czterech kwestii mieszczących się jego zdaniem w ramach przesłanki,

o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.

Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu

Najwyższego przez istotne zagadnienie prawne, o którym mowa w art. 398 9 § 1 pkt

1 k.p.c. należy rozumieć abstrakcyjny i ogólny problem prawny o charakterze

uniwersalnym,

mogący

mieć

znaczenie

także

na

gruncie

innych

spraw

(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 października 2010 r., I CSK

189/10, nie publ., z dnia 23 marca 2012 r., II PK 2/12, nie publ. oraz z dnia 18

września 2012 r., II CSK 180/12, nie publ.). Kwestie wskazane przez skarżącego

jako istotne zagadnienia prawne podzielić można na trzy grupy.

Po pierwsze, większość wskazanych przez niego problemów (zagadnienia

1 – 3, 12, 14 – 20) dotyczy sposobu wykładni i stosowania przepisów u.p.a.,

częściowo w związku z przepisami prawa konkurencji. W zakresie wskazanym

przez skarżącego regulacje ten nie budzą jednak istotnych wątpliwości, które

wymagałyby wyjaśnienia w ramach rozpoznania skargi kasacyjnej. Wskazywane

regulacje były już przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego, zaś dotychczasowy

tok sprawy nie ujawnił, na ich tle innych problemów, które wymagałyby nowych

rozstrzygnięć.

Wątpliwości nie budzi także relacja art. 79 ust. 1 pkt 1 i 3 u.p.a. i art. 5 k.c.

(zagadnienie 13). Nie ulega oczywiście wątpliwości, że konstrukcja nadużycia

prawa odnosi się potencjalnie do każdego prawa podmiotowego, jej zastosowanie

wymaga

jednak

z

natury

rzeczy

oceny

okoliczności

konkretnej

sprawy.

W konsekwencji, nie można uznać, by problem ten posiadał abstrakcyjny

i uniwersalny charakter, który cechować musi istotne zagadnienie prawne.

Druga grupa zagadnień odnosi się do zgodności polskiej regulacji prawa

autorskiego i praktyki jej stosowania z przepisami dyrektywy 2004/48/WE

(zagadnienia 4 – 7). Kwestie te nie mogłyby jednak zostać ocenione przez Sąd

Najwyższy w ramach rozpoznania skargi kasacyjnej, kompetentny w tym zakresie

jest bowiem Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Potrzeby takiej nie

dostrzegł Sąd Apelacyjny, nie wydaje się także, by zachodziła ona na etapie

postępowania kasacyjnego (zwłaszcza, gdy weźmie się pod uwagę analizę tego

problemu w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2011 r., IV CSK

133/11, OSNC 2012, nr 5, poz. 62).

Po trzecie, z analogicznych powodów za istotne zagadnienia prawne

w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nie można uznać także problemów opartych

o prawo konstytucyjne (zagadnienia 8 – 11). Sposób ich sformułowania wskazuje,

że skarżący nie zmierza do wyjaśnienia sposobu wykładni przepisów rangi

ustawowej w sposób zgodny z Konstytucją, lecz do wyjaśnienia, czy wynikające

z nich normy prawne – które stały się podstawą zaskarżonego orzeczenia – są

zgodne z Konstytucją. Ocena tej kwestii przekracza jednak zakres kognicji Sądu

Najwyższego, gdyż ze względu na strukturę władzy sądowniczej należy do

kompetencji Trybunału Konstytucyjnego.

Brak także podstaw, by uznać, że w zakresie wskazanym przez skarżącego

zachodzi konieczność wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.).

Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, wskazując na tę przesłankę skarżący

powinien wskazać konkretne wątpliwości lub rozbieżności, jakie na tym tle

występują w orzecznictwie (tak m.in. Sąd Najwyższy w postanowieniach: z dnia

11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151 oraz z dnia

26 listopada 2012 r., III SK 18/12, nie publ.).

Kwestie wskazane skarżącego na gruncie art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. podzielić

można na dwie wyraźne grupy. Pierwsza z nich, to wskazane na s. 16 – 18 skargi

kasacyjnej jedenaście problemów, które wymagają – zdaniem skarżącego –

wyjaśnienia przez Sąd Najwyższy. Drugie z nich, na s. 19 – 32 stanowią kwestie

będące jego zdaniem źródłem rozbieżności w orzecznictwie.

Sposób sformułowania argumentów z pierwszej grupy wskazuje, że skarżący

traktuje je jako abstrakcyjne kwestie o problemowym charakterze, nawiązując

raczej do konstrukcji istotnego zagadnienia prawnego (art. 398 9 § 1 pkt 1 k.p.c.),

niż do przesłanki wskazanej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.). Sześć spośród tych kwestii

(1.a, 1.b, 1.h, 2.a, 2.b, 3.a) odnosi się do wykładni przepisów u.p.a., trzy problemy

(1.c – 1.f) dotyczą znaczenia dla sprawy dyrektywy 2004/48/WE, jeden zaś (1.g)

odnosi się do prawa konstytucyjnego. Kwestie te ściśle wiążą się z omówionymi

wyżej problemami wskazywanymi jako zagadnienia prawne – i z analogicznych

względów nie można uznać, by odpowiadały one przesłankom przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania, o których mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

Uzasadnienie pozostałych twierdzeń, co do których zdaniem skarżącego

zachodzą wątpliwości lub rozbieżności w literaturze, zostało skonstruowane

w podobny sposób – przez stwierdzenie, że dany problem wywołuje rozbieżności

i wskazanie orzeczeń Sądu Najwyższego i sądów powszechnych, które skarżący

uznaje za rozbieżne. Taki sposób uzasadnienia przez skarżącego swoich twierdzeń

nie wystarcza jednak do wykazania, by w zakresie tym doszło do spełnienia

przesłanki, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Proste zestawienie

wypowiedzi judykatury, bez syntezy wynikających z nich poglądów i określenia

istoty wskazywanej rozbieżności nie pozwala stwierdzić, czy twierdzenia te

uzasadniać mogą przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Należy podkreślić, że skarga kasacyjna, będąca nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, realizować ma w pierwszej kolejności cele publiczne. Zgodnie z tym

założeniem ukształtowane zostały także przesłanki przyjęcia jej do rozpoznania.

W wypadku przesłanki, o której mowa w art. 398 9 § 1 pkt 2 k.p.c., funkcja ta

sprowadza się do możliwości usunięcia przez Sąd Najwyższy wątpliwości

i rozbieżności związanych z wykładnią określonej regulacji prawnej, które mogłyby

w negatywny sposób wpływać na funkcjonowanie systemu prawa. Ocena

występowania tej przesłanki na gruncie danej skargi kasacyjnej wymaga jednak

stwierdzenia, czy dana rozbieżność lub wątpliwość rzeczywiście ma miejsce oraz

jak poważny jest jej charakter. Sposób uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania sprawia jednak, że intencja skarżącego pozostaje w tym

zakresie niejasna.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. należało odmówić

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Na podstawie art. 398 7 § 1 k.p.c.

należało

odmówić

powodowemu

Stowarzyszeniu

zasądzenia

kosztów

postępowania, ze względu na niedochowanie terminu wniesienia odpowiedzi na

skargę.