V CSK 399/14 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CSK 399/14 POSTANOWIENIE Dnia 10 lutego 2015 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Owczarek w sprawie z powództwa M. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w L.‎przeciwko M. J.‎o zapłatę,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 lutego 2015 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]‎z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. akt V ACa [...], 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) oddala wniosek powoda o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Pozwany M. J., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą […] C. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z 17 grudnia 2013 r., zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w C. z dnia 12 marca 2013 r. w części oddalającej powództwo poprzez zasądzenie na rzecz powódki M. sp. z o.o. z siedzibą w L. kwoty 106 940, 80 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 28 maja 2010 r. oraz oddalającego apelację powódki w pozostałej części - w zakresie dotyczącym orzeczenia reformatoryjnego. Sąd Najwyższy, oceniając - na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. - skargę kasacyjną z punktu widzenia podstaw przyjęcia jej do rozpoznania, zważył:Ustawodawca, wprowadzając skargę kasacyjną jako nadzwyczajny środek prawny służący od prawomocnych orzeczeń, podkreślił, że jej celem jest ochrona interesu publicznego polegającego na ujednoliceniu orzecznictwa sądów i rozwoju judykatury.

Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. Jego rolą nie jest zatem korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa, nawet gdyby one rzeczywiście wystąpiły. Ocena podstaw przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania następuje w ramach tzw. przedsądu. Sąd Najwyższy bada, czy wskazano i należycie umotywowano przyczyny powołane w art. 3989 § 1 k.p.c., tj. czy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, i przyjmuje ją do rozpoznania, jeżeli jest spełniona przynajmniej jedna z nich.

W art. 3984 § 2 k.p.c. przewidziano wymaganie przytoczenia i odrębnego uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Kognicja Sądu Najwyższego na tym etapie postępowania jest ograniczona i nie obejmuje oceny zasadności podstaw skargi kasacyjnej, zastrzeżonej dla Sądu orzekającego w innym składzie.Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania pozwany oparł na przesłankach wskazanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., podnosząc, że w sprawie występuje potrzeba wykładni, czy przewidziane w art. 635 k.c. uprawnienie zamawiającego do odstąpienia od umowy może być skutecznie wykonane wyłącznie w okresie, gdy biegnie umowny termin do wykonania dzieła, czy również po jego upływie.Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), które wiąże się z określonym przepisem prawnym i którego wyjaśnienie ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ale i innych podobnych spraw, wymaga precyzyjnego sformułowania i wskazania argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11).

W zasadzie powinno to być zagadnienie nowe, o charakterze rzeczywistym, a nie teoretycznym, którego wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju jurysprudencji. Argumentacja uzasadniająca wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania musi zawierać odrębne, pogłębione wywody wskazujące na zaistnienie powołanych okoliczności, uzasadniających przyjęcie skargi (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2008 r., II PK 3/08, nie publ.; z dnia 19 października 2006 r., IV CSK 246/06, nie publ; z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, nie publ.; z dnia 19 grudnia 2001 r., IV CZ 200/01, nie publ.).

Wywód przedstawiony przez skarżącego nie odpowiada powyższym wymaganiom. Za istotne zagadnienie prawne uznaje się zagadnienie dotychczas niewyjaśnione i nierozwiązane w orzecznictwie, a więc cechujące się nowością i którego rozstrzygnięcie może sprzyjać rozwojowi prawa (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2012 r., II PK 2/12, nie publ). Zagadnienie przedstawione przez pozwanego dotyczy natomiast rozbieżności występujących w orzecznictwie, czyli problemu, który był już przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego.

Tak wskazana i uzasadniona przyczyna kasacyjna nie może zostać uwzględniona, bowiem nie można mówić o występowaniu w sprawie istotnego zagadnienia prawnego i jednocześnie - wykorzystując ten sam przepis prawa oraz problem prawny - powoływać się na występowanie rozbieżności interpretacyjnych w orzecznictwie sądowym. Sąd Najwyższy ma rozstrzygnąć "nowe" zagadnienie prawne, co oznacza, że powołany przepis nie stanowił dotąd źródła rozbieżności w orzecznictwie w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2013, III SK 39/12, nie publ.).Z kolei przyczyna oznaczona jako potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa – mimo wystąpienia takiej potrzeby – nie doczekał się wykładni albo że niejednolita jego interpretacja wywołuje w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych rozbieżności w judykaturze, które należy przytoczyć (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, nie publ.; z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, nie publ.; z dnia 15 października 2002 r., II CZ 102/02, nie publ.; z dnia 12 grudnia 2008., II PK 220/08, nie publ.; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, nie publ.).

Skarżącego obciąża obowiązek przedstawienia odrębnej i pogłębionej argumentacji prawnej wskazującej na zaistnienie powołanej okoliczności, zawierającej szczegółowe omówienie wątpliwości interpretacyjnych, a w przypadku istnienia rozbieżności w judykaturze, także przytoczenia odpowiednich orzeczeń i wyjaśnienia, na czym owe rozbieżności polegają (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09, nie publ.; z dnia 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08, nie publ.; z dnia 31 stycznia 2008 r., II UK 246/07, nie publ.; z dnia 13 grudnia 2007 r., I PK 233/07, OSNP 2009, nr 3-4, poz. 43; z dnia 19 października 2006 r., IV CSK 246/06; z dnia 30 maja 2005 r., I PK 23/05, nie publ.).

Pozwany wskazał co prawda na rozbieżności pomiędzy wyrokami Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2004 r., IV CK 356/02, „Monitor Spółdzielczy” 2005, nr 5, s. 14 oraz z dnia 12 stycznia 2012 r., IV CSK 182/11, OSNC 2012, nr 7-8, poz. 90, jednak pominął fakt, że w stanie prawnym, na podstawie którego zapadło zaskarżone orzeczenie sama możliwość odstąpienia od umowy także po upływie terminu wyznaczonego na wykończenie dzieła nie było kwestionowane, a rozważano jedynie dwie, różne podstawy tego uprawnienia, tj. art. 635 i art. 637 k.c. Art. 637 k.c. utracił moc z dniem 25 grudnia 2014 r., zatem rozstrzygnięcia zakresu zastosowania art. 635 k.c. pro futuro nie jest celowe.

Wskazać ponadto należy, że za poglądem, iż na podstawie art. 635 k.c. dopuszczalne jest odstąpienie przez zamawiającego od umowy o dzieło także po upływie terminu do wykonania dzieła, wyrażonym w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2012 r., IV CSK 182/11 (OSNC 2012, nr 7-8, poz.

90) zdecydowanie opowiedziało się późniejsze orzecznictwo, w tym Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 marca 2013 r., III CSK 216/12 (nie publ.). Skarżący nie przedstawił argumentów przemawiających za potrzebą jego zmiany lub modyfikacji.Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. Uwzględniając okoliczności sprawy, charakter dochodzonego roszczenia o kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na zasadzie słuszności (art. 102 w zw. z art. 39821 k.p.c.).