V CSK 37/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CSK 37/11

POSTANOWIENIE

Dnia 16 grudnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący)

SSN Marta Romańska (sprawozdawca)

SSA Roman Dziczek

w sprawie z powództwa Anny S. i Zofii S.-B.

przeciwko Gminie D.

o zapłatę i zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 16 grudnia 2011 r.,

skargi kasacyjnej powódki Anny S. od postanowienia Sądu Apelacyjnego

z dnia 5 listopada 2010 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu

Okręgowego z dnia 16 kwietnia 2010 r., i sprawę przekazuje

Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania oraz

orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Powódki - Anna S. i Zofia S.-B. wniosły o zasądzenie od Gminy D. solidarnie

na ich rzecz kwoty 553.800 zł z odsetkami od 9 kwietnia 2008 r. a ewentualnie

wniosły o nakazanie pozwanej, by przeniosła na ich rzecz własność nieruchomości

zamiennej za niewykorzystaną na cel wywłaszczenia lecz niepodlegającą zwrotowi

nieruchomość stanowiącą działkę nr 261, o pow. 3.692 m2, położoną przy ul. K. w

D. Postanowieniem z 16 kwietnia 2010 r. Sąd Okręgowy odrzucił pozew na

podstawie art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c., a postanowieniem z 5 listopada 2010 r. Sąd

Apelacyjny oddalił zażalenie powódek na to postanowienie.

Za podstawę rozstrzygnięć Sądy obu instancji przyjęły ustalenie, że decyzją

z 23 stycznia 2009 r. Prezydent Miasta S. wykonujący zadania z zakresu

administracji rządowej odmówił powódkom zwrotu nieruchomości przy ul. K.,

kupionej przez Skarb Państwa jako działka nr 5/1, o pow. 2.0320 m 2, umową w

formie aktu notarialnego z 21 września 1973 r. od poprzedników prawnych

powódek Stefana S. i Marianny W. Zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta D. z 27

września 1972 r. nieruchomość podlegała wywłaszczeniu pod budowę osiedla

mieszkaniowego. Nie

została jednak zagospodarowana zgodnie z celem

wywłaszczenia i zajęto ją pod ogródki działkowe. Wyrokiem z 3 kwietnia 2008 r., K

6/05, Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż wcześniej zastosowany w sprawie art. 229a

ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z

2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.; dalej – u.g.n.) jest niezgodny z art. 21 ust. 2 w

zw. z art. 64 ust. 1 oraz z art. 7 Konstytucji, a zatem nieruchomość powinna być

powódkom zwrócona. Z uwagi jednak na uregulowanie przewidziane w art. 24

ustawy z 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. Nr 169, poz.

1419 ze zm.; dalej – u.r.o.dz.) zwrot nieruchomości nie może nastąpić, a z

roszczeniem o odszkodowanie lub działkę zamienną byli właściciele powinni

wystąpić na drogę postępowania cywilnego przeciwko Gminie D. Roszczenia te nie

zostały dobrowolnie zaspokojone.

Sąd Okręgowy uznał, że w sprawie nie jest dopuszczalna droga sądowa.

Nieruchomość, za którą powódki domagają się odszkodowania lub nieruchomości

zamiennej jest zajęta pod ogrody działkowe, toteż uprawnienia jej byłych właścicieli

ograniczają się do roszczeń przewidzianych w art. 24 u.r.o.dz. Przepis ten nie

kreuje jednak samoistnych przesłanek roszczeń byłych właścicieli wywłaszczonej

nieruchomości, a jedynie określa sposób ich realizacji (zaspokojenia). Ustawa

o rodzinnych ogrodach działkowych nie zawiera przepisów wyznaczających

przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, bo te określone są w ustawie

o gospodarce nieruchomościami. Artykuł 24 u.r.o.dz. jest zatem przepisem

szczególnym w stosunku do art. 136, 137 i 229 u.g.n., wskazującym wyłącznie na

możliwy sposób zaspokojenia roszczeń. Sprawę dotyczącą realizacji tych roszczeń

należy zakwalifikować do spraw administracyjnych, gdyż powstaje ona na tle

stosunku administracyjnego, który cechuje się nierównością stron, a świadczenia

z nim związane należą do zarządzającej i wykonawczej działalności organu

administracji. Takim stosunkiem jest wywłaszczenie nieruchomości. Wprawdzie

roszczenie o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość i roszczenia z nim

związane są co do zasady roszczeniami z zakresu prawa cywilnego, jednak

zgodnie z art. 129 ust. 1 u.g.n. ustalenie odszkodowania następuje w trybie

administracyjnym.

Sąd Okręgowy wskazał też, że nie stanowi okoliczności przewidzianej w art.

1991 k.p.c. stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji z 28 stycznia 2009 r., że

z roszczeniem o odszkodowanie lub nieruchomość zamienną byli właściciele

powinni wystąpić na drogę sądową, ponieważ nie może być ono utożsamiane

z uznaniem się organu administracji publicznej za niewłaściwy. Organ ten

rozpoznawał jedynie wniosek o zwrot nieruchomości, a nie o odszkodowanie za

nią, czy przyznanie nieruchomości zamiennej. Uznanie się za niewłaściwy powinno

też nastąpić w odpowiedniej formie (art. 66 § 3 k.p.a.), a za postanowienie

o zwrocie wniosku nie można uznać kierowanego do powódek pisma Prezydenta

Miasta D. z 15 kwietnia 2009 r.

Zdaniem

wywłaszczonej

Sądu

Apelacyjnego,

nieruchomości

rozstrzyganie

następuje

na

o

wnioskach

drodze

o

zwrot

postępowania

administracyjnego, a art. 24 u.r.o.dz. ma charakter lex specialis w stosunku do

przepisów rozdziału 6 działu III u.g.n. Sposób jego sformułowania wskazuje, iż

intencją ustawodawcy nie było tworzenie nowych, odrębnych roszczeń na rzecz

poprzednich właścicieli nieruchomości, gdyż przepis ten w części wstępnej niejako

potwierdza przysługiwanie im roszczeń znanych już systemowi prawnemu,

a jedynie wskazanie, że zaspokojenie ich roszczeń następuje w inny sposób.

Trudno zatem uznać, by po wejściu w życie ustawy o rodzinnych ogrodach

działkowych miało dojść do zmiany trybu realizacji roszczeń byłych właścicieli

wywłaszczonych nieruchomości o ich zwrot z administracyjnego na sądowy.

O zasadności tego poglądu, ma świadczyć także brzmienie art. 49 u.r.o.dz.

Sąd Apelacyjny zaakceptował także sposób wykładni art. 199 1 k.p.c. przez

Sąd Okręgowy.

Skargę kasacyjną od postanowienia z 5 listopada 2010 r. wniosła powódka

Anna S. Skarżąca zarzuciła, że postanowienie to zostało wydane z naruszeniem: art. 1991 k.p.c. przez jego niezastosowanie w sytuacji, w której przepis ten należało

zastosować skoro organ administracji publicznej uznał się w sprawie za

niewłaściwy, wskazując stronie drogę sądową, jako właściwą do dochodzenia

roszczeń; - art. 24 u.r.o.dz. w zw. z art. 9 i 25 u.o.r.dz. przez jego błędną wykładnię

i niezastosowanie w sytuacji, w której należało go zastosować; - art. 136, 137 i 142

u.g.n. przez niewłaściwe zastosowanie, w związku z uznaniem, że chociaż art. 24

u.r.o.dz. stanowi lex specialis wobec przepisów rozdziału 6 działu III u.g.n., to dla

strony nie wynika z niego sądowa droga do dochodzenia roszczeń, w miejsce drogi

administracyjnej wskazanej w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Co do zasady, nieruchomość zbędna na cele wywłaszczenia podlega

zwrotowi na rzecz jej poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy na ich

wniosek. Celem tej instytucji jest przywrócenie stosunków własnościowych

dotyczących wywłaszczonej nieruchomości istniejących przed wydaniem decyzji

wywłaszczeniowej lub przed zawarciem umowy sprzedaży nieruchomości dla

zrealizowania na niej celów publicznych poprzez zniesienie skutków, które zostały

wywołane przez wydanie decyzji wywłaszczeniowej lub przez zawarcie umowy

sprzedaży nieruchomości. Sama instytucja zwrotu nieruchomości zbędnej na cele

wywłaszczenia

służy

ochronie

prawa

własności

zgodnie

ze

standardami

wyznaczonymi przez art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 Konstytucji. Decyzja o zwrocie

nieruchomości jest zdarzeniem prawnym z zakresu prawa cywilnego tworzącym,

zmieniającym lub znoszącym określone stosunki cywilnoprawne.

Zasady

zwrotu

byłemu

właścicielowi

bądź

jego

spadkobiercom

nieruchomości zbędnej na cele wywłaszczenia aktualnie normuje ustawa

o gospodarce

nieruchomościami.

Roszczenie

o

zwrot

wywłaszczonej

nieruchomości powstaje z chwilą, gdy zaistnieje przesłanka z art. 136 ust. 3 u.g.n.

i wówczas uprawnieniu byłego właściciela do odzyskania własności nieruchomości

odpowiada obowiązek podmiotu, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie

(Skarbu Państwa lub określonej jednostki samorządu terytorialnego) przeniesienia

własności i posiadania wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzedniego

właściciela lub na jego spadkobiercę. W literaturze dominuje pogląd, że

uprawnienie do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i odpowiadający mu

obowiązek jej zwrotu mają charakter cywilnoprawny, a zatem roszczenie

poprzedniego właściciela nieruchomości lub jego spadkobiercy zmierzające do

restytucji jej stanu prawnego istniejącego przed wywłaszczeniem jest roszczeniem

cywilnoprawnym. Realizacja tego roszczenia następuje na drodze administracyjnej

w

takim

zakresie,

w

jakim

ustawodawca

–

kreując

kategorię

spraw

administracyjnych – przekazał orzekanie o nim organom administracji publicznej.

Sprawę administracyjną stanowi przewidziana w przepisach prawa materialnego

i zaktualizowana na skutek zaistnienia określonych okoliczności faktycznych

możliwość autorytatywnej konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku

administracyjnoprawnego, którym są organ administracji i indywidualny podmiot

niepodporządkowany mu organizacyjne.

Zgodnie z art. 142 ust. 1 u.g.n. o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości,

zwrocie

odszkodowania,

w

tym

także

nieruchomości

zamiennej

oraz

o rozliczeniach z tytułu zwrotu i terminach zwrotu orzeka starosta wykonujący

zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji.

Przedmiot i granice rozstrzygnięcia w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej

nieruchomości wyznaczają elementy hipotezy normy prawnej z art. 136 ust. 3 i art.

216 u.g.n., z których wynika jakich nieruchomości ta instytucja dotyczy, jakie są

przesłanki ich zwrotu, jaki jest krąg podmiotów, którym przysługuje roszczenie

o zwrot nieruchomości oraz elementy hipotezy normy prawnej z art. 140 ust. 1

u.g.n. wprowadzające obowiązek jednoczesnego nakazania wywłaszczanemu

właścicielowi, aby zwrócił przyznane mu odszkodowanie lub nieruchomość

zamienną.

O

obu

tych

materialnoprawnie

odrębnych

sprawach

(zwrot

wywłaszczonej nieruchomości, zwrot odszkodowania lub nieruchomości zamiennej)

organ administracji orzeka jednocześnie tą samą decyzją.

2. Artykuł 24 ust. 1 u.r.o.dz. stanowi, że zasadne roszczenia osoby trzeciej

do nieruchomości zajętej przez rodzinny ogród działkowy, podlegają zaspokojeniu

wyłącznie poprzez wypłatę odszkodowania lub zapewnienie nieruchomości

zamiennej. Według ust. 2 tego przepisu skutki roszczeń, o których mowa w ust. 1

obciążają właściciela nieruchomości.

Trafnie wskazały Sądy obu instancji, że art. 24 ust. 1 u.r.o.dz. ma

zastosowanie wówczas, gdy okaże się, że co do wywłaszczonej nieruchomości

została spełniona przesłanka jej zwrotu na rzecz byłego właściciela lub jego

następcy prawnego, bowiem nieruchomość nie została użyta na cele określone

w decyzji wywłaszczeniowej lub równoważnej z nią umowie sprzedaży, ale za to

została zajęta przez rodzinny ogród działkowy. Przepis ten ma zatem zastosowanie

w sytuacji, gdy – obok okoliczności, które stanowiłyby podstawę faktyczną dla

sprawy administracyjnej – ujawni się okoliczność nieprzewidziana przez art. 136

ust. 3 u.g.n. oraz art. 142 u.g.n., a mianowicie to, że wywłaszczona nieruchomość

pozostaje zajęta przez rodzinny ogród działkowy. Ustawodawca nie wskazuje,

o jakie „zajęcie” chodzi, zatem należy przyjąć, że każdy sposób wejścia we

władanie gruntem przez rodzinny ogród działkowy wyłącza roszczenia wydobywcze

w stosunku do tego gruntu. Powyższa okoliczność wyłącza możliwość wydania

decyzji orzekającej o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości na rzecz jej byłego

właściciela lub jego następcy prawnego, a w miejsce roszczenia przewidzianego

przez art. 136 ust. 3 u.g.n., kreuje po stronie byłego właściciela lub jego następcy

prawnego roszczenie o wypłatę odszkodowania lub o „zapewnienie” nieruchomości

zamiennej. Odnotować trzeba przy tym, że bezpośrednio w art. 24 ust. 1 u.r.o.dz.

ustawodawca nie zajął stanowiska co do tego, w jakiej relacji ma pozostawiać

odszkodowanie należne byłemu właścicielowi lub jego następcy prawnemu zamiast

zwrotu wywłaszczonej nieruchomości do odszkodowania wypłaconego mu

uprzednio za wywłaszczoną nieruchomość oraz co do tego, w jaki sposób ma

odbyć się rozliczenie pomiędzy właścicielem nieruchomości, który „zapewni”

byłemu jej właścicielowi lub jego spadkobiercy nieruchomość zamienną (art. 24

ust. 2 u.r.o.dz.) do odszkodowania lub nieruchomości zamiennej świadczonych

w momencie wywłaszczenia.

3. Granice

wydawanie

decyzji

kompetencji

co

do

organów

administracji

roszczeń

byłego

realizowanych

właściciela

przez

wywłaszczonej

nieruchomości lub jego spadkobiercy oraz co do ciążącego na nich obowiązku

zwrotu świadczenia otrzymanego w zamian za wywłaszczoną nieruchomość są

wyznaczone przez art. 142 ust. 1 u.g.n. w sposób ścisły. Samo tylko stwierdzenie,

że określona nieruchomość jest zbędna na cele wywłaszczenia nie stanowi sprawy

administracyjnej, o której można by orzekać odrębną decyzją, lecz jedynie

przesłankę rozstrzygnięcia dla sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Organy administracji, tak samo jak wszystkie organy państwowe, działają na

podstawie i w graniach prawa (art. 7 Konstytucji i art. 6 k.p.a.), a ich kompetencji do

stosowania

władczych

form

działania,

w

tym

do

wydawania

aktów

administracyjnych nie należy domniemywać. Oznacza to, że w decyzji o zwrocie

wywłaszczonej

nieruchomości

nie

mogą

być

zwarte

jakiekolwiek

inne

rozstrzygnięcia poza tymi, na wydanie których na drodze administracyjnej zezwala

art. 142 ust. 1 u.g.n.

Stosownie do art. 49 u.r.o.dz., art. 24 u.r.o.dz. w zakresie roszczeń do

nieruchomości

zajętych

przez

pracownicze

ogrody

działkowe

znajduje

zastosowanie w postępowaniach wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia

w życie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych (21 września 2005 r.).

Z powyższej regulacji Sądy obu instancji wyprowadziły wniosek, że przepis art. 24

u.r.o.dz. ma być stosowany przez organy administracji w postępowaniach

administracyjnych

zmierzających

do

zrealizowania

roszczenia

o

zwrot

wywłaszczonej nieruchomości jako podstawa prawa dla wydania w tych

postępowaniach

decyzji

o

przyznaniu

uprawnionym

odszkodowania

albo

o przyznaniu im nieruchomości zamiennej w miejsce orzeczenia o zwrocie

wywłaszczonej nieruchomości. Takie rozumowanie byłoby uzasadnione, gdyby

w art. 24 u.r.o.dz. można się było dopatrzyć podstawy dla wydawania przez organy

administracji publicznej tego rodzaju decyzji. Skoro jednak z art. 24 u.r.o.dz. nie

wynika, by można go uznać za źródło kompetencji dla stosowania formy decyzji

administracyjnej w sytuacji, gdy wywłaszczona nieruchomość została zajęta przez

rodzinny ogród działkowy, co ma oznaczać, że byłemu właścicielowi lub jego

spadkobiercom przysługuje wyłącznie uprawnienie do uzyskania odszkodowania

lub nieruchomości zamiennej, to uwzględnienie tej regulacji w toczącym się

postępowaniu administracyjnym o zwrot wywłaszczonej nieruchomości – stosownie

do art. 49 u.r.o.dz. – sprawia, że po 21 września 2005 r nie może zapaść decyzja

orzekająca o zwrocie nieruchomości zbędnej na cele wywłaszczenia ale zajętej

przez rodzinny ogród działkowy. Nie musi to wcale oznaczać, że prowadzący

postępowanie organ administracji władny jest orzec decyzją o odszkodowaniu na

rzecz byłego właściciela lub jego spadkobiercy albo o przyznaniu im na własność

nieruchomości zamiennej.

Powyższe stanowisko determinuje sposób podejścia w orzecznictwie sądów

administracyjnych

i

organów

administracji

do

dopuszczalności

orzekania

w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym o roszczeniach, które dla byłych

właścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców mają wynikać z art. 24 u.r.o.dz.,

w miejsce roszczenia o zwrot nieruchomości zbędnej na cele wywłaszczenia.

W orzecznictwie tym przyjęty jest pogląd, że zaspokojenie roszczeń osób trzecich

w trybie art. 24 u.r.o.dz. nie należy do drogi administracyjnej, lecz ma charakter

sprawy cywilnej i podlega kognicji sądów powszechnych (por. wyroki Wojewódzkich

Sądów Administracyjnych: w Warszawie z 1 grudnia 2009 r., I SA/Wa 1239/09, nie

publ.; w Krakowie z 14 lipca 2009 r., II SA/Kr 484/09, nie publ.; w Łodzi z 6 grudnia

2007 r., II SA/Łd 406/07, nie publ.; w Lublinie z 1 lipca 2010 r. II SA/Lu 263/10, nie

publ.; w Gliwicach z 28 stycznia 2010 r. II SA/GL 1070/09, nie publ.; w Warszawie

z 1 grudnia 2009 r. I SA/Wa 1239/09, nie publ.; w Gliwicach z 13 czerwca 2008 r.

II SA/GL 441/08, nie publ.; w Bydgoszczy z 23 czerwca 2008 r. II SA/ Bd 248/08

publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Nawet jeśli

w związku z lakoniczną i niejasną regulacją zawartą w art. 24 u.r.o.dz. przeciwko

temu stanowisku można zgłaszać pewne zastrzeżenia, to niewątpliwie kształtuje

ono praktykę wykładni art. 136 ust. 3 i 142 ust. 1 u.g.n. oraz art. 24 u.r.o.dz. przez

organy administracji, a w końcu te organy pod kontrolą sądów administracyjnych są

lepiej przygotowane do oceny zakresu własnych kompetencji niż sądy powszechne.

Trzeba jednak odnotować, że postanowieniem z 10 czerwca 2010 r.,

II SA/Bk 21/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wystąpił do

Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym czy przepis art. 24 ust. 1 u.r.o.dz.

jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 21 ust. 2, art. 64 ust. 1 i 2

Konstytucji.

4. W decyzji wydanej w stosunku do powódek po rozpoznaniu zgłoszonego

przez nie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości organ administracji orzekł

o

odmowie

uwzględnienia

żądania

powódek,

gdyż

na

wywłaszczonej

nieruchomości znajduje się rodzinny ogród działkowy, a w uzasadnieniu wskazał,

że powódki mogą dochodzić roszczeń określonych w art. 24 u.r.o.dz. na drodze

postępowania przed sądem powszechnym.

Sądy obu instancji uznały, że pogląd wyrażony przez organ administracji

w uzasadnieniu decyzji o sądowej drodze dochodzenia roszczeń przewidzianych

przez art. 24 u.r.o.dz. nie może być uznany za wypowiedź „o uznaniu się przez ten

organ za niewłaściwy” w rozumieniu art. 1991 k.p.c., a zatem nie oznacza, że

roszczenie powódek musi być rozpoznane na drodze procesu cywilnego.

Prezentując takie stanowisko Sądy obu instancji pomijają, że sformułowanie użyte

w art. 1991 k.p.c. dotyczy raczej wypowiedzi o braku drogi postępowania

administracyjnego

jurysdykcyjnego

o niewłaściwości

w

niej

w

konkretnej

konkretnego

organu

sprawie

niż

wypowiedzi

administracji.

Procedurze

administracyjnej w ogóle zresztą nie jest znane rozstrzygnięcie „o uznaniu swojej

niewłaściwości”, a charakter wypowiedzi o braku drogi administracyjnej w sprawie

można przypisać orzeczeniu o zwrocie podania, przewidzianemu przez art. 66 § 3

k.p.a. Ocena, czy w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości może zapaść

decyzja, o jakiej mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n. i art. 142 u.g.n. wymaga jednak

poczynienia ustaleń co do tego, czy na nieruchomości, której dotyczy wniosek nie

został

urządzony

rodzinny

ogród

działkowy,

a

takie

ustalenie

wymaga

przeprowadzenia postępowania dowodowego. Dopiero po stwierdzeniu tej

okoliczności organ administracji może dojść do wniosku, że po jego stronie brak

jest kompetencji do ukształtowania decyzją praw i obowiązków stron stosunku

prawnego istniejącego w związku z niewykorzystaniem nieruchomości na cel

wywłaszczenia,

co

powinno

prowadzić

do

umorzenia

postępowania

administracyjnego z uwagi na nieistnienie przesłanek, które by tworzyły sprawę

administracyjną i pozwalały organowi administracji na orzeczenie merytoryczne

w sprawie. W praktyce, i za aprobatą sądów administracyjnych, organy

administracji po stwierdzeniu okoliczności, o jakich mowa w art. 24 u.r.o.dz. wydają

także decyzje o odmowie uwzględnienia żądań strony, wskazując, że roszczenia

kreowane tym przepisem mogą być dochodzone przed sądem powszechnym.

Kwestionując związanie taką wypowiedzią, o ile zawarta zostanie w uzasadnieniu

decyzji, sądy obu instancji pominęły, że na decyzję administracyjną w rozumieniu

art. 107 k.p.a. składa się tak rozstrzygnięcie, jak i jego uzasadnienie. Innymi słowy,

uzasadnienie decyzji – inaczej niż orzeczenia sądowego – stanowi jej integralną

część.

5. Reasumując stwierdzić trzeba, że skoro organ administracji rozpoznający

wniosek powódek o zwrot nieruchomości zbędnej na cele wywłaszczenia uznał, że

nie jest kompetentny do wydania decyzji administracyjnej orzekającej o ich

roszczeniach przewidzianych w 24 u.r.o.dz., to o roszczeniach tych należy

rozstrzygnąć na drodze postępowania cywilnego. Pogląd ten jest uzasadniony

także

charakterem

roszczenia

o

przywrócenie

poprzednich

stosunków

własnościowych w związku ze zbędnością nieruchomości na cele wywłaszczenia.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 398 15 § 1 k.p.c. oraz art. 108

§ 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 39821 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak

w sentencji.