V CSK 334/19 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CSK 334/19 POSTANOWIENIE Dnia 25 maja 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Joanna Misztal-Konecka w sprawie ze skargi "S." (...) Spółdzielni Spożywców w L.o wznowienie postępowania prowadzonego w sprawie I C (...) ‎Sądu Rejonowego w L. z powództwa Gminy L. ‎przeciwko "S.." (...) Spółdzielni Spożywców w L.‎o wydanie nieruchomości,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 25 maja 2020 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej "S.." (...) Spółdzielni Spożywców w L. od wyroku Sądu Okręgowego w L.‎z dnia 15 marca 2019 r., sygn. akt II Ca (…), 1. odrzuca skargę kasacyjną;

2. zasądza od "S.." (...) Spółdzielni Spożywców w L. na rzecz Gminy L. kwotę 1800 zł (tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z 15 marca 2019 r. Sąd Okręgowy w L. oddalił apelację „S.” (...) Spółdzielni Spożywców w L. od wyroku Sądu Rejonowego w L. z 12 czerwca 2018 r., w sprawie ze skargi „S..” (...) Spółdzielni Spożywców w L. o wznowienie postępowania prowadzonego w sprawie I C (...) Sądu Rejonowego w L. z powództwa Gminy L. przeciwko „S..” (...) Spółdzielni Spożywców w L. o wydanie nieruchomości.2. Od wyroku Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wywiodła „S.” (…) Spółdzielnia Spożywców w L., powołując się na naruszenie § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, art. 245 § 1 K.c., art. 365 K.p.c., art. 244 K.p.c., art. 2 § 3 K.p.c., art. 2, 7 i 10 Konstytucji RP, art. 210 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:3.

Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Równocześnie z woli ustawodawcy skarga kasacyjna nie przysługuje w każdej sprawie.

W szczególności zgodnie z art. 3982 § 1 zd. 1 K.p.c., skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych.4. Sprawa ma charakter majątkowy, jeżeli zmierza do realizacji prawa lub uprawnienia mającego bezpośredni wpływ na stosunki majątkowe stron. Zgodnie zaś z art. 368 § 2 K.p.c., w sprawach o prawa majątkowe wartość przedmiotu zaskarżenia podana w apelacji może być oznaczona na kwotę wyższą od wartości przedmiotu sporu wskazanej w pozwie jedynie wtedy, gdy powód rozszerzył powództwo lub sąd orzekł ponad żądanie.5.

W niniejszej sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej została określona na kwotę 55 769 zł. Tymczasem nie można nie zauważyć, że w skardze o wznowienie postępowania wartość przedmiotu sporu została oznaczona na kwotę 28 795,80 zł (odpowiadającej wartości przedmiotu sporu w sprawie I C (...) Sądu Rejonowego w L.), następnie w apelacji wartość przedmiotu zaskarżenia Spółdzielnia oznaczyła na kwotę 55 768 zł. Sąd z urzędu ani na skutek zarzutu przeciwnika procesowego nie dokonał sprawdzenia wskazanych wartości, jednakże opłata od apelacji została naliczona od kwoty 28 795,80 zł.6.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, iż wartość przedmiotu zaskarżenia w postępowaniu kasacyjnym, z zastrzeżeniem sytuacji szczególnych, nie może przekraczać wartości przedmiotu zaskarżenia w postępowaniu apelacyjnym. Odpowiednie stosowanie art. 19-24 K.p.c. do oznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej nie może uzasadniać jej aktualizacji przez podwyższenie ponad wartość dotychczasową, a tożsamość zakresu rozstrzygnięcia kwestionowanego w apelacji i w skardze kasacyjnej wyłącza dopuszczalność oznaczenia w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia w kwocie innej niż poprzednio w apelacji (postanowienie Sądu Najwyższego z 22 czerwca 2018 r., II CZ 30/18, OSNC-ZD 2019/C/39).

W konsekwencji nie może budzić wątpliwości, że wartość przedmiotu zaskarżenia kasacyjnego nie może przekraczać wartości przedmiotu sporu ani wartości przedmiotu zaskarżenia w postępowaniu apelacyjnym. Przedmiot zaskarżenia nie jest bowiem samodzielny i nie może być większy od przedmiotu sporu, chyba że nastąpiło rozszerzenie powództwa albo zasądzenie ponad żądanie (postanowienie Sądu Najwyższego z 18 grudnia 1996 r., I CKN 21/96, OSNC 1997/4/42; postanowienie Sądu Najwyższego z 19 czerwca 1997 r., III CZ 25/97, OSNC 1997/10/162; postanowienie Sądu Najwyższego z 22 grudnia 2002 r., II UZ 11/02, OSNP (wkładka) 2002/17/7).

Te dwie ostatnie okoliczności w niniejszej sprawie nie miały jednakże miejsca.7. Zgodnie z art. 39821 K.p.c. w postępowaniu kasacyjnym ma odpowiednie zastosowanie m.in. art. 368 § 2 K.p.c., który w zdaniu trzecim przewiduje, że przepisy art. 19-24 i 25 § 1 K.p.c. stosuje się w nim odpowiednio. Oznacza to, że zarówno sąd drugiej instancji, jak również Sąd Najwyższy w ramach badania warunków skargi kasacyjnej może sprawdzić, czy wartość przedmiotu zaskarżenia podana w skardze kasacyjnej jest zgodna z zasadami jej ustalenia (postanowienie Sądu Najwyższego z 6 czerwca 1997 r., II CKN 47/97, OSNC 1997/11/180; postanowienie Sądu Najwyższego z 11 lipca 2019 r., V CZ 42/19, niepubl.).

Badanie wartości przedmiotu zaskarżenia podanej w skardze kasacyjnej ma na celu sprawdzenie, czy skarga kasacyjna jest dopuszczalna ze względu na minimalną wartość zaskarżenia wymaganą od skargi kasacyjnej według ‎art. 3982 § 1 K.p.c.8. Skoro zatem co do zasady wskazana przez powoda wartość przedmiotu sporu, która nie została sprawdzona przez sąd I instancji, pozostaje aktualna w postępowaniu apelacyjnym, a następnie w postępowaniu kasacyjnym (postanowienie Sądu Najwyższego z 27 lipca 2018 r., V CZ 46/18, niepubl.; postanowienie Sądu Najwyższego z 25 czerwca 2019 r., III CZ 14/19, niepubl.), dowolne oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia przez skarżącego nie kreuje uprawnienia do wniesienia skargi kasacyjnej.

Niedopuszczalność zaś skargi kasacyjnej na podstawie art. 3986 § 3 K.p.c. uzasadnia jej odrzucenie przez Sąd Najwyższy.9. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia art. 98 § 1 w zw. z art. 99 K.p.c. w zw. z oraz w związku z § 2 pkt 5 i i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. aj