V CSK 304/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CSK 304/09

POSTANOWIENIE

Dnia 18 marca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący)

SSN Krzysztof Pietrzykowski

SSN Antoni Górski (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku Zakładu „W.(...)” Sp. z o.o. w Z.

przy uczestnictwie C.(...) S.A. w Z.

o ustanowienie służebności drogi koniecznej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 18 marca 2010 r.,

skargi kasacyjnej uczestnika

od postanowienia Sądu Okręgowego w C.

z dnia 22 kwietnia 2009 r., sygn. akt VI Ca (…),

oddala skargę kasacyjną; zasądza od uczestnika na rzecz wnioskodawcy 240

(dwieście czterdzieści) zł kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu

kasacyjnym.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 12 listopada 2008 r. Sąd Rejonowy w Z. ustanowił – na

nieruchomości położonej w Z. przy ul. O., oznaczonej numerami geodezyjnymi 1/108,

1/106, 1/104 i 1/10, dla której urządzona jest księga wieczysta KW (…) – służebność

drogi koniecznej przechodu i przejazdu na rzecz każdoczesnego użytkownika

wieczystego nieruchomości oznaczonej numerami 1/69, 1/70, 1/104 i 1/107, dla której

urządzona jest księga wieczysta nr KW (…). Służebność oznaczona została kolorem

żółtym na mapie sporządzonej przez biegłego W. Z. i Sąd uznał ją za integralną część

swojego orzeczenia. Tytułem wynagrodzenia za ustanowienie służebności zasądził od

wnioskodawcy na rzecz uczestnika kwotę 38.000 zł oraz ustalił, że każdy użytkownik

wieczysty nieruchomości władnącej będzie obowiązany do ponoszenia kosztów

utrzymania urządzeń potrzebnych do wykonywania służebności, w szczególności do

utrzymania

drogi

w

należytym

stanie,

konserwacji,

prac

remontowych

i

modernizacyjnych, koniecznych w związku z zużyciem podłoża w następstwie

zwiększonego natężenia ruchu. Jednocześnie ustalił, że każdy uczestnik nieruchomości

władnącej będzie zobowiązany do stosowania w całości „Instrukcji” w sprawie systemu

przepustowego dla ruchu w C.(...) S. A. oraz zasad przebywania na terenie tego

zakładu.

Orzeczenie to zaskarżyli apelacjami wnioskodawca i uczestnik postępowania.

Sąd Okręgowy w C. postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2009 r. uwzględnił jedynie

częściowo apelację wnioskodawcy, uchylając punkt skarżonego orzeczenia, w którym

Sąd Rejonowy zobowiązał każdoczesnego użytkownika wieczystego nieruchomości

władnącej do stosowania instrukcji, opracowanej przez uczestnika, regulującej sposób

udzielania przepustek oraz zasady pobytu na terenie jego zakładu. W pozostałym

zakresie apelacja wnioskodawcy została oddalona, a apelację uczestnika postępowania

oddalono w całości.

Orzeczenie Sądu Okręgowego zaskarżył uczestnik postępowania w części

dotyczącej ustalenia wynagrodzenia za ustanowioną służebność, uchylenia obowiązku

stosowania się przez wnioskodawcę do opracowanej przez niego instrukcji oraz w

przedmiocie kosztów, zarzucając naruszenie art. 145 § 1, 2 i 3 k.c., oraz art. 328 § 2 w

zw. z art. 378 § 1 i art. 13 § 2 k.p.c., a także art. 520 § 2 k.p.c. Na tych podstawach

wniósł o jego uchylenie i zmianą przez uwzględnienie jego żądań odnośnie

wynagrodzenia oraz nałożenia na wnioskodawcą obowiązku przestrzegania instrukcji,

ewentualnie o przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 328 § 2 w zw. z art. 378 § 1 oraz art. 13 §

2 k.p.c. Wbrew zastrzeżeniom skarżącego należy stwierdzić, że uzasadnienie

orzeczenia Sądu Okręgowego wskazuje w sposób dostateczny dlaczego Sąd ten

odrzucił propozycje uczestnika co do spornych kwestii, podnoszonych także w skardze

kasacyjnej, stąd też podjęta próba zdyskredytowania tego uzasadnienia nie mogła

odnieść skutku.

2. Skarżący podtrzymuje stanowisko, iż Sąd powinien określić wynagrodzenie za

ustanowioną służebność w formie świadczeń okresowych (corocznych), a nie

jednorazowo, uzasadniając je przede wszystkim wysokimi kosztami związanymi z

koniecznością ponoszenia opłat za zajęty pod drogę pas gruntu (podatki, opłata za

wieczyste użytkowanie) oraz kosztami remontu tej drogi, jej napraw i konserwacji.

Pogląd ten zdaje się jednak pomijać treść rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 3-cim

postanowienia Sądu Rejonowego, utrzymanego w mocy przez Sąd Okręgowy, zgodnie

z którym całość kosztów utrzymania drogi koniecznej w należytym stanie obciąża

każdoczesnego użytkownika wieczystego nieruchomości władnącej. Rozwiązanie to

czyni bezprzedmiotową główną część jego argumentacji, mającej przemawiać za

ustaleniem opłaty okresowej i sprawia, że przyjęcie opłaty jednorazowej było

uzasadnione.

3. Specyfika stanu faktycznego niniejszej sprawy polega na tym, że droga

konieczna prowadzi przez zwarty, rozległy teren zakładu uczestnika. Ruch na tej

drodze jest duży i to często z użyciem ciężkich pojazdów. Nie ulega wątpliwości, że dla

zapewnienia bezpieczeństwa zakładu uczestnik powinien mieć możliwość kontroli nad

tym ruchem, a korzystający z drogi, w tym także uprawniony z tytułu służebności,

powinni podporządkować się racjonalnym wymogom tej kontroli, chociażby w formie

systemu przepustek. Jednakże żądanie skarżącego, aby Sąd w treści orzeczenia o

ustanowieniu służebności tej drogi zobowiązał wnioskodawcę oraz każdoczesnego

użytkownika wieczystego nieruchomości władnącej do przestrzegania opracowanej

przez uczestnika instrukcji dotyczącej zasad udzielania przepustek i przebywania na

terenie zakładu jest nieusprawiedliwione. Nie można bowiem czynić załącznikiem

orzeczenia sądowego kilkustronicowej instrukcji opracowanej przez jednego z

zainteresowanych. Przestrzeganie przez wnioskodawcę koniecznych

wymogów

bezpieczeństwa mienia i ludzi podczas korzystania z tej drogi wynika z obowiązku

stosowania się do ogólnych zasad współżycia społecznego, które wyznaczają granice

korzystania z prawa własności, a tym bardziej z ograniczonego prawa rzeczowego. Nie

można zatem, antycypując możliwość powstania konfliktów na tym tle, żądać

określenia szczegółowego w orzeczeniu o ustanowieniu drogi koniecznej środków

mających

na

celu

zapobieganie

potencjalnym

nieporozumieniom.

W

razie

ewentualnego ich wystąpienia, regulować je będzie mógł sąd w trybie procesowym.

Skoro zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, podlegała ona

oddaleniu z zasądzeniem od uczestnika na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania

kasacyjnego (art. 39814 w zw. z art. 520 § 3 k.p.c.).