V CSK 284/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CSK 284/06

POSTANOWIENIE

Dnia 17 listopada 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący)

SSN Maria Grzelka (sprawozdawca)

SSN Kazimierz Zawada

w sprawie z wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej "R."

przy uczestnictwie I.G.

o wpis,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 17 listopada 2006 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego w G.

z dnia 28 lutego 2006 r., sygn. akt [...],

1. oddala skargę kasacyjną,

2. zasądza

od wnioskodawczyni

na

rzecz

uczestniczki

postępowania I.G. kwotę 120,- (sto dwadzieścia) złotych

tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 6 czerwca 2000 r.

dla spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nr 12

położonego w W. przy ul. W. nr 1 została założona księga wieczysta nr [...]. W

dziale I/5 „Oznaczenie nieruchomości – sposób korzystania” wpisano: „mieszkanie

składające się z trzech pokoi i kuchni, położone na II piętrze oraz przynależna

piwnica nr 12”, natomiast w dziale II/3 wpisano I.G., córkę B. i G. jako uprawnioną

z tytułu spółdzielczego własnościowego prawa do w/w lokalu. Podstawą wpisów

było, m.in., pismo Spółdzielni Mieszkaniowej „R.” o przekształceniu w stosunku do

I.G. spółdzielczego prawa typu lokatorskiego na prawo własnościowe, oraz

zaświadczenie Spółdzielni nr [...]/W z dnia 24 stycznia 2000 r., w którym zawarte

zostało m.in. stwierdzenie: „do powyższego mieszkania przynależna jest piwnica

o numerze 12”.

Wnioskiem z dnia 17 czerwca 2005 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa „R.”

domagała się sprostowania oznaczenia nieruchomości objętej działem I księgi

wieczystej nr [...] przez wykreślenie w rubryce I/5 piwnicy jako przynależnej do

nieruchomości. W uzasadnieniu podała, że wydając zaświadczenie z dnia 24

stycznia 2000 r. błędnie wskazała, iż do mieszkania należy piwnica. W

rzeczywistości piwnica nie została objęta decyzją o przydziale mieszkania w

związku z czym I.G. nie nabyła prawa do piwnicy. Do wniosku Spółdzielnia

załączyła wystawione przez siebie zaświadczenie nr [...]/02 z dnia 17 czerwca 2005

r., w którym stwierdzono, m.in., że do mieszkania I.G. nie jest przynależna piwnica.

Referendarz sądowy uwzględnił wniosek i wykreślił w dziale I/5 księgi

wieczystej nr [...] zapis dotyczący przynależności piwnicy nr 12 do mieszkania

składającego się z trzech pokoi i kuchni położonego na II piętrze, a Sąd Rejonowy

w W., nie uwzględnił skargi uczestniczki postępowania I.G. na czynność

referendarza i postanowieniem z dnia 2.XI.2005 r. utrzymał w mocy wpis

obejmujący w/w wykreślenie. W wyniku apelacji uczestniczki postępowania Sąd

Okręgowy w G.h zaskarżonym postanowieniem zmienił orzeczenie Sądu pierwszej

instancji w ten sposób, że uchylił wpis dokonany przez referendarza sądowego i

wniosek Spółdzielni oddalił. Sąd Okręgowy stwierdził, że jakkolwiek na zasadzie

analogii do art. 27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w dziale I księgi

wieczystej obejmującej spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu wpisy mogą

ulegać sprostowaniu na podstawie zaświadczenia Spółdzielni to jednak dotyczy to

tylko takich zmian, które nie wynikają ze zmiany zakresu (treści) ograniczonego

prawa rzeczowego. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie przesądzające

znaczenie miało wpisanie do księgi wieczystej piwnicy jako objętej spółdzielczym

własnościowym prawem do lokalu. Bez względu na to, czy przedmiotowa piwnica

została objęta przydziałem prawa do lokalu wpis jej dotyczący korzystał z

domniemania przewidzianego w art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece i

nie mógł być zmieniony na podstawie zaświadczenia Spółdzielni. Ponadto, Sąd

Okręgowy uznał, że błędny jest pogląd, jakoby wpis dotyczący pomieszczenia

piwnicznego podlegał wykreśleniu z urzędu na podstawie art. 62613 § 2 k.p.c. w

związku z tym, że § 34 rozporządzenia wykonawczego do ustawy o księgach

wieczystych i hipotece nie przewiduje wymieniania piwnic przy oznaczaniu

spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego.

W skardze

kasacyjnej wnioskodawczyni zarzuciła powyższemu orzeczeniu naruszenie art. 3

ust. 1 w zw. z art.1 ust.1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i

hipotece (jedn. tekst Dz.U. z 2001 r., nr 124 poz. 1361 ze zm.) przez przyjęcie, że

wpis piwnicy w dziale I-0 księgi wieczystej nr 50744 korzysta z rękojmi wiary

publicznej ksiąg wieczystych, oraz naruszenie art. 27 w/w ustawy przez

zastosowanie tego przepisu w rozpoznawanej sprawie. Ponadto zarzuciła

naruszenie art. 6269 k.p.c. w zw. z art. 62613 § 2 k.p.c. przez przyjęcie, że

zaświadczenie wydane przez Spółdzielnię w dniu 17 czerwca 2005 r. nie może być

postawą żądanego wykreślenia oraz naruszenie § 34 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg

wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz.U. nr 102, poz. 1122 ze zm.) przez odmowę

przyjęcia, że piwnica nie podlega wpisowi w dziale I księgi wieczystej. Skarżąca

podnosiła w szczególności, że spółdzielcze własnościowe prawo do

lokalu

mieszkalnego przysługujące uczestniczce postępowania nie obejmowało prawa do

piwnicy,

bo

nigdy

piwnica

nie

została

uczestniczce

przez

Spółdzielnię

przydzielona, w związku z czym wydane przez Spółdzielnię zaświadczenie z 2005

r. skorygowało jedynie oczywistą omyłkę w stosunku do zaświadczenia

wystawionego pierwotnie i powinno być podstawą sprostowania w dziale I-0 księgi

wieczystej tym bardziej, że stosownie do art. 62613 k.p.c. Sąd władny był dokonać

sprostowania z urzędu po dostrzeżeniu, że wpis dotyczący piwnicy wykraczał

poza

zakres

wpisów

przewidzianych

w

§

rozporządzenia

Ministra

Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. Skarżąca wnosiła o uchylenie

zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sprostowanie przewidziane w art. 62613 § 2 k.p.c., podobnie jak

sprostowanie, o którym mowa w przepisie szczególnym – art. 27 ustawy

o księgach wieczystych i hipotece, dotyczy usterek wpisu, które nie powodują

niezgodności stanu prawnego wynikającego z treści wpisu z rzeczywistym stanem

prawnym nieruchomości. W/w niezgodność może się różnie wyrażać i może być

następstwem różnych zdarzeń, w tym – wpisania prawa nieistniejącego lub o innym

zakresie aniżeli w rzeczywistości ma to miejsce. W wyniku ujawnienia w księdze

wieczystej prawo takie korzysta z domniemania istnienia i to w zakresie, w jakim

zostało wpisane (art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Obaleniu

domniemania wiarygodności ksiąg wieczystych służy roszczenie o usunięcie

niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze

wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ustawy o księgach wieczystych

i hipotece). Dział I-0 księgi wieczystej nie jest przeznaczony do wpisów praw lecz

do wpisywania danych faktycznych. Wpisy w tym dziale nie są objęte

domniemaniem prawdziwości z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece

i mogą być sprostowane w trybie art. 62613 § 2 k.p.c. z urzędu lub na wniosek albo

–

w

razie

niezgodności

danych

katastru

nieruchomości

z

oznaczeniem

nieruchomości – na podstawie art. 27 w/w ustawy.

Jednakże, jeżeli oznaczenie w dziale I-0 księgi wieczystej jest tego rodzaju,

że obejmuje część gruntu lub innej rzeczy będącej przedmiotem wpisanego prawa

nie należącą do uprawnionego z księgi wieczystej, lecz stanowiącą przedmiot

cudzego prawa, to żądanie wykreślenia wpisu w dziale I-0 nie dotyczy tylko

sprostowania danych faktycznych, lecz zmierza do ustalenia zakresu prawa

przysługującego uprawnionemu w celu uzyskania zgodności pomiędzy stanem

prawnym wynikającym z wpisu w dziale II księgi wieczystej a rzeczywistym stanem

prawnym, którego przedmiot i zakres wyraża dział I-0. W takim przypadku

wykreślenie oznaczenia ujawnionego w dziale I-0 danej księgi wieczystej musi być

postrzegane jako dotyczące praw osoby wpisanej w dziale II tej księgi wieczystej

oraz praw osoby trzeciej dotychczas w księdze wieczystej nieujawnionej i nie może

być wynikiem sprostowania w trybie art. 62613 § 2 k.p.c. lub art. 27 ustawy o

księgach wieczystych i hipotece, lecz wymaga uzgodnienia na podstawie art. 10

w/w ustawy (por. postanowienie SN z dnia 18 listopada 1971 r. III CRN 338/71OSNC 1972 nr 6, poz. 110, uzasadnienie uchwały SN z dnia 27 grudnia 1994 r. III

CZP 158/94 – OSNC 1995 nr 4, poz. 59).

W rozpoznawanej sprawie spór dotyczył kwestii, czy wpis w dziale I-0 księgi

wieczystej nr [...] dotyczący piwnicy wyrażał niezgodność z danymi faktycznymi

określającymi

przedmiot

spółdzielczego

mieszkalnego

przysługującego

własnościowego

uczestniczce

prawa

postępowania

I.G.

do

lokalu

i podlegał

sprostowaniu, czy też wpis ten dotknięty był usterką powodującą niezgodność

pomiędzy stanem prawnym wynikającym z księgi wieczystej nr [...] a rzeczywistym

stanem prawnym i nie podlegał wykreśleniu w trybie sprostowania.

Wnioskodawczyni twierdziła, że przysługujące uczestniczce postępowania

ograniczone prawo rzeczowe nie obejmowało piwnicy. Wynika z tego, że piwnica

jako część składowa, przynależność lub samodzielny lokal użytkowy była

przedmiotem prawa innej osoby. Skoro tak i skoro piwnica została jednak

wymieniona w dziale I-0 księgi wieczystej nr [...], to ujawnione w dziale II tej księgi

wieczystej prawo uczestniczki postępowania odnosiło się - zgodnie z art. 3 ust. 1

ustawy o księgach wieczystych i hipotece – także do przedmiotowej piwnicy.

Zatem, już z twierdzeń wniosku wynikało, że powstał stan niezgodności pomiędzy

prawem uczestniczki ujawnionym w księdze wieczystej a jej rzeczywistym prawem,

co żądanie wykreślenia w trybie sprostowania czyniło bezzasadnym.

Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy uznał zarzuty skargi kasacyjnej

za bezzasadne. Na marginesie można dodać, że – wbrew twierdzeniu skarżącej –

art. 3 nie wyraża zasady rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych oraz, że ta

zasada w rozpoznawanej sprawie nie znajdowała zastosowania. Również można

zauważyć, że zarzut dotyczący naruszenia § 34 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg

wieczystych... (-) był bezprzedmiotowy w sytuacji, gdy piwnica została wymieniona

w dziale I-0 księgi wieczystej nr [...], a wpis jej dotyczący wyznaczał zakres

przysługującego uczestniczce postępowania, ograniczonego prawa rzeczowego na

równi z oznaczeniem dotyczącym pomieszczeń mieszkalnych.

Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 39814 k.p.c.

O kosztach orzeczono zgodnie z art. 108 § 2 k.p.c.