V CSK 227/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CSK 227/10

POSTANOWIENIE

Dnia 23 listopada 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dariusz Dończyk

w sprawie z powództwa D. S., D. S., P. S. i A. S.

przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń i Reasekuracji A.(...) Spółce Akcyjnej w W.

o zapłatę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 listopada 2010 r.,

na skutek skargi kasacyjnej powodów od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 19 stycznia

2010 r., sygn. akt I ACa (…),

1)

odrzuca skargę kasacyjną w części dotyczącej powodów: D. S., P. S. i A. S.;

2)

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej w części dotyczącej powódki D. S..

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 19 stycznia 2010 r. Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok

Sądu Okręgowego w K. z dnia 9 września 2009 r. w ten sposób, że zasądzoną na rzecz

powódki D. S. kwotę 120.000 złotych obniżył do kwoty 70.000 złotych, a zasądzone na

rzecz małoletnich powodów D. S., P. S. i A. S. kwoty po 75.000 złotych obniżył do kwot

po 50.000 złotych.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wnieśli powodowie, zarzucając błędną

wykładnię art. 446 § 3 k.c. polegającą na nieuwzględnieniu wszystkich okoliczności

istotnych dla ustalenia wysokości odszkodowania, w szczególności zmiany w sferze

niematerialnej, rzutującej na sytuację materialną i w konsekwencji określenie wysokości

odszkodowania niewspółmiernie nieodpowiedniego i rażąco niewłaściwego. Powodowie

wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku przez zasądzenie tytułem odszkodowania

120.000 złotych na rzecz powódki, a na rzecz małoletnich powodów kwot po 75.000

złotych ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy

Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3982 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach

majątkowych, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż pięćdziesiąt

tysięcy złotych. Małoletni powodowie zaskarżyli wyrok Sądu Apelacyjnego w zakresie

obniżenia zasądzonych na ich rzecz kwot z 75.000 złotych do 50.000 złotych. Zatem

wartością przedmiotu zaskarżenia dla każdego z małoletnich powodów stanowiła kwota

25.000 złotych, gdyż jest to różnica pomiędzy dochodzoną a zasądzoną na rzecz

każdego z nich kwotą. Podstawę prawną dochodzonych przez powodów roszczeń

stanowił art. 446 § 3 k.c., który przyznaje każdemu z najbliższych członków rodziny

zmarłego poszkodowanego roszczenie odszkodowawcze, jeżeli wskutek jego śmierci

nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej. Przyjęcie nawet, że pomiędzy

powodami zachodziło współuczestnictwo materialne, o którym mowa w art. 72 § 1 pkt in

fine k.p.c., nie oznacza, że także na etapie postępowania kasacyjnego ustalenie

wartości

przedmiotu

zaskarżenia

następuje

poprzez

zsumowanie

wartości

nieuwzględnionych roszczeń wobec wszystkich powodów. Dla oceny dopuszczalności

skargi kasacyjnej, ze względu na wymaganą wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 398 2

§ 1 k.p.c.), należy uwzględnić wartość roszczeń dochodzonego przez każdego z

powodów oddzielnie, chociażby pomiędzy nimi zachodziło współuczestnictwo materialne

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 1997 r., I PKN 65/96,

OSNAPiUS 1997, nr 17, poz. 317, orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 1997

r., I CKN 31/97, niepubl., postanowienie z dnia 21 marca 1997 r., I PKN 61/97, OSNP

1998, nr 1, poz. 16, uzasadnienie postanowienia z dnia 25 stycznia 2001 r., IV CZ

90/06, niepubl., postanowienie SN z dnia 24 sierpnia 2007 r., I CZ 91/07, niepubl. oraz

uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2008 r., III CZP 111/07,

Mon. Prawn. z 2009 r. nr 3, str. 151). W orzecznictwie Sądu Najwyższego zwrócono

uwagę

na

to,

że

na

etapie

postępowania

kasacyjnego

skutki

procesowe

współuczestnictwa materialnego, które nie ma charakteru współuczestnictwa jednolitego

bądź koniecznego, zbliżone są do współuczestnictwa formalnego. Na tym etapie

postępowania każdy ze współuczestników materialnych ma własne gravamen z

zaskarżeniu prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji. Dlatego skarga kasacyjna w

części dotyczącej małoletnich powodów podlegała jako niedopuszczalna – według art.

3982 § 1 k.p.c. – odrzuceniu na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c.

Co do części skargi kasacyjnej dotyczącej powódki D. S. stwierdzić należy, że

zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagań przewidzianych dla skargi

kasacyjnej w art. 3984 § 2 k.p.c. (dotyczących zawarcia w niej wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania oraz jego uzasadnienie) może być zatem osiągnięty tylko

przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym,

które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do

rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie

w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinno odnosić

się do przesłanek art. 3989 § 1 k.p.c. Skarżąca powinna zatem wskazać jako

okoliczności uzasadniające wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania, że w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne i uzasadnić dlaczego jest ono istotne, albo że

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów i wskazać przepisy wymagające

wykładni Sądu Najwyższego i na czym polegają związane z tym poważne wątpliwości

lub przedstawić rozbieżności występujące w orzecznictwie sądów, albo że zachodzi

nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, przy czym

należy to wykazać.

Według skarżącej skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona z uwagi na

naruszenie przez Sąd drugiej instancji przepisu art. 446 § 3 k.p.c., poprzez pominięcie

szkody o charakterze niematerialnym rzutującej na sferę materialną. Jednakże

oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi jedynie wówczas, gdy bez głębszej

analizy prawnej wynika zasadność podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Wymaga

to

wykazującego

przedstawienia

taki

stan

w

rzeczy

skardze

kasacyjnej

uwzględniającego

–

przekonującego

wywodu

przypadku

zarzutów

w

materialnoprawnych – ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd odwoławczy. Nie spełnia

tego wymogu uzasadnienie wniosku o przyjęcie wniesionej skargi kasacyjnej, w której

oczywista zasadność skargi – według skarżącej – polega na uwzględnieniu przez sąd

drugiej instancji, przy ustalaniu wysokości odszkodowania, wyłącznie sfery materialnej.

Jednakże okoliczności dotyczące „szkody niemajątkowej” rzutującej na wysokość

szkody majątkowej doznanej przez powodów została uwzględniona przez Sąd pierwszej

instancji, czego nie podważył Sąd Apelacyjny, który stwierdził tylko, iż zasądzone

odszkodowanie, wobec bardzo złej sytuacji materialnej powodów, było rażąco

wygórowane, co było jedynym powodem obniżenia odszkodowania. Z tej przyczyny nie

można uznać, że skarga jest oczywiście uzasadniona. Dlatego, przy uwzględnieniu, że

w sprawie nie zachodzi nieważność postępowania, którą – zgodnie z art. 39813 § 1 k.p.c.

– Sąd Najwyższy bierze pod uwagę z urzędu, należało odmówić przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania w części dotyczącej powódki D. S. (art. 3989 § 2 k.p.c.).