V CSK 222/21 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CSK 222/21 POSTANOWIENIE Dnia 17 września 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Grzegorczyk w sprawie z wniosku G. D.‎przy uczestnictwie T. S.A. w K.‎o ustanowienie służebności przesyłu,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 17 września 2021 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawczyni ‎od postanowienia Sądu Okręgowego w W.‎z dnia 1 października 2020 r., sygn. akt II Ca [...], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od wnioskodawczyni na rzecz uczestniczki postępowania kwotę 240 (dwieście czterdzieści 00/00) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów.

W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).W złożonej skardze kasacyjnej skarżąca wnioskodawczyni G. D. powołała się na istotne zagadnienia prawne dotyczące wykładni decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (jedn. tekst:

Dz. U. z 1974 r. nr 10, poz. 64 ze zm., dalej - „u.z.t.w.n.”). Wskazała również na potrzebę wykładni przepisów prawnych w zakresie dopuszczalności doliczenia przez przedsiębiorcę przesyłowego do okresu posiadania prowadzącego do zasiedzenia służebności czasu posiadania przez poprzedników prawnych sprzed dnia 1 lutego 1989 r.Przyczyna kasacyjna w postaci istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on znaczenie dla rozwoju prawa lub precedensowy charakter.

Problem ten powinien odnosić się do konkretnych, powołanych we wniosku przepisów prawa, zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, tak, aby jego rozstrzygnięcie mogło uzyskać ogólniejsze znaczenie, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą. Konieczne jest przy tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen i możliwych kierunków interpretacyjnych (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, niepubl., z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13, niepubl., z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl., z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, niepubl.).W orzecznictwie przyjęto, że wykonywanie uprawnień w zakresie wynikającym z decyzji wydanej na podstawie art. 35 ust. 1 i 2 u.z.t.w.n. nie prowadzi do nabycia przez zasiedzenie służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 2014 r., III CZP 87/13, OSNC 2014, nr 7-8, poz. 68).

W motywach tej uchwały Sąd Najwyższy wyjaśnił, że decyzja wydana na podstawie art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n. jest aktem kształtującym treść prawa własności zgodnie z art. 140 k.c. i prowadzi do trwałego ograniczenia jego treści, sprawiając, że właściciel ma obowiązek znoszenia stanu faktycznego ukształtowanego przebiegiem urządzeń przez strefę, w której było lub mogło być wykonywane jego prawo. Treść uprawnień wynikających z tej decyzji jest zarazem zbliżona do tych, które są właściwe służebności określanej jako służebność przesyłowa.Stanowisko to zostało zaaprobowane w licznych późniejszych orzeczeniach Sądu Najwyższego i można je uznać za utrwalone (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2017 r., II CSK 205/16, niepubl., i z dnia 25 maja 2018 r., I CSK 448/17, niepubl.).

To jednak, czy konkretna decyzja administracyjna wydana na podstawie powołanych wcześniej przepisów, z uwzględnieniem jej treści, stanowi podstawę do korzystania z konkretnej nieruchomości i w jakim zakresie, nie może stanowić materii zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., lecz wymaga wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy, z uwzględnieniem treści wydanej decyzji. Stawiając pytanie, czy na mocy decyzji, w której treści zawarto uprawnienie do przeprowadzenia remontu kapitalnego, możliwe jest uzyskanie uprawnienia odpowiadającego służebności przesyłu lub służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu, skarżąca zmierzała zatem w istocie do weryfikacji oceny prawnej wyrażonej w tym zakresie przez Sądy meriti, co zapoznaje sens przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.Wymagań określonych w powołanym przepisie nie spełniało również pytanie o możliwość stosowania art. 65 § 1 w związku z art. 651 k.c. do wykładni decyzji administracyjnej wywołującej skutki w sferze prawa cywilnego.

Sąd Okręgowy nie powołał się na ów przepis, a we wniosku nie wyjaśniono, jakie znaczenie kwestia ta miałaby mieć dla wyniku postępowania kasacyjnego, jak również, z jakich przyczyn do jej rozstrzygnięcia nie jest wystarczający dotychczasowy, szeroki, dorobek orzecznictwa i piśmiennictwa wypracowany na tle art. 65 § 1 k.c. Z wniosku nie wynikało także, dlaczego powołaną kwestię należy uznać za „istotną” z punktu widzenia ponadindywidualnych zadań realizowanych przez skargę kasacyjną, zważywszy, że argument co do jej związku z dyskusyjnym zagadnieniem mocy wiążącej decyzji administracyjnych w postępowaniu cywilnym nie został w ogóle rozwinięty.

Ubocznie jedynie należało zważyć, że mając na względzie przedmiotowy i podmiotowy zakres zastosowania kodeksu cywilnego (art. 1 k.c.), ewentualne odwołanie się w rozważanym zakresie do art. 65 § 1 lub art. 651 k.c. musiałoby zakładać sięgnięcie do analogii legis, a co za tym idzie, uprzednie stwierdzenie istnienia konstrukcyjnych warunków dopuszczalności wnioskowania z analogii, co pominięto we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.Z wniosku nie wynikało również, aby w sprawie rozstrzygniętej zaskarżonym postanowieniem wystąpiła przyczyna kasacyjna określona w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Wymaga ona wykazania, że oznaczony przepis prawa lub zespół przepisów prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w judykaturze w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, niepubl. i z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, niepubl.).We wniosku nie oznaczono konkretnych przepisów, wobec których - zdaniem skarżącej - konieczna miałaby okazać się interpretacja ze strony Sądu Najwyższego.

Za wystarczające trzeba tym samym uznać stwierdzenie, że problem dopuszczalności zaliczania władania nieruchomością w zakresie służebności przesyłu przed dniem 1 lutego 1989 r. do okresu posiadania wymaganego do nabycia służebności przez zasiedzenie przez przedsiębiorstwo państwowe albo przez następcę prawnego takiego przedsiębiorstwa był przedmiotem licznych rozstrzygnięć Sądu Najwyższego, w których zaakceptowano możliwość takiego doliczenia, bez względu na rozbieżność poglądów co do tego, czy przed dniem 1 lutego 1989 r. przedsiębiorstwo państwowe mogło być uznane za posiadacza służebności odpowiadającej służebności przesyłu, czy też za posiadacza należało uznać Skarb Państwa (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2014 r., V CSK 167/13, niepubl., z dnia 3 sierpnia 2017 r., IV CSK 85/17, niepubl. i z dnia 14 grudnia 2018 r., I CSK 693/17, niepubl. oraz powołane w nich dalsze orzecznictwo).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie zawierał argumentów, które przekonywałyby o potrzebie kolejnej wypowiedzi Sądu Najwyższego w tym zakresie.Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, przypominając, że Sąd Najwyższy bada na tym etapie wyłącznie wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie, nie wnikając w ocenę zasadności podstaw kasacyjnych. Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 520 § 3 w związku z art. 391 § 1, art. 39821 i art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. jw