V CSK 205/14 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CSK 205/14 POSTANOWIENIE Dnia 6 listopada 2014 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie z powództwa Gminy P.‎przeciwko Skarbowi Państwa - Staroście P.‎o ustalenie,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 6 listopada 2014 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w K.‎z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt III Ca (…), 1) odrzuca skargę kasacyjną,2) zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 8 października 2013 r. Sąd Okręgowy w K. z apelacji powoda Gminy P. zmienił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia 5 października 2012 r. w ten sposób, że uwzględnił powództwo skierowane do Skarbu Państwa reprezentowanego przez Starostę P. i ustalił, że wypowiedzenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w P. nr geodezyjny (…)/25 dokonane przez Starostę P. pismem z dnia 22 listopada 2011 r. było niezasadne.W imieniu pozwanego Skarbu Państwa skargę kasacyjną wniósł radca prawny umocowany przez Starostę P.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Jak przyjmuje się w orzecznictwie (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 2007 r., OSNC – ZD Nr., poz. 33; z dnia 8 stycznia 2009 r.

I CSK 263/08, niepubl.) zmiana wysokości stawki opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste, czyli tzw. aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, następuje w wyniku zgodnych oświadczeń woli stron stosunku użytkowania wieczystego, tj. użytkownika wieczystego i właściciela, a jeżeli strony stosunku użytkowania wieczystego nie dojdą do porozumienia - na podstawie orzeczenia organu administracji lub sądu. W konsekwencji stronami postępowania administracyjnego oraz sądowego w sprawie zmiany (aktualizacji) wysokości stawki opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste muszą być użytkownik wieczysty i właściciel nieruchomości, tj.

Skarb Państwa - jeżeli nieruchomość jest przedmiotem jego własności, lub jednostka samorządu terytorialnego - jeżeli nieruchomość jest przedmiotem własności takiej jednostki. Jeżeli nieruchomość jest własnością Skarbu Państwa, zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jedn. tekst Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm. dalej jako - u.g.n.), z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów tej ustawy oraz odrębnych ustaw, jednostką reprezentującą Skarb Państwa w zakresie gospodarowania nieruchomościami jest starosta (w myśl art. 4 pkt 9b1 przepis art. 11 ust. 1 u.g.n. stosuje się także do prezydenta miasta na prawach powiatu), Stosownie do treści art. 11a u.g.n. uregulowana w art. 11 ust. 1 u.g.n. reprezentacja Skarbu Państwa obejmuje zarówno czynności prawne jak i czynności procesowe podejmowane na rzecz lub w interesie Skarbu Państwa.

W ten sposób ustawodawca przyjął generalną normą domniemanie kompetencji starosty do reprezentowania Skarbu Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa, którą należy wyłączyć, gdy przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami bądź przepisy innej ustawy wyraźnie wskazują inny organ uprawniony do reprezentowania Skarbu Państwa przy czynnościach prawnych lub procesowych.W związku z tym trzeba uwzględnić, iż zgodnie z art. 67 § 2 zdanie drugie k.p.c. w zakresie określonym odrębną ustawą - to jest ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz.U.

Nr 169, poz. 1417 ze zm. - dalej jako: „u.p.g.s.p."). czynności procesowe za Skarb Państwa podejmuje Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa. Według art. 4 ust 1 pkt 1 ustawy do zadań Prokuratorii Generalnej należy wyłączne zastępstwo procesowe Skarbu Państwa przed Sądem Najwyższym, z zastrzeżeniem art. 8b ust. 5, który przewiduje, że w przypadku przekazania podmiotowi reprezentującemu Skarb Państwa do prowadzenia sprawy lub grupy spraw, w których zastępstwo procesowe Skarbu Państwa przez Prokuratorie Generalną, jest obowiązkowe, podmiot ten wykonuje zastępstwo procesowe Skarbu Państwa również przed Sądem Najwyższym.

Zgodnie z art. 8b ust. 1 możliwość przekazania przez Prokuratorię Generalną zastępowania Skarbu Państwa innemu podmiotowi dotyczy tylko przypadków zastępstwa obowiązkowego, o których mowa w art. 8 ust.

1. Przedmiotowa sprawa rozpoznawana w pierwszej instancji przez sąd rejonowy, w której wartość przedmiotu sporu nie przewyższa kwoty 1.000.000 złotych nie jest objęta obowiązkowym zastępstwem procesowym Skarbu Państwa przez Prokuratorię Generalną (por. postanowienie SN z 19 września 2013 r. I CZ 77/13 niepubl.). Zgodnie zatem z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o Prokuratorii, w sprawie tej w postępowaniu przed Sądem Najwyższym zastępstwo Skarbu Państwa przez Prokuratorię Generalną jest wyłączne. Oznacza to, że do wniesienia skargi kasacyjnej w takiej sprawie w imieniu Skarb Państwa uprawniona jest wyłącznie Prokuratoria Generalna, natomiast pozbawiony jest zdolności postulacyjnej podmiot działający w postępowaniu przed sądami powszechnymi jako statio fisci Skarbu Państwa, reprezentowany przez radcę prawnego lub adwokata (por. postanowienia SN z dnia 13 marca 2012 r.

V CSK 244/11 niepubl.; z dnia 30 stycznia 2014 r. V CSK 227/13 niepubl.; z dnia 26 czerwca 2014 r. IV CSK 72/14 niepubl.).Przepis art. 871 § 3 k.p.c. należy interpretować w ten sposób, że w sprawach, w których obowiązuje wyłącznie zastępstwo Skarbu Państwa przez Prokuratorię Generalną, nie jest dopuszczalne zastępowanie go przez jakikolwiek inny podmiot. Obejmuje to także czynności związane z postępowaniem przed Sądem Najwyższym, podejmowane przed sądem niższej instancji, takie jak wniesienie skargi kasacyjnej.Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c., Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną, jako niedopuszczalną, bowiem wniesioną przez osobę nieuprawnioną.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98, 99 w zw. z art. 391 § 1, 39821 k.p.c.