V CSK 191/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CSK 191/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 marca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Grzegorz Misiurek

SSN Krzysztof Pietrzykowski

w sprawie z powództwa C. F. Spółki Akcyjnej w D. przeciwko A. I. Spółce z

ograniczoną odpowiedzialnością w P.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 27 marca 2013 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 28 grudnia 2011 r.,

oddala skargę kasacyjną; zasądza od pozwanej na rzecz

powoda kwotę 3.600 zł (trzy tysiące sześćset) tytułem kosztów

postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Powódka C. F. S A. wniosła o zasądzenie od pozwanej A. I. Sp. z o.o. kwoty

1081080 zł z odsetkami tytułem zabezpieczonej hipoteką wierzytelności.

Sąd Okręgowy w K. uwzględnił powództwo nakazem zapłaty z dnia 8

czerwca 2011 r., od którego pozwana wniosła zarzuty.

Wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2011 r. Sąd Okręgowy w K. utrzymał nakaz

zapłaty w mocy, z tym zastrzeżeniem, że pozwana ma prawo powoływać się w

postępowaniu egzekucyjnym na ograniczenie jej odpowiedzialności do obciążonej

hipoteką kaucyjną bliżej oznaczonej nieruchomości, a Sąd Apelacyjny wyrokiem z

dnia 28 grudnia 2011 r. oddalił apelację pozwanej. Za bezzasadny uznał zarzut

pozwanej, że umowa o ustanowienie hipoteki było nieważna.

Skarga kasacyjna pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego - oparta na obu

podstawach z art. 3983 k.p.c. - zawiera zarzut naruszenia art. 328§ 2 k.p.c., art. 156

w zw. z art. 245 § 1 k.c., i zmierza do uchylenia tego wyroku oraz przekazania

sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarżąca

nie

zaprzecza,

że

powódce

przysługuje

wierzytelność

zabezpieczona hipotecznie. Istota skargi kasacyjnej sprowadza się do zarzutu, że

umowa ustanawiająca hipotekę jest nieważna, gdyż wcześniejsza umowa z dnia

9 listopada 2010 r. nie została sporządzona w formie aktu notarialnego.

Skarżąca powołując się na umowę z dnia 9 listopada 2010 r., w której

zobowiązała się do ustanowienia hipoteki pomija, że nie jest to umowa

zobowiązująca do jakiej nawiązuje wyraźnie art. 155 § 1 k.c. Tej treści umowa nie

jest regulowana w prawie polskim, a jej dopuszczalność wynika z zasady swobody

umów (art. 3531 k.c.).

Zasadnicza zaś treść umowy o ustanowienie hipoteki z dnia 15 listopada

2010 r. sprowadza się do wyrażenia woli ustanowienia hipoteki ze wskazaniem, że

zabezpiecza wierzytelność z umowy pożyczki z dnia 9 listopada 2010 r. (dług

cudzy). Inaczej mówiąc, jej treść wyraża jedynie wolę skarżącej (właściciela

nieruchomości) ustanowienia określonej hipoteki - obciążenia nią oznaczonej

nieruchomości (prawa podlegającego obciążeniu hipoteką). Zatem, umowa z dnia

listopada

2010

rozporządzający,

r.

o

ustanowienie

gdyż

jej

jedynym

hipoteki

celem

było

miała

skutek

wyłącznie

ograniczenie

własności

nieruchomości.

Wobec niemożności dostrzeżenia w umowie z dnia 15 listopada 2010 r. woli

skarżącej zobowiązania się do ustanowienia hipoteki zastosowanie do tej umowy,

na zasadzie odesłania zawartego w art. 245 § 1 k.c., konstrukcji umowy

o podwójnym skutku, zobowiązująco - rozporządzającym, przyjętej w art. 155 § 1

k.c., nie wchodzi w rachubę.

Skład Sądu Najwyższego rozpoznający skargę kasacyjną podziela pogląd

wyrażony w wyroku z dnia 3 października 2007 r., IV CSK 193/07 (OSNC-ZD

2008/3/78), że wprowadzenie w odniesieniu do umowy o ustanowieniu hipoteki

jako

odrębnej

przesłanki

ważności

przyczyny

przysporzenia

jest

równie

bezzasadne jak w stosunku do umów zobowiązujących do przeniesienia własności

lub

umów

zobowiązujących

do

przeniesienia

własności

wywierających

jednocześnie skutek rozporządzający albo umów zobowiązujących do przelewu

wierzytelności (także takich, które wywierają jednocześnie skutek rozporządzający)

- czy w ogóle w stosunku do zdecydowanej większości czynności prawnych

zobowiązujących. Jeżeli treść umowy o ustanowieniu hipoteki odpowiada

wymaganiom ustawy o księgach wieczystych i hipotece, to - podobnie jak

w przypadku umowy poręczenia o treści zgodnej z ustawą - nie istnieje potrzeba

odrębnego badania przyczyny wynikającego z tej umowy przysporzenia w celu

ustalenia jej ważności.

Reasumując, nie ma podstaw do kwestionowania ważności ustanowionej

przez skarżącą hipoteki z tej przyczyny, że umowa poprzedzająca umowę o jej

ustanowienie, w której skarżąca (właściciel nieruchomości) zobowiązała się do

ustanowienia hipoteki, została zawarta jedynie w formie pisemnej, ponieważ ta

okoliczność jest bez znaczenia prawnego.

Ze względu na bezzasadność przytoczonych podstaw kasacyjnych Sąd

Najwyższy na podstawie art. 39814 oddalił skargę kasacyjną.

db