V CSK 190/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CSK 190/11

POSTANOWIENIE

Dnia 18 kwietnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Anna Owczarek (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku M. Z.

przy uczestnictwie V. Distribution Poland Spółki Akcyjnej w G.

o ustanowienie służebności przesyłu,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 18 kwietnia 2012 r.,

skargi kasacyjnej uczestnika postępowania od postanowienia Sądu Okręgowego

z dnia 13 stycznia 2011 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu

Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Wnioskodawca M. Z. ostatecznie sprecyzowanym żądaniem wniosku wniósł

o ustanowienie na rzecz uczestnika postępowania V. Distribution Poland SA. w G.

służebności przesyłu dla urządzeń linii elektroenergetycznej na działce nr 6/3,

stanowiącej część nieruchomości położonej w K., przez obciążenie nią pasa gruntu

szerokości 3,5 m za wynagrodzeniem jednorazowym w wysokości 4.416 zł oraz

wynagrodzeniem okresowym w wysokości po 1.308 zł rocznie.

Uczestnik postępowania wniósł o oddalenie wniosku, podnosząc zarzut

zasiedzenia

służebności

gruntowej

polegającej

posadowieniu,

dostępie

i korzystaniu ze słupów oraz linii elektroenergetycznej na nieruchomości

wnioskodawcy. Kwestionował ponadto zakres postulowanej służebności i wysokość

wynagrodzenia.

Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2010 r. ustanowił na

nieruchomości położonej w K. stanowiącej działkę nr 6/3 o powierzchni 0,0800 ha,

dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr [...], służebność przesyłu na

rzecz

uczestnika

postępowania,

polegającą

na

korzystaniu

zgodnie

z

przeznaczeniem urządzeń należących do przedsiębiorcy z pasa gruntu o

szerokości 3,5 m, biegnącego przy granicy wymienionej działki z ulicą W., za

wynagrodzeniem w wysokości 1302,72 zł rocznie płatnym na rzecz każdoczesnego

właściciela nieruchomości z góry w terminie do dnia 31 stycznia każdego roku, z

ustawowymi

odsetkami

w razie

opóźnienia

w

płatności.

Sąd

Okręgowy

postanowieniem z dnia 13 stycznia 2011 r. oddalił apelację od powyższego

postanowienia.

Z ustaleń Sądu wynika, że wnioskodawca jest właścicielem działki nr 6/3

o powierzchni 0,0800 ha, położonej w K., którą nabył w dniu 25 września 2006 r. od

Skarbu Państwa - Agencji Nieruchomości Rolnych. W dziale III księgi nie ma wpisu

służebności. Nieruchomość, zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego

sołectwa, przeznaczona jest pod zabudowę jednorodzinną bez usług. Znajduje się

na niej niezamieszkały budynek murowany z 1907 r. w stanie surowym. Stacja

transformatorowa nr 66 w K. została wybudowana w 1925 r. Po modernizacji na

terenie nieruchomości posadowiono słupy i linię napowietrzną,

włączoną do

eksploatacji w 1966 r. Urządzenia były konserwowane i remontowane przez

przedsiębiorstwo państwowe - Zakłady Energetyczne z siedzibą w K., następnie od

dnia 1 stycznia 1989 r. Zakład Energetyczny G. w G., przekształcony z dniem 12

lipca 1993 r. w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa. Obecnie

właścicielem przedsiębiorstwa jest uczestniczka postępowania. Sąd uznał, że nie

upłynął termin zasiedzenia wskazanej służebności. Działka ma kształt wydłużonego

prostokąta. Linia napowietrzna, podtrzymywana trzema słupami, przebiega od

północnego do południowego naroża wzdłuż granicy posesji z drogą. W oparciu

o opinię biegłego ustalono, że przy ewentualnych wykopywaniu słupów konieczne

jest zachowanie odległości 1,5 m po obu stronach, a zgodnie z Polską Normą PN 75/E - 05100-1 strefa ograniczonego użytkowania nieruchomości ograniczająca jej

zabudowę wynosi 1,5 m. Szerokość pasa służebności powinna wynosić 3,5 m.

W wyniku posadowienia słupów wartość nieruchomości wnioskodawcy zmniejszyła

się o 4.200 zł, jednorazowa należność za lokalizację słupa, związana z trwałym

ograniczeniem w miejscu posadowienia na głębokości 1,7 - 2 m, wynosi 216 zł.

Wynagrodzenie za korzystanie z działki wnioskodawcy przez przedsiębiorstwo

przemysłowe wyliczono na kwotę 108,56 zł. miesięcznie, tj. 1.302,72 zł rocznie.

Grunt pod linią można wykorzystać pod niską zieleń. Nie jest możliwe sadzenie

drzew i wysokiej roślinności, dokonywanie zabudowy. W ocenie Sądu Okręgowego,

obciążenia stanowią o zakresie ingerencji w prawo własności tej nieruchomości,

który powinien znaleźć odzwierciedlenie w wysokości ustalonego wynagrodzenia za

ustanowienie służebności. Uznał, że wynagrodzenie jest adekwatne do cen

rynkowych, charakteru obligacji realnej i stopnia naruszenia prawa własności.

Wskazał, że może budzić zastrzeżenia treść ustanowionej służebności, jej zakres

w odniesieniu do wymogów prawidłowego oznaczenia jednak – zważywszy zakres

zaskarżenia

i

interes

prawny skarżącej - nie ma to wpływu na wysokość

ustalonego wynagrodzenia. Zdaniem Sądu, nie stanowi naruszenia art. 305 k.c.

przyznanie

wnioskodawcy

okresowego

służebności.

Co do zasady

powinno

wynagrodzenia

mieć

ono

za

ustanowienie

charakter

świadczenia

jednorazowego, jednak w doktrynie dopuszcza się również postać świadczeń

okresowych.

Uczestnik postępowania zaskarżył postanowienie Sądu Okręgowego skargą

kasacyjną

opartą

na

obu podstawach. W

ramach

podstawy naruszenia

prawa procesowego zarzucił uchybienie postanowieniom § 139 Regulaminu

wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych w związku z art. 626 § 3, art.

391 § 1 i art. 13 § 2 k.p.c. poprzez pominięcie w postępowaniu czynności

polegającej

na

zaznaczeniu

sposobu

przebiegu

służebności

przesyłu

na

odpowiedniej mapie, opisanie treści służebności w sentencji postanowienia bez

określenia jej zakresu oraz art. 328 § 2 w zw. z art. 13 § 2 i art. 516 k.p.c. poprzez

niewskazanie w uzasadnieniu postanowienia żadnych okoliczności faktycznych,

które

uzasadniały

przyznanie

wnioskodawcy

okresowego

wynagrodzenia

za ustanowienie służebności przesyłu. W ramach naruszenia prawa materialnego

zarzucił błędną wykładnię art. 3052 § 2 k.c. przez przyjęcie, że wynagrodzenie

może być płatne okresowo; niewłaściwe zastosowanie art. 305 1 k.c. przez

nieokreślenie zakresu, w jakim uczestnik może korzystać z nieruchomości w

związku z ustanowioną służebnością przesyłu; niewłaściwe zastosowanie art. 305 2

§ 2 k.c. przez przyznanie wnioskodawcy wynagrodzenia okresowego za

ustanowienie służebności przesyłu, gdy nie istnieją żadne szczególne okoliczności

przemawiające za takim wynagrodzeniem, oraz przyjęcie, że wynagrodzenie może

być

płatne

okresowo,

pominięcie

przy

ustalaniu

wynagrodzenia

faktu,

że wnioskodawca nabył nieruchomość z istniejącymi urządzeniami, sposobu

zagospodarowania nieruchomości i istnienia innych ograniczeń w sposobie

korzystania z niej. W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia

w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.

Pismem procesowym z dnia 23 stycznia 2012 r. uczestnik postępowania

wskazał - jako nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych dotyczących błędnej

wykładni art. 3052 § 2 k.c. i błędnego zastosowania art. 3052 § 2 k.c. - ujawnienie

okoliczności, wynikającej z ponownej analizy opinii biegłego N. w oparciu

o Powszechne

Krajowe

Zasady

Wyceny

Polskiej

Federacji

Stowarzyszeń

Rzeczoznawców Majątkowych, polegającej na błędnym wyliczeniu wynagrodzenia,

w szczególności przyjęciu wyliczonej wysokości wynagrodzenia jednorazowego

jako rocznego oraz istnienia wzorów pozwalających na przeliczenie przyszłych

świadczeń okresowych na świadczenie jednorazowe.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W pierwszym rzędzie odnieść się należy do zakresu przedmiotowego

rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia

wynika, iż Sąd - w związku z tym, że uczestniczka wnosząc apelację oznaczyła,

że zaskarża orzeczenie w zakresie ustalonego wynagrodzenia – przyjął, że mimo

podniesienia w postępowaniu odwoławczym trafnych zarzutów dotyczących treści

ustanowionej służebności i jej zakresu, związanie zakresem zaskarżenia i brak

wpływu na wysokość wynagrodzenia, uzasadnia odstąpienie od ich badania.

Pogląd ten nie zasługuje na akceptację. Postanowienie Sądu polegające na

ustanowieniu ograniczonego prawa rzeczowego w postaci służebności przesyłu

za wynagrodzeniem jest orzeczeniem konstytutywnym, tworzącym stosunek

prawny. Podstawą wydania takiego orzeczenia, stanowiącego wyjątek w zakresie

kompetencji sądów orzekających w sprawach cywilnych, jest przepis ustawowy

(art. 305 § 2 k.c.). Wskazany przepis przewiduje wprost wynagrodzenie jako

świadczenie ekwiwalentne przedsiębiorcy na rzecz właściciela nieruchomości.

Zasada odpłatnego ustanawiania służebności przesyłu oznacza, że określenie

wysokości i rodzaju wynagrodzenia jest elementem koniecznym orzeczenia

kształtującego, a ustanowienie służebności i obciążenie obowiązkiem zapłaty

wynagrodzenia musi nastąpić jednocześnie. Konsekwentnie ze wskazanej zasady

integralności

postanowienia

o

ustanowieniu

służebności

niedopuszczalność zaskarżenia orzeczenia w części.

przesyłu

wynika

Zarzuty apelacyjne,

odnoszące się do zakresu obciążenia nieruchomości oraz jego oznaczenia,

podlegały zatem rozpoznaniu przez sąd odwoławczy i bezpodstawnie zostały

pominięte. W skardze kasacyjnej nie została powołana podstawa naruszenia prawa

procesowego, ze wskazaniem adekwatnych dla tej wadliwości przepisów. Sąd

Najwyższy odniósł się do niej jedynie celem wykazania, że - skoro orzeczenie Sądu

Okręgowego oddalające apelację uczestnika postępowania z mocy prawa odnosi

się do postanowienia Sądu Rejonowego w całości - istnieje substrat zaskarżenia

poddający się kontroli w postępowaniu kasacyjnym.

Pismo procesowe uczestnika postępowania z dnia 23 stycznia 2012 r.,

wbrew oznaczeniu, nie stanowi dopuszczalnego w myśl art. 398 § 3 k.p.c. nowego

uzasadnienia

podstaw

kasacyjnych

wskazanych

w

skardze.

Jego

treść

jednoznacznie wskazuje bowiem na powołanie nowych faktów, zmierzających do

wzruszenia wartości dowodowej opinii biegłego, przyjętej uprzednio jako podstawa

ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd Okręgowy. Tym samym pismo to

zmierza do obejścia zakazu wynikającego z 398 13 § 2 k.p.c. i nie może być

uwzględnione przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej.

Powołane

w

skardze

podstawy

naruszenia

prawa

procesowego

i materialnego są uzasadnione w części. Zgodnie z art. 3051 k.c. i 3052 § 2 k.c.,

służebność przesyłu polega na obciążeniu nieruchomości na rzecz przedsiębiorcy,

który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których

mowa w art. 49 § 1 k.c., prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może

korzystać

w

oznaczonym

z przeznaczeniem

tych

zakresie

z

nieruchomości

urządzeń,

a

jeżeli

obciążonej,

zgodnie

zawarcia

umowy

odmawia

o ustanowienie służebności przesyłu, która jest konieczna do korzystania z nich,

właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za

jej ustanowienie. Wykładnia powyższych norm budzi szereg wątpliwości w praktyce

orzeczniczej (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2010 r., II CSK 444/09

nie publ., z dnia 13 kwietnia 2011 r., V CSK 340/10, nie publ., postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 14 października 2010 r., III CZP 66/10, uchwała Sądu

Najwyższego z dnia 2 czerwca 2010 r., III CZP 36/10). Wobec relatywnej nowości

wskazanej

konstrukcji

dokonywaniu

wykładni,

normatywnej,

celowe

i

powszechnie

uzasadnione

przyjmuje

jest

się,

sięganie

do

że

przy

dorobku

orzecznictwa i nauki prawa dotyczącego służebności gruntowych, w tym zwłaszcza

służebności drogi koniecznej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

11 grudnia 2008 r., II CSK 314/08, nie publ., wyrok Sądu Najwyższego z dnia

9 grudnia 2009 r., IV CSK 291/09, Mon. Pr. 2010, nr 2, uchwała Sądu Najwyższego

z dnia 7 października 2008 r., III CZP 89/08, BSN 2008, nr 10).

W

orzecznictwie

Sądu

Najwyższego,

jak

dotąd,

brak

szerszych

wypowiedzi dotyczących zakresu obciążenia służebnością przesyłu oraz jego

odzwierciedlania w dokumentacji geodezyjnej nieruchomości. Treść postanowień

sądów powszechnych jest rozbieżna. Sąd Najwyższy stwierdza, że pojęcia

„korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej" oraz „zgodnie

z przeznaczeniem tych urządzeń", jakkolwiek mają charakter normatywny, są tak

ogólne, że w każdym wypadku wymagają wypełnienia przez sądy indywidualną

treścią, uwzględniającą jej tzw. czynny charakter. Nie ulega wątpliwości,

że zwroty te wyznaczają zakres przedmiotowy obciążeń, obejmujący nie tylko

rodzaj i rozmiar uprawnień przedsiębiorcy, ale i powinność oznaczenia terenu, na

którym będą one realizowane. Uszczegółowienie powinno być odpowiednie dla

specyfiki przedsiębiorstwa, rodzaju i umiejscowienia urządzeń przesyłowych,

obecnego sposobu ich wykorzystywania, działań przyszłych mieszczących się

w granicach

prawidłowego

gospodarowania

oraz

przewidywalnych

potrzeb.

Celowe jest zwłaszcza wskazanie, że obciążenie obejmuje dostęp, korzystanie

poprzez bieżącą eksploatację, dokonywanie kontroli, przeglądów, konserwacji,

modernizacji, remontów, usuwanie awarii, wymiany urządzeń posadowionych na

danej nieruchomości w zakresie niezbędnym dla zapewnienia prawidłowego

i niezakłóconego działania sieci przesyłowej przedsiębiorstwa. Z oczywistych

względów nie mieszczą się w nich zdarzenia nadzwyczajne wynikające z siły

wyższej lub konieczności odwrócenia grożącego niebezpieczeństwa. Uprawnienia

przedsiębiorcy do naruszenia prawa własności i odpowiednio obowiązki znoszenia

ich przez właściciela będą bowiem wówczas wprost oparte na przepisach

ustawowych (art. 140, art. 142 k.c.). Zwrot „urządzenia”, jak wskazuje się w nauce

prawa, powinien być rozumiany szeroko i obejmować zarówno urządzenia jako

pojedyńcze rzeczy ruchome, instalacje jako rzecz złożoną z urządzeń, sieci jako

zbiór rzeczy (urządzeń i instalacji). Określając zakres korzystania, Sądy powinny

mieć na względzie zasady współżycia społecznego, zwyczaje miejscowe oraz jak

najmniejsze utrudnienie korzystania z nieruchomości obciążonej (art. 305 4 k.c.

w zw. z art. 287 i 288 k.c.). Jeżeli zatem potencjalna wymiana słupów

podtrzymujących

linię

napowietrzną

może

być

zaliczona,

mimo

małej

częstotliwości, do zwykłej wymiany urządzeń, to prace z tym związane dotyczyć

będą obszaru ich bezpośredniego sąsiedztwa, a nie całej instalacji, i brak podstaw

do ustanawiania służebności co do tej samej szerokości gruntu na całej

nieruchomości. Formalizm prawa rzeczowego, ingerencja w konstytucyjnie

chronione prawo własności wymagają nie tylko legalnego wkroczenia osób trzecich

w sferę prawnie chronioną, ale i wyznaczenia zakresu przedmiotowego oraz

terytorialnego jego ograniczeń, wynikających z ustanowienia służebności przesyłu

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2008r., II CSK 627/07,

nie publ., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 1996r., I CKN

10/96, nie publ.). Argumentem za tym przemawiającym jest czynny charakter

służebności przesyłu, jej podobieństwo do służebności gruntowej, dodatkowo

podkreślone odwołaniem z art. 3054 k.c., możliwość ujawnienia powstałego

ograniczonego prawa rzeczowego w księdze wieczystej, pewność stosunków

prawnych i bezpieczeństwo obrotu. Opowiedzieć się zatem należy za celowością

oznaczenia umiejscowienia urządzeń przesyłowych oraz terenu, na którym ma być

realizowana związana z nimi służebność przesyłu na mapie, sporządzonej według

zasad obowiązujących przy oznaczaniu nieruchomości w księgach wieczystych

bądź wspólnej dla całej (części) linii przesyłowej bądź jednostkowej obejmującej

daną nieruchomość. De lege lata brak jednak prawnego obowiązku sporządzania

takiej mapy w postępowaniu sądowym toczącym się z wniosku właściciela

nieruchomości o ustanowienie służebności przesyłu oraz odwołania do takiego

dokumentu jako integralnej części orzeczenia sądowego wydanego w tym

przedmiocie. Z tych względów chybione jest powołanie w ramach podstawy

kasacyjnej naruszenia prawa procesowego § 139 Regulaminu wewnętrznego

urzędowania sądów powszechnych w związku z art. 626 § 3, art. 391 § 1 i art. 13

§ 2 k.p.c., dotyczących służebności drogi koniecznej, poprzez pominięcie

w postępowaniu czynności polegającej na zaznaczeniu sposobu przebiegu

służebności przesyłu na odpowiedniej mapie. Trafny jest zarzut niewłaściwego

zastosowania art. 3051 k.c. przez niepełne określenie zakresu, w jakim uczestnik

postępowania może korzystać z nieruchomości wnioskodawcy w związku

z ustanowioną służebnością przesyłu. Wymogowi oznaczoności służebność

przesyłu nie czyni bowiem zadość poprzestanie na wskazaniu, że korzystanie ma

być zgodne z przeznaczeniem urządzeń należących do przedsiębiorcy oraz

dotyczyć pasa gruntu o szerokości 3,5 m, biegnącego przy granicy działki nr 6/3

z ulicą W.

Nie można odmówić zasadności skardze kasacyjnej w części odnoszącej się

do wynagrodzenia. Jakkolwiek orzecznictwo Sądu Najwyższego jednolicie

wskazuje, że ustawa nie określa, czy wynagrodzenie ma mieć charakter

jednorazowy

czy

okresowy,

co

oznacza

uprawnienie

sądu

do

wyboru

ekwiwalentnego świadczenia na rzecz właściciela, to postuluje, aby odwoływać się

do kryteriów dotąd stosowanych przy ustanawianiu innych służebności gruntowych,

a nie stosunków obligacyjnych w postaci najmu lub dzierżawy i nie utożsamiać go

ze szkodą, mimo powinności uwzględnienia ewentualnego zmniejszenia wartości

nieruchomości i ewentualnych utraconych pożytków (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2011 r., V CSK 340/10, nie publ., wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 3 lutego 2010 r., II CSK 444/09 nie publ., postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 17 stycznia 1969 r. III CRN 379/68, OSNC 1969, nr 12, poz.

223, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15 września 1986 r., III CZP 43/86

nie publ., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2000 r. V CKN 43/00,

OSNC 2000, nr 11, poz. 206). Oznacza to, że wynagrodzenie powinno być ustalane

każdorazowo indywidualnie i dostosowane do okoliczności, w tym zakresu,

charakteru i trwałości obciążenia, jego uciążliwości, wpływu na ograniczenie

korzystania z nieruchomości przez właściciela, zmniejszenia jej wartości.

Uwzględniać należy, czy urządzenia przesyłowe służą także zaspokojeniu potrzeb

właściciela nieruchomości obciążonej i wówczas ewentualnie odpowiednio

je pomniejszać. Przy wyborze charakteru wynagrodzenia trzeba mieć na względzie

okoliczności

sprawy

i

interes

stron.

Orzeczenie

obowiązku

świadczenia

periodycznego przy niedopuszczalności zmiany wysokości może doprowadzić do

deprecjacji jego wartości, stąd interesy właściciela lepiej mogą być zabezpieczone

poprzez jednorazową zapłatę. Jeżeli ograniczenie korzystania z nieruchomości

przez właściciela jest znaczące i przemawiała za tym jej charakter, celowe będzie

przyznanie

wynagrodzenia

nieprzekraczalną

granicą

okresowego.

powinna

być

Każdorazowo

jednak

wartość

nieruchomości.

zajętej

górną,

Prawo własności pozostaje bowiem, choć z ograniczeniem co do zakresu

korzystania,

przy

właścicielu

a

możliwość

zmiany

zakresu,

zniesienia

lub wygaśnięcia służebności w miarę rozwoju techniki bądź zmiany potrzeb

przedsiębiorstwa jest realna (art. 3053 § 2 k.c., art. 3054 w zw. z art. 290, 291, 293,

294, 295 k.c.). Uprawnienia właścicielskie mogą być realizowane zgodnie

z przeznaczeniem nieruchomości w planach zagospodarowania przestrzennego,

charakterem nieruchomości i okolicznościami faktycznymi. Jeżeli zatem, tak jak

w niniejszej sprawie, na zajętej przez urządzenia przesyłowe części gruntu z innych

przyczyn nie jest możliwa zabudowa, a korzystanie ze służebności (poza częścią

zajętą bezpośrednio pod słupy) jedynie ogranicza rodzaj upraw, wynagrodzenie

powinno być adekwatne tylko do ograniczeń spowodowanych jej ustanowieniem.

Nie podlegają również wyrównaniu wynagrodzeniem wcześniejsze ograniczenia

dotyczące czynności zdziałanych przed nabyciem nieruchomości (zajęcie pod

budowę urządzeń), gdyż orzeczenie Sądu jako kształtujące prawo wywołuje skutek

na przyszłość.

Ubocznie jedynie wskazać należy, że projekt ustawy zmieniającej kodeks

cywilny, m.in. w zakresie art. 3051 i 3052 k.c., przewiduje, że ustanawianie

służebności przesyłu będzie mogło mieć na celu jedynie zwiększenie użyteczności

przedsiębiorstwa lub jego części, ma nastąpić z uwzględnieniem interesu

społeczno- gospodarczego i uzasadnionego interesu właściciela nieruchomości, tak

aby stanowiła ona jak najmniejsze obciążenie gruntów, na których urządzenia są

lub mają być posadowione. Wynagrodzenie ma być określone przy uwzględnieniu

wysokości wynagrodzeń, ustalonych w drodze umowy za podobne obciążenia

w zbliżonych okolicznościach, a w ich braku - obniżenie użyteczności lub wartości

obciążonej nieruchomości (Sejm RP VII kadencji, Nr druku 74).

Uzasadnione

podstawy

kasacyjne

zaskarżonego orzeczenia (art. 398

powodują

konieczność

uchylenia

§ 1 k.p.c.), z pozostawieniem Sądowi

ponownie rozpoznającemu sprawę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania

kasacyjnego (art. 108 § 2 w zw. z art. 39821 k.p.c.).