V CSK 171/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CSK 171/10

POSTANOWIENIE

Dnia 8 grudnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący)

SSN Grzegorz Misiurek

SSA Maria Szulc (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku Wernera W.

przy uczestnictwie Joanny W.

o podział majątku wspólnego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 8 grudnia 2010 r.,

skargi kasacyjnej uczestniczki postępowania Joanny W.

od postanowienia Sądu Okręgowego

z dnia 24 listopada 2009 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie w punktach pierwszym,

drugim i czwartym i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2009 r. Sąd Rejonowy w R. w sprawie o

podział majątku wspólnego ustalił, że majątek wspólny stron obejmuje prawo

własności zabudowanej nieruchomości położonej w K., prawo użytkowania

wieczystego nieruchomości położonej w C. zabudowanej budynkiem stanowiącym

odrębną własność, polisę z umowy ubezpieczenia na życie zawartej przez

wnioskodawcę z A. Towarzystwem Ubezpieczeń na Życie SA w W., równowartość

sprzedanych papierów wartościowych ING S. SA w W., równowartość sprzedanych

udziałów w K. spółce z o.o. w P., równowartość dywidendy w tej spółce

i równowartość w zysku za rok 2005 w spółce J. oraz ruchomości, i majątek ten

ma łączną wartość 1.680.399,79 złotych. Po ustaleniu równych udziałów przyznał

uczestniczce prawo wieczystego użytkowania nieruchomości położonej w C. wraz z

prawem odrębnej własności budynku oraz samochód osobowy tj. składniki łącznej

wartości 750.100 zł oraz zasądził, po rozliczeniu nakładów dokonanych z majątków

odrębnych stron na majątek wspólny, dopłatę w kwocie 93.147,89 złote, natomiast

wnioskodawcy przyznał pozostałe składniki majątku wspólnego.

Ustalił, że związek małżeński stron zawarty w dniu 9 września 1995 r. został

rozwiązany przez rozwód wyrokiem z dnia 6 września 2005 r. Nieruchomość w K.

strony nabyły w czasie związku małżeńskiego ze środków uzyskanych z pożyczki w

kwocie 45.000 marek zaciągniętej przez wnioskodawcę na podstawie umowy z dnia

27 czerwca 1996 r. zawartej ze spółką J., która to pożyczka została spłacona do

maja 2000 r. z wynagrodzenia wnioskodawcy. W roku 1999 wnioskodawca za

zgodą uczestniczki nabył udziały w K. spółce z o.o. w P. Na pokrycie udziałów

zawarł cztery umowy pożyczek z siostrą Irmegardą K. na kwotę 40.000 zł, z bratem

Leonardem W. na kwotę 32.000 marek, z matką Heleną W. na kwotę 35.000 zł

i z Andrzejem O. na kwotę 40.000 marek. W trakcie małżeństwa została również

nabyta nieruchomość w C. W dniu 29 czerwca 2005 r. wnioskodawca sprzedał

udziały w spółce K. za kwotę 840.000 zł, z której kwotę 262.320 zł przeznaczył na

spłatę pożyczek, kwotę 109.000 zł przeznaczył na spłatę kredytu, za kwotę 100.000

zł wykupił polisę na życie „ Gwarancja Lwa”, kwotą 98.500 zł spłacił zadłużenie

spółki J. wobec ZUS, kwotę 22.600 zł zapłacił tytułem kosztów adwokackich za

czynności przy sprzedaży udziałów, pokrył podatek od sprzedaży udziałów w

kwocie 115.00 zł i kwotę 50.000 zł przeznaczył na remont wspólnych

nieruchomości. Pozostała w majątku wspólnym kwota 81.769,47 złotych. Sąd

Rejonowy dokonał również ustaleń w zakresie pozostałych składników majątku

wspólnego.

Sąd Rejonowy uznał za wiarygodne zeznania wnioskodawcy, co do

pochodzenia środków na zakup udziałów w spółce K., odmawiając w tym zakresie

wiary zeznaniom uczestniczki, która kwestionowała prawdziwość umów pożyczek.

Rozstrzygając o zwrocie nakładów miał na uwadze treść art. 45 § 1 k.r.i.o.p. i uznał,

że uczestniczka nie wykazała dokonania darowizn przez wnioskodawcę. Dokonał

podziału majątku wspólnego w ten sposób, że przyznał uczestniczce nieruchomość

w C., bowiem wprawdzie jest zaniedbana, ale posiada dużą wartość, a nadto

uczestniczka zamieszkuje w tej miejscowości. Wnioskodawca natomiast dba o dom

w K. i chce tam zamieszkać, uzasadnione jest, więc przyznanie mu tej

nieruchomości.

Wartość

majątku

została

ustalona

w

oparciu

o

nie

zakwestionowane przez strony opinie biegłych.

Rozpoznając sprawę wskutek apelacji obu stron Sąd Okręgowy z apelacji

uczestniczki zmienił zaskarżone postanowienie Sądu Rejonowego w punkcie I

przez ustalenie, że łączna wartość majątku wspólnego wynosi 2.028.370,46

złotych, w punkcie I 37 przez ustalenie, że w skład majątku wspólnego wchodzi

równowartość ceny za sprzedane udziały w K. spółce z o.o. w P. w kwocie

429.740,14 złotych, w punkcie II przez ustalenie, że łączna wartość składników

majątkowych przyznanych wnioskodawcy wynosi 1.278.270,40 złotych, w punkcie

IV

przez

ustalenie,

że

dopłata

należna

uczestniczce

postępowania

od

wnioskodawcy wynosi 264.085,23 złotych, w punkcie VIII w ten sposób, że w

miejsce kwoty 93.147,89 złotych zasądził od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki

kwotę 267.133,23 złote, rozstrzygnął o kosztach procesu, oraz oddalił apelację

uczestniczki w pozostałej części i apelację wnioskodawcy w całości.

Odnosząc się do apelacji wnioskodawcy wskazał, że dowody zebrane

w sprawie nie świadczą o marnotrawieniu przez uczestniczkę składników majątku

wspólnego, a twierdzenie, że tylko dochody wnioskodawcy stanowiły źródło

utrzymania rodziny nie stanowi podstawy do ustalenia nierównych udziałów, stąd

prawidłowe jest ustalenie, zgodnie z art. 43 § 1 k.r.i.o.p., równych udziałów

w majątku wspólnym.

Uwzględniając częściowo apelację uczestniczki Sąd Okręgowy uznał za

zasadne twierdzenie, iż wnioskodawca nie udowodnił, aby poniósł wydatek

w kwocie 115.000 zł z tytułu opłaty podatku od sprzedaży udziałów w spółce K., jak

również uznał za błędne ustalenie, że doszło do zawarcia umowy pożyczki

z bratem wnioskodawcy Leonardem W. i w konsekwencji przyjął, iż z ceny za

zbycie udziałów wnioskodawca przeznaczył na spłatę pożyczek kwotę 192.320

złotych, a nie kwotę 262.320 złotych. W ocenie Sądu Okręgowego, nie podlega

także odliczeniu kwota 100.000 złotych wydatkowana na zakup polisy z umowy

ubezpieczenia kapitałowego na życie zawartej z ING Towarzystwem Ubezpieczeń,

ponieważ wnioskodawca zapłacił składkę jednorazowo, a warunki umowy nie

pozwalają stwierdzić, że umowa ta miała na celu jedynie uposażenie córki. Za

zasadny został również uznany zarzut dotyczący odliczenia kwoty 22.600 złotych

z tytułu kosztów obsługi adwokackiej, bowiem kwota ta została przelana na konto

wspólnika wnioskodawcy i brak jest dowodów, że kwota ta rzeczywiście została

wydatkowana na zapłatę wynagrodzenia. Za błędne zostało uznane nadto

ustalenie, że wnioskodawca wydatkował kwotę 50.000 zł na remont wspólnych

nieruchomości, bo złożone dowody pozwalają na ustalenie, iż poniósł je w łącznej

kwocie 9629.33 zł. Za niezasadny został natomiast uznany zarzut kwestionujący

przyjętą wartość nieruchomości, z tej przyczyny, że według odpowiednio

stosowanego art. 684 k.p.c. obowiązkiem sądu było ustalenie składu i wartości

dzielonego majątku. Skarżąca nie może, zatem czynić zarzutu, że dopuścił dowód

z opinii biegłych dla wyceny nieruchomości, zwłaszcza, że opinie nie zostały przez

strony zakwestionowane. Sąd Okręgowy nie podzielił także stanowiska skarżącej,

co do wadliwości umów pożyczek zawartych z Heleną W., Irmegardą K.

i Andrzejem O., bowiem dokonana w tym zakresie przez Sąd I Instancji ocena

dowodów jest prawidłowa i nie wykracza poza ramy art. 233 § 1 k.p.c. Prawidłowe

jest również uwzględnienie w rozliczeniu kwoty 98.950 złotych wydatkowanej na

spłatę zadłużenia spółki J.

Nieskuteczny był także, w ocenie Sądu Okręgowego, zarzut dotyczący

ustalenia daty umowy pożyczki zawartej przez wnioskodawcę ze spółką J.,

ponieważ pozostaje ona (1994 lub 1995 rok) bez wpływu na rozstrzygnięcie. Skoro

nieruchomość w K. weszła w skład majątku wspólnego, to spłata pożyczki

zaciągniętej w celu uiszczenia ceny nie stanowi nakładu z majątku wspólnego na

majątek odrębny wnioskodawcy. Ponadto skarżąca w apelacji wywodziła, że tę

pożyczkę wnioskodawca przeznaczył na spłatę swoich zobowiązań sprzed daty

zawarcia związku małżeńskiego, ale jednocześnie nie zarzucała wadliwości

ustalenia, iż pożyczka została zaciągnięta w celu pokrycia ceny nabycia

nieruchomości.

Sąd Okręgowy podzielił również stanowisko Sądu Rejonowego, co do

sposobu podziału majątku wspólnego i uznał go za uzasadniony. Wskazał nadto,

że poza zakresem zaskarżenia określonym w apelacji pozostawał skład majątku

wspólnego podlegającego podziałowi, a zatem nie mogły być uwzględnione wnioski

dowodowe zawarte w piśmie z 21 października 2009 r., zmierzające do ustalenia

kolejnych składników majątku.

Po dokonaniu rozliczeń uwzględniających wyżej wymienione korekty Sąd

Okręgowy przyjął wartość majątku wspólnego stron wyższą o kwotę 347.970,67

złotych. Ponieważ przy uwzględnieniu równych udziałów każdemu z małżonków

powinna przypaść część majątku o wartości 1.014.185,67 złotych, a wartość

składników przyznanych uczestniczce wynosi 750.100 złotych, zatem po rozliczeniu

nakładów,

należna

dopłata

stanowi

kwotę

267.133,23

złote.

Podstawę

rozstrzygnięcia stanowił art. 212 § 1 k.c. w zw. z art. 1035 k.c. i art. 46 k.r.i.o.p. oraz

art. 45 § 1 k.r.i.o.p., jak również art. 386 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.

W skardze kasacyjnej, opartej na obu podstawach, pełnomocnik uczestniczki

postępowania zarzucił:

1)

naruszenie prawa materialnego w związku z nieuwzględnieniem przepisów art.

36 § 2 k.p.c. i 37 § 1 i 2 k.p.c. ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny

i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym do dnia

20 stycznia 2005 r., pod rządami, których dokonywane były czynności

polegające

na

zawieraniu

umów

pożyczki

przez

wnioskodawcę,

przekraczające zakres zwykłego zarządu majątkiem objętym wspólnością

majątkową małżeńską;

2)

naruszenie prawa procesowego przez obrazę art. 227, 231, 232, 233 § 1 oraz

art. 381 k.p.c. polegającą na uwzględnieniu przez Sądy pierwszej i drugiej

instancji kserokopii umowy pożyczki zawartej przez wnioskodawcę z J. G. jako

dowodu w sprawie, bez jej uwierzytelnienia w oparciu o oryginał umowy

pożyczki, a także odmowę uznania zeznań niektórych świadków w zakresie

wiarygodności zawartych umów pożyczek na zakup udziałów w spółce z o.o.

K., oraz nie dokonaniu wszechstronnej oceny materiału dowodowego w

zakresie wartości polisy nr [...] i pominięciu dowodów wskazanych przez

uczestniczkę na ostatniej rozprawie przed Sądem I instancji. Zarzucił także

naruszenie przepisu art. 233 § 1 k.p.c. i 244 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 156 ust.

3 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez przyjęcie po upływie terminu

przewidzianego przepisami jako dowodu opinii sądowych z określenia

aktualnej wartości rynkowej nieruchomości wchodzących w skład majątku

wspólnego.

W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego i

Sądu Rejonowego w całości i przyznanie kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy rozważyć zarzuty podniesione w drugiej

podstawie kasacyjnej, ponieważ skuteczne podniesienie zarzutów naruszenia

prawa materialnego jest możliwe dopiero wówczas, gdy prawidłowe są ustalenia

faktyczne stanowiące podstawę zaskarżonego orzeczenia (vide wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 26 marca 1997 r. II CKN 60/97, OSNC nr 9/97 poz. 129).

Nie jest trafny zarzut naruszenia przez Sąd drugiej instancji przepisu art. 233 § 1

k.p.c., które skarżąca upatruje w odmowie uznania za wiarygodne zeznań

niektórych świadków oraz błędnej oceny dowodu złożonego przez uczestniczkę

w celu wykazania wartości polisy nr [...].

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, zakaz oparcia

skargi na zarzutach dotyczących ustalenia faktów lub dowodów, określony w art.

3983 § 3 k.p.c., oznacza niedopuszczalność powoływania się przez skarżącego na

wadliwość wyroku sądu II Instancji polegającą na wadliwym ustaleniu faktów lub

niewłaściwie przeprowadzonej ocenie dowodów. Również art. 398 13 § 2 in fine

k.p.c. stwierdza, że Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi

stanowiącymi

podstawę

zaskarżonego

orzeczenia.

Argumenty

podniesione

w uzasadnieniu zarzutu i zmierzające do wykazania, że Sąd II instancji naruszył

określone w art. 233 § 1 k.p.c. granice swobodnej oceny dowodów i obowiązek

wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego nie mogą być zatem

skuteczne. Sąd Najwyższy jest sądem prawa, a nie sądem faktu, i nie dokonuje

kontroli prawidłowości oceny dowodów przeprowadzonej przez sąd II Instancji, jak

również kontroli prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych. Tak, więc zarzut

naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., nawet w powiązaniu z art. 382 k.p.c. nie może być

skutecznie podniesiony w ramach drugiej podstawy kasacyjnej. Takie stanowisko

zostało wyrażone wielokrotnie przez Sąd Najwyższy (zob. wyrok z 5.IX.2008 r.

I CSK 117/08, II UK 19/09 z dn. 24.IX.09 r. LEX 559947, wyrok z dn. 25.VI.08 r.

II UK 327/07 LEX496393). Z tych również względów niedopuszczalne jest

podniesienie zarzutu naruszenia art. 231 k.p.c., który dotyczy możliwości

stosowania przez sąd domniemania faktycznego. Zakwestionowanie prawidłowości

zastosowania tego przepisu, czy to wskutek ustalenia faktu, czy to wskutek jego nie

ustalenia na podstawie innych ustalonych faktów, zawsze będzie prowadziło do

dokonania przez Sąd Najwyższy kontroli prawidłowości ustalonej podstawy

faktycznej. Skarżący w żaden sposób nie uzasadnił zresztą zarzutu w tym zakresie.

Możliwe jest natomiast postawienie zarzutu naruszenia art. 217 § 2 k.p.c.,

który nie dotyczy ustalania faktów, a procedury prowadzącej do ustalenia podstawy

faktycznej orzeczenia, które powinny być stosowane w tym postępowaniu (wyrok

SN z 7.XI.07 r., II CSK 356/07 niepubl.). Skarżący nie zarzucił jednak naruszenia

tego przepisu.

Zarzut naruszenia art. 227 k.p.c., co do zasady, nie jest objęty wyłączeniem

z art. 3983 § 3 k.p.c. Wymaga jednak wykazania, jakie konkretne wnioski

dowodowe nie zostały uwzględnione. Tymczasem skarżąca w odniesieniu do tego

zarzutu podniosła jedynie, że Sąd Odwoławczy nie dokonał wszechstronnej oceny

materiału dowodowego wskazanego w toku postępowania, w którym to „dowodzie”

wykazała wyższą niż przyjęta wartość polisy. Zarzut pominięcia części materiału

dowodowego wymaga postawienia sądowi II Instancji zarzutu naruszenia art. 382

k.p.c. a taki zarzut nie został wywiedziony.

Nie jest również uzasadniony zarzut naruszenia art. 381 k.p.c.., bowiem

przepis ten ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy strona zgłasza przed Sądem

II Instancji nowe fakty i dowody, których nie powołała przed Sądem I Instancji.

Uczestniczka nie zgłosiła przed Sądem II Instancji żadnych nowych faktów

i dowodów nie powołanych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym i Sąd ten nie

podejmował w tym zakresie żadnych decyzji procesowych. Uzasadnienie zarzutu

nie pozwala, zatem na jego uwzględnienie.

Zasadnie skarżąca podnosi, że jako dowód została dopuszczona kserokopia

umowy pożyczki zawartej przez wnioskodawcę z J. G., bez jej uwierzytelnienia w

oparciu o oryginał umowy pożyczki. Zgodnie z ustalonym orzecznictwem Sądu

Najwyższego kopie nie opatrzone poświadczeniem za zgodność nie mogą być

uznane za dowód istnienia oryginału o treści i formie odwzorowanej w kopii (zob.

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2009 r. LEX 578039). Skarżąca jednak

nie kwestionuje faktu zawarcia umowy pożyczki, a kwestionuje jej datę twierdząc,

że została ona zawarta przed datą związku małżeńskiego. Wobec ustalenia

zarówno Sądu I Instancji, jak i Sądu odwoławczego, że kwota pożyczki została

przeznaczona na zakup nieruchomości, która weszła w skład majątku wspólnego

stron, podniesione uchybienie pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie. Nawet,

gdyby przyjąć, iż istotnie wnioskodawca zawarł umowę pożyczki przed datą

związku małżeńskiego, to uiszczenie przez niego ceny za nieruchomość z kwoty

uzyskanej z pożyczki stanowiłoby nakład z majątku odrębnego na majątek

wspólny, a zatem jedynym skutkiem byłby obowiązek zwrotu równowartości tego

nakładu z majątku wspólnego na rzecz wnioskodawcy. Z ustaleń Sądu

odwoławczego wynika, że pożyczka została spłacona w czasie małżeństwa z

wynagrodzenia wnioskodawcy, czyli majątku dorobkowego. Tak, więc data

zawarcia umowy pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia, bowiem rozliczeniu

podlega w takiej sytuacji wyłącznie wartość nieruchomości.

Słusznie nadto podnosi skarżąca zarzut naruszenia art. 244 § 1 i 2 k.p.c.

w zw. z art. 156 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 261/04

poz. 2603 ze zm.). Stanowiące podstawę ustaleń wartości nieruchomości opinie

zostały sporządzone w dniu w dniu 7 czerwca 2008 r. i w dniu 9 czerwca 2008 r.,

natomiast Sąd odwoławczy wydał wyrok w dniu 30 czerwca 2009 r., a zatem po

upływie terminu przewidzianego w art. 156 ust. 3 u.g.n. Jak wskazał Sąd Najwyższy

w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 maja 2010 r. V CSK 13/10 (niepubl.), przepis art.

149 u.g.n. określa zakres stosowania przepisów dotyczących ustalenia wartości

nieruchomości. Stanowi on, że przepisy rozdziału I, działu IV ustawy stosuje się –

z wyłączeniem określenia wartości nieruchomości w związku z realizacją ustawy

o scalaniu i wymianie gruntów – do wszystkich nieruchomości, bez względu na ich

rodzaj, położenie i przeznaczenie, a także bez względu na podmiot własności i cel

wyceny. Zgodnie natomiast z art. 156 ust. 3 u.g.n. operat szacunkowy (przez który

rozumie się sporządzoną przez rzeczoznawcę majątkowego na piśmie opinię

o wartości nieruchomości), może być wykorzystywany do celu, dla którego został

sporządzony przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, a po upływie tego

okresu – w myśl art. 156 ust. 4 u.g.n. – może być wykorzystany po potwierdzeniu

jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Zasada ta ma zastosowanie

również w postępowaniu sądowym w wypadku konieczności określenia wartości

nieruchomości. Tożsame stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia

7 października 2005 r. IV CK 106/05 (OSNC 2006, nr 7-8, poz. 128).

Z powyższego wynika, że opinie sporządzone przez biegłych A. K. i B. S.

stanowiące podstawę ustalenia wartości nieruchomości, wymagały dokonania

przez biegłych aktualizacji w sposób określony w art. 156 ust. 4 u.g.n., bowiem

dwunastomiesięczny termin do wykorzystania opinii upłynął przed datą orzekania

przez Sąd I Instancji. Wskazać należy, iż aktualizacja, z uwagi na treść art. 156 ust.

4 u.g.n., dokonana może być wyłącznie przez rzeczoznawcę majątkowego, który

sporządził opinię (operat szacunkowy) i w sposób wskazany w tym przepisie tj.

dokonanie stosownej klauzuli na operacie szacunkowym. Aczkolwiek dopuszczenie

dowodu z opinii biegłych było kwestionowane przez apelującą z innych przyczyn, to

wobec zgłoszenia zarzutów procesowych w tym przedmiocie, przedmiotem kontroli

apelacyjnej powinna być również prawidłowość przeprowadzenia dowodu przez

Sąd I instancji.

W konsekwencji uznać należało, iż skarżąca skutecznie podważyła

podstawę faktyczną w zakresie wartości nieruchomości wchodzących w skład

majątku wspólnego.

Zasadny jest także zarzut naruszenia art. 36 § 2 i art. 37 ustawy z dnia

25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9 poz. 59 ze zm.)

w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 stycznia 2005 r.

Artykuł 36 i 37 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego został zmieniony ustawą

z dnia 17.VI.04 r. o zmianie ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych

innych ustaw (Dz. U. Nr 162 poz. 1691), która weszła w życie z dniem 20 stycznia

2005 r. Zgodnie z art. 5 ust. 5 pkt 3 przepisy dotychczasowe stosuje się do podziału

majątku wspólnego małżonków, jeżeli wspólność majątkowa małżeńska ustała

przed dniem wejścia w życie ustawy, a zatem w sprawie niniejszej zostały

prawidłowo zastosowane przepisy nowe, skoro wspólność majątkowa małżeńska

ustała w dniu 6 września 2005 r.

Jednakże wobec treści art. 5 ust. 5 pkt 1 ustawy, przepisy dotychczasowe

stosuje się do oceny skutków czynności zobowiązujących lub rozporządzających

małżonków i ich odpowiedzialności za zobowiązania sprzed wejścia w życie

ustawy. Niesporne jest, że pożyczki na pokrycie udziałów w K. spółce z o.o. w P.

zostały zaciągnięte przez wnioskodawcę w roku 1999 i 2000. Sąd Odwoławczy

zaakceptował ustalenie Sądu I Instancji, iż uczestniczka wyraziła zgodę na nabycie

udziałów w tej spółce. Zarówno Sąd I Instancji, jak i Sąd odwoławczy nie dokonały

jednak oceny umów w świetle art. 36 i 37 k.r.i.o.p. w brzmieniu obowiązującym w

dacie ich zawarcia, mimo że już w piśmie z dnia 10 sierpnia 2006 (k. 47)

uczestniczka podnosiła, że nie wiedziała o pożyczkach i nie wyrażała na nie zgody.

Dokonując tej oceny należy mieć na uwadze, że aczkolwiek każdy

z małżonków może samodzielnie wykonywać zarząd majątkiem wspólnym, to

jedynie w zakresie czynności zwykłego zarządu, natomiast do dokonania czynności

przekraczających ten zakres, potrzebna jest zgoda drugiego małżonka (art. 36 § 2

k.r.i.o.p.). Zarząd majątkiem wspólnym oznacza całokształt czynności prawnych

i działań faktycznych związanych z prawidłową gospodarką majątkiem wspólnym

i zaspokajaniem potrzeb rodziny, w tym także wszelkie czynności lub dyspozycje

odnoszące się do poszczególnych składników majątku. Dla odróżnienia czynności

zwykłego zarządu majątkiem wspólnym od czynności przekraczających ten zarząd

istotne znaczenie mają rozmiar i charakter majątku wspólnego, wysokość

zobowiązania

zaciągniętego

jako

czynność

zarządu

majątkiem

wspólnym

w stosunku do wartości tego majątku oraz doniosłość czynności z punktu widzenia

interesu rodziny i bezpieczeństwa obrotu (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia

21 stycznia 2008 r., II CSK 446/08, LEX 488960 i z dnia 6 września 2002 r., II CKN

920/00, LEX 74405). Niedokonanie oceny czynności zarządu wnioskodawcy

polegających na zawarciu trzech umów pożyczek i skutków prawnych tych

czynności nie pozwala na kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia w zakresie

dokonanych odliczeń kwot z tytułu spłat pożyczki od wartości sprzedanych udziałów

w K. spółce z o.o. w P. Z tego względu oraz wobec skutecznego podważenia

podstawy faktycznej w zakresie wartości nieruchomości, niemożliwa jest kontrola

kasacyjna zaskarżonego orzeczenia, wobec czego podlega ono, stosowanie do

treści art. 39815 § 1 k.p.c. oraz art. 108 § 2 w zw. z art. 398 21 k.p.c., uchyleniu w

zakresie wskazanym w sentencji postanowienia, zaś sprawa zostaje przekazana do

ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.