V CSK 168/18 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CSK 168/18 POSTANOWIENIE Dnia 5 października 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Trzaskowski w sprawie z powództwa (…) Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w W.‎przeciwko K. B. i J. B.‎o zapłatę,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 5 października 2018 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej pozwanej J. B.od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)‎z dnia 10 października 2017 r., sygn. akt I ACa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądza od J. B. na rzecz powoda kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) zł z tytułu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Powód - (…) Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty (dalej – „Fundusz”) w W. domagał się zasądzenia solidarnie od pozwanych K. B., J. B. i T. B. kwoty 478.749,85 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie z tytułu wierzytelności wynikającej z umowy o kredyt z dnia 8 lipca 2008 r. zawartej między (…) Bankiem S.A. w W. (dalej – „Umowa kredytowa”), nabytej przez Fundusz na podstawie umowy przelewu wierzytelności z dnia 16 grudnia 2014 r.Nakazem zapłaty z dnia 18 kwietnia 2016 r. wydanym w postępowaniu upominawczym Sąd Okręgowy w J. uwzględnił żądanie pozwu.W wyniku sprzeciwu K.

B. i J. B. Sąd Okręgowy w J. wyrokiem z dnia 9 marca 2017 r. zasądził od pozwanej J. B. na rzecz powoda kwotę 478.740,85 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 4 kwietnia 2016 r. do dnia zapłaty z ograniczeniem odpowiedzialności do nieruchomości położonej w J. przy ul. W., dla której Sąd Rejonowy w J. VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (…), do sumy hipoteki a to kwoty 500.000,00 zł, zastrzegając, że odpowiedzialność pozwanej nie może być wyższa niż wartość ww. nieruchomości, a dalej idące powództwo oddalił.Wyrokiem z dnia 10 października 2017 r.

Sąd Apelacyjny w (…) zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo ponad zasądzoną kwotę 316.990,71 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 4 kwietnia 2016 r. do dnia zapłaty – z zastrzeżeniem, iż spełnienie świadczenia przez T. B., w stosunku do którego został wydany prawomocny nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 18 kwietnia 2016 r. (I Nc (…)) zwalnia pozwaną z obowiązku zapłaty do wysokości zapłaconej kwoty – bez naruszenia rozstrzygnięć co do ograniczenia odpowiedzialności pozwanej, a w pozostałym zakresie oddalił apelację pozwanej J.

B.W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania, J. B. wskazała przyczyny kasacyjne określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c.Jej zdaniem w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, wyrażające się w tym, że istnieją poważne wątpliwości co do relacji, w jakiej pozostają ze sobą art. 95 ust. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe i art. 195 ust. 1 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi w zakresie, w jakim przepisy te przewidują odmienne wymagania co do przeniesienia hipoteki w sytuacji, w której dochodzi do zbycia przez bank na rzecz funduszu inwestycyjnego zamkniętego wierzytelności bankowej, zabezpieczonej hipotecznie.W ocenie pozwanej skarga kasacyjna jest także oczywiście uzasadniona, Sąd drugiej instancji bowiem przyjął za wystarczające przedłożenie umowy, z której treści wynika, że lista cedowanych wierzytelności została zawarta w załącznikach nr 1 i 2 do umowy, które stanowią jej integralną część, gdy tymczasem przedłożony przez powoda wyciąg z załącznika nie pozwala na jego identyfikację, wobec czego nie została zachowana forma pisemna określona w art. 78 § 1 k.c., a tym samym nie jest dokumentem w rozumieniu art. 245 k.p.c. Na wskazaną oczywistość nakłada się zastosowanie przez Sąd drugiej instancji przepisu art. 156 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi z dnia 29 lipca 2005 r., nie obowiązującego w dacie orzekania przez ten Sąd.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów.

Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i stosowania prawa.

Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarżący, który jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał przyczynę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., powinien odpowiednio sformułować zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle zagadnienie się wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą możliwość rozbieżnych ocen prawnych oraz świadczącą o istotności tego zagadnienia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, Nr 1, poz. 11; z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, nie publ.; z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, nie publ.).

Zagadnienie jest istotne, jeżeli jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla ukierunkowania praktyki sądowej i rozstrzygnięcia sprawy, w której zagadnienie powstało ‎(zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2012 r., II CSK 180/12, nie publ. oraz z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, nie publ.), wywołuje poważne wątpliwości, a zarazem nie było dotychczas rozstrzygnięte w judykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16, nie publ.).Przytoczone przez skarżącą zagadnienie nie czyni zadość wskazanym przesłankom, zostało bowiem już wyjaśnione w dotychczasowym, utrwalonym orzecznictwie.

Istota wątpliwości pozwanej dotyczy tego, czy niezbędną przesłanką przeniesienia przez bank wierzytelności hipotecznej i samej hipoteki na fundusz sekurytyzacyjny jest w świetle art. 95 ust. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1376 ze zm.; dalej - „p.b.”) także zgoda dłużnika osobistego i rzeczowego. Tymczasem Sąd Najwyższy – także w sprawach o wpis zmiany wierzyciela hipotecznego - wielokrotnie i jednolicie wyjaśniał już, że po uchyleniu z dniem 13 stycznia 2009 r. art. 92c ust. 1 p.b. zgoda dłużnika na przelew wierzytelności przez bank na fundusz sekurytyzacyjny nie jest wymagana i wpis zmiany wierzyciela hipotecznego w księdze wieczystej, dokonanej po tej dacie, następuje w oparciu o dokumenty wskazane w art. 195 ust. 1 ustawy z 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych, tekst jedn.

Dz. U. z 2014 r., poz. 157 ze zm. (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2014 r., IV CSK 131/14, OSP 2015, z. 11, poz. 106 i z dnia 25 kwietnia 2017 r., V CSK 503/6, nie publ.; por. też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2017 r., IV CSK 538/16, nie publ. oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2015 r., II CSK 848/14, nie publ.). Przywoływane przez skarżącą odmienne stanowisko wyrażone w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2014 r., V CSK 21/14 (nie publ.) nie może być uznane za miarodajne już z tego względu, że nie dotyczyło nabycia wierzytelności i hipoteki przez fundusz sekurytyzacyjny.Skarżąca nie wykazała też, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., a więc że zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16, nie publ.) oraz że w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie oczywiście wadliwe (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, nie publ.; z dnia 2 czerwca 2016 r., III CSK 113/16, nie publ.; z dnia 27 października 2016 r., III CSK 217/16, nie publ.).Sformułowany w tym zakresie zarzut zmierza w istocie do wykazania, że przedstawione przez powoda dowody były niewystarczające dla udowodnienia, iż nabył on skutecznie dochodzoną wierzytelność, co jest równoznaczne z niedopuszczalnym w postępowaniu kasacyjnym kwestionowaniem oceny dowodów (por. art. 3984 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.).Niezależnie od tego należy zauważyć, że z uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego jednoznacznie wynika, iż podstawą dla przyjęcia legitymacji powoda nie było - wbrew stanowisku pozwanej – samo stwierdzenie, że załącznik wskazujący przelewane wierzytelności stanowił integralną część podpisanej przez strony umowy przelewu (co czyniło zadość wymaganiom art. 78 § 1 k.c.), ale ocena całokształtu materiału dowodowego, w tym zwłaszcza złożonego przez pozwaną do akt zawiadomienia dokonanego przez Bank (…) S.A. o przelewie wierzytelności z Umowy kredytowej.W tej sytuacji odwołanie się do nie obowiązującego już art. 156 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (tekst jedn.

Dz.U. z 2017 r., poz. 1768) nie miało żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia. Z tych względów na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 w związku z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. aj