V CSK 160/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CSK 160/10

POSTANOWIENIE

Dnia 22 października 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk

w sprawie z powództwa M. K.

przeciwko Górniczej Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego /.../ o uchylenie

uchwały,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 22 października 2010 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 17 grudnia 2009 r.,

odrzuca skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

P. Maria K. wniosła o uchylenie uchwały nr 5/2008 Zebrania Przedstawicieli

Członków pozwanej Górniczej Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego /.../ z dn.

25 kwietnia 2008 r. dotyczącej zmiany sposobu finansowania wymiany 3 dźwigów

w budynku przy ul. P. 4-14

w J. Powódka dokonała zmiany przedmiotowej

powództwa w ten sposób, że wniosła dodatkowo o uchylenie pkt 3 załącznika do

uchwały nr 18/2008 Zebrania Przedstawicieli Członków pozwanej Spółdzielni z dn.

28 czerwca 2008 r.

w brzmieniu „Sfinansować wymianę dźwigów osobowych na

ul. P. z kredytu bankowego a nie z wolnych środków Spółdzielni”.

Sąd Okręgowy wyrokiem z 8 kwietnia 2009 r. uchylił uchwały Zebrania

Przedstawicieli Członków pozwanej Spółdzielni, tj. uchwałę nr 5/2008 z 25 kwietnia

2008 r. oraz uchwałę nr 18/2008 z 28 czerwca 2008 r. w zakresie sfinansowania

wymiany dźwigów osobowych na ul. P. z kredytu bankowego a nie z wolnych

środków Spółdzielni opisanym w pkt 3 Załącznika do Uchwały

nr 18/2008.

Apelację od powyższego wyroku wniosła pozwana. Zaskarżając go w całości

wniosła o jego zmianę i orzeczenie co do istoty sprawy przez oddalenie powództwa

w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z 17 grudnia 2009 r. oddalił apelację. Pozwana od

tego wyroku wniosła skargę kasacyjną zaskarżając go w całości i wnosząc o jego

uchylenie w całości jak również o uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji w

całości i przekazanie sprawy temuż Sądowi do ponownego rozpoznania,

ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości jak również uchylenie

wyroku Sądu pierwszej instancji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy przez

oddalenie powództwa.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W sprawach o prawa majątkowe skarga kasacyjna jest niedopuszczalna,

jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych

(art. 3982 § 1 k.p.c.). Wartość przedmiotu zaskarżenia podlega badaniu zarówno

przez Sąd drugiej instancji, do którego skarga została wniesiona jak i przez Sąd

Najwyższy (zob. postanowienie SN z 27 lutego 2002 r., I PKN 305/01, OSNP 2004,

nr 4, poz. 65). Skarga kasacyjna niedopuszczalna ze względu na zbyt niską

wartość przedmiotu zaskarżenia podlega odrzuceniu (art. 398 6 § 2 i 3 k.p.c.).

Zgodnie z art. 1261 § 1 k.p.c. w każdym piśmie procesowym należy podać

wartość przedmiotu sporu lub wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej

wartości zależy właściwość rzeczowa sądu, wysokość opłaty lub dopuszczalność

środka odwoławczego, a przedmiotem sprawy nie jest oznaczona kwota pieniężna.

Przepisy kodeksu postępowania cywilnego określają sposoby obliczania wartości

przedmiotu sporu w sprawach majątkowych (art. 19 - 24 k.p.c.), jak również

określają wzajemne relacje pomiędzy wartością przedmiotu sporu, a wartością

przedmiotu zaskarżenia w postępowaniu apelacyjnym i wartością przedmiotu

zaskarżenia w postępowaniu kasacyjnym. Według art. 368 § 2 k.p.c. wskazana

w apelacji wartość przedmiotu zaskarżenia może być oznaczona na kwotę wyższą

od wartości przedmiotu sporu wskazanej w pozwie jedynie wtedy, gdy

powód rozszerzył powództwo lub sąd orzekł ponad żądanie. Natomiast wartość

przedmiotu zaskarżenia wskazana w skardze kasacyjnej może być wyższa od

wartości przedmiotu zaskarżenia wskazanej w apelacji tylko wtedy, gdy

w postępowaniu

apelacyjnym

nastąpiła

przedmiotowa

zmiana

powództwa

dopuszczalna w zakresie określonym przez art. 384 k.p.c. Z treści przytoczonych

przepisów jednoznacznie wynika, że zasadą jest, iż wartość przedmiotu sporu

wyznacza górną granicę wartości przedmiotu zaskarżenia, a odstępstwo od tej

zasady

możliwe

jest

wyłącznie

w

powyżej

wskazanych

przypadkach

(zob. postanowienia SN z 18 grudnia 1996 r., I CKN 21/96, OSNC 1997, nr 4, poz.

42, z 1 czerwca 1999 r., II UZ 63/99, OSNP 2000, nr 22, poz. 835, z 19 stycznia

2006 r., IV CZ 3/06, nie publ., z 9 marca 2006 r., I CZ 10/06, Biul. SN 2006, nr 9,

s. 12, z 25 kwietnia 2007 r., IV CZ 13/07, nie publ., z 30 maja 2007 r., I CZ 33/07,

nie publ., z 9 stycznia 2008 r., II CZ 103/07, nie publ., z 14 maja 2010 r., II CSK

561/09, nie publ.).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego trafnie przyjmuje się, że: „żądanie –

a tym samym sprawa, w której to żądanie jest rozpoznawane - ma charakter

majątkowy wówczas, gdy zmierza do realizacji prawa lub uprawnienia mającego

bezpośredni wpływ na stosunki majątkowe stron” (postanowienie SN z 5 sierpnia

2009 r., II PZ 6/09, nie publ; postanowienie SN z 11 lipca 2001 r., IV CZ 108/01,

Prok.i Pr.-wkł. 2002/4/48), że: „o majątkowym charakterze roszczenia procesowego

decyduje ścisłe powiązanie zasadniczego przedmiotu rozstrzygnięcia z mieniem

powoda lub - inaczej ujmując - bezpośredni wpływ rozstrzygnięcia na stan mienia

powoda

lub

bezpieczeństwo

tego

mienia.

Jeżeli

oczekiwania

powoda

co do rozstrzygnięcia sądu skierowane są bezpośrednio na zaspokojenie interesu

ekonomicznego, to sprawa dotyczy praw majątkowych, jeżeli zaś zamiarem

powoda jest ukształtowanie stosunków osobistych, to roszczenie ma charakter

niemajątkowy,

bo

nie

zmierza

do

osiągnięcia

bezpośredniego

skutku

ekonomicznego” (postanowienie SN z 9 lipca 2009 r., II PK 240/08, nie publ.).

Należy zważyć, że w wypadku żądań o charakterze majątkowym wpływ

rozstrzygnięcia sądu na sferę ekonomiczną powoda ma wymierną, z reguły łatwą

do ustalenia wartość, którą powód ma na względzie domagając się rozstrzygnięcia

o konkretnej treści. Inaczej rzecz ujmując treść tego żądania pozostaje

w bezpośrednim związku z interesem ekonomicznym powoda, który w ten sposób

decyduje również o wartości przedmiotu sporu. Dla ustalenia wartości przedmiotu

sporu nie ma natomiast znaczenia to, w jaki sposób żądane przez powoda

rozstrzygnięcie może wpłynąć na sferę majątkową innych podmiotów, w tym

również biorących udział w postępowaniu.

O majątkowym bądź niemajątkowym charakterze sprawy o uchylenie,

stwierdzenie nieważności albo o ustalenie nieistnienia uchwały organów spółdzielni,

podobnie jak w wypadku uchwał organów spółek kapitałowych oraz uchwał

wspólnoty mieszkaniowej, decyduje przedmiot zaskarżonej uchwały (postanowienie

SN z 19 sierpnia 2009 r., III CZ 32/09, nie publ.).

W niniejszej sprawie powódka wnosząc o uchylenie uchwał Zebrania

Przedstawicieli

Członków

pozwanej

Górniczej

Spółdzielni

Budownictwa

Mieszkaniowego, nie wskazała w pozwie wartości przedmiotu sporu. W

uzasadnieniu kwestionując sposób finansowania wymiany dźwigów osobowych

podała tylko szacunkowy koszt tej wymiany opiewający na kwotę minimum 490.000

zł. Na rozprawie w dniu 28 stycznia 2009 r. powódka kwestionując uchwałę, według

której wymiana wind powinna być finansowana ze środków uzyskanych z kredytu

bankowego oświadczyła, iż takie rozwiązanie „uderza” w członków zamieszkałych

na nieruchomości, albowiem odsetki od kredytu będą w kwocie minimum 150.000

zł i na 1 metr kwadratowy mieszkania przypadnie prawie 29 zł spłaty samych

odsetek. Z kolei na rozprawie w dniu 30 marca 2009 r. powódka zeznała, że

według jej obliczeń za same dźwigi musiałaby zapłacić ok. 2.300 zł, a tytułem

kosztów kredytu dodatkowo 1.000 zł w okresie 10 lat. Podana przez powódkę

kwota, której spłatą została by obciążona pozostaje w bezpośrednim związku z jej

interesem ekonomicznym. Inaczej rzecz ujmując powódka wytoczyła powództwo o

uchylenie przedmiotowych uchwał w celu uniknięcia obciążenia jej kwotą ok. 3.300

zł. Zatem w istocie ta kwota określa wartość przedmiotu sporu.

Pozwana

w

całości

zaskarżyła

wyrok

Sądu

pierwszej

instancji

uwzględniający powództwo, a następnie w całości zaskarżyła wyrok Sądu drugiej

instancji oddalający apelację. W apelacji pozwana nie wskazała wartości

przedmiotu zaskarżenia. Z kolei powódka w odpowiedzi na apelację stwierdziła,

że koszty związane ze spłatą wind obciążyły by ją kwotą w wysokości ok. 3.000 zł,

przy czym obliczenia te dotyczą mieszkania powódki o pow. 38,7 m 2. Na rozprawie

apelacyjne w dniu 25 września 2009 r. pełnomocnik pozwanej został wezwany do

oznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia, którą ostatecznie określił na kwotę

720.000 zł wyjaśniając przy tym, że przewidywany koszt wymiany dźwigów wynosi

360.000 zł. Taką wartość przedmiotu zaskarżenia pozwana podała również

w skardze kasacyjnej. W tej samej skardze pozwana spółdzielnia wskazała,

że dodatkowe obciążenie dla członków spółdzielni w związku z uchwałą

wynosiłoby 29 zł na 1 m2 mieszkania przez 10 – o letni okres kredytowania.

Określona przez pozwaną wartość przedmiotu zaskarżenia została zatem

całkowicie oderwana od wartości przedmiotu sporu, znacząco ją przewyższając.

Wartość ta została określona nie w oparciu o żądanie pozwu i interes ekonomiczny

powódki, ale w oparciu o interes ekonomiczny pozwanej Spółdzielni.

Jak wynika z akt sprawy, w istocie wartość przedmiotu zaskarżenia

niewątpliwie jest niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych, co przemawia za

odrzuceniem wniesionej skargi kasacyjnej jako niedopuszczalnej z mocy ustawy na

podstawie art. 3986 § 2 i 3 k.p.c. w zw. z art. 3982 § 1 k.p.c.

jz