V CSK 129/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CSK 129/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 marca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Dariusz Dończyk

SSN Maria Szulc

w sprawie z powództwa Bogusława D.

przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej

o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 28 marca 2012 r.,

skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 16 listopada 2010 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 16 listopada 2010 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację

powoda Bogusława D. od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 7 września 2010 r.,

oddalającego powództwo o zobowiązanie pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej do

złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu na powoda prawa własności lokalu

mieszkalnego nr 3 w budynku przy ul. L. 21.

Z bezspornych okoliczności faktycznych wynikało, że powód otrzymał w dniu

7 stycznia 1985 r. przydział mieszkania zakładowego, wydany przez Fabrykę

Wyrobów Metalowych. Te przedsiębiorstwo państwowe zostało - po wcześniejszym

skomunalizowaniu

- przekształcone w dniu 25 października 1991 r. w

jednoosobową spółkę Gminy T. o nazwie „Fabryka Wyrobów Metalowych - spółka z

ograniczoną odpowiedzialnością”. Powód pozostawał najemcą lokalu położonego

przy u.. 21/3.

W dniu 1 września 1997 r. pozwana Spółdzielnia Mieszkaniowa kupiła

notarialnie od Fabryki Wyrobów Metalowych – spółki z o.o. prawo wieczystego

użytkowania części działek wpisanych do księgi wieczystej nr /…/

z prawem

własności posadowionych na tych działkach budynków za cenę 3.118.697,69 zł.

Pismem z dnia 3 września 1997 r. pozwana pouczyła powoda, że wstąpiła do

umowy najmu w charakterze wynajmującego oraz pouczyła o możliwości nabycia

spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego (lokatorskiego albo własnościowego)

na ogólnych zasadach. Powód nie skorzystał z tej oferty, wobec czego strony

łączyła nadal umowa najmu i dopiero w dniu 9 sierpnia 2007 r. wniósł o

przekształcenie prawa najmu w prawo własności lokalu na podstawie art. 48 ust. 1

u.s.m. Pozwana pismem z dnia 22 października 2007 r. nie zgodziła się na

przekształcenie prawa, co spowodowało wniesienie przez powoda pozwu w dniu 3

listopada 2009 r.

Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego co do braku

przesłanek roszczenia powoda z art. 48 ust. 1 u.s.m., ponieważ pozwana

Spółdzielnia Mieszkaniowa nie przejęła lokalu mieszkalnego od przedsiębiorstwa

państwowego,

państwowej

osoby

prawnej

lub

państwowej

jednostki

organizacyjnej, tylko kupiła nieruchomość, na której znajdował się wynajmowany

przez powoda lokal, od spółki prawa handlowego, w której Skarb Państwa nie miał

żadnego

udziału.

Zaaprobował

również

orzeczenie

o

kosztach,

uznając

że powodowi nie przysługuje preferencja określona w art. 491 u.s.m. (w brzmieniu

przed dniem 30 grudnia 2009 r.).

Powód w skardze kasacyjnej wniósł o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego

i uwzględnienie powództwa albo przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Skarżący powołał się na naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art.

32 Konstytucji przez nieuwzględnienie wyrażonej w nim zasady równości wobec

prawa oraz art. 48 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych przez

zakwestionowanie przewidzianego w nim uprawnienia najemcy.

Zaskarżony wyrok naruszył również – zdaniem powoda – art. 233 § 1 k.p.c.

i art. 382 k.p.c. przez pominięcie części materiału dowodowego zgromadzonego

w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a także art. 49 1 ustawy o spółdzielniach

mieszkaniowych w odniesieniu do orzeczenia o kosztach.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Powołany w skardze kasacyjnej art. 32 Konstytucji stanowi, że wszyscy

są równi wobec prawa i nikt nie może być dyskryminowany z jakiejkolwiek

przyczyny. Nie wynika jednak z niego norma kreująca roszczenie powoda; normą

taką jest przepis art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach

mieszkaniowych (jedn. tekst Dz.U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1116, ze zm.; dalej:

„u.s.m.”). Dyrektywa interpretacyjna, którą można wysnuć z art. 32 Konst., nie

stanowi wszakże argumentu na rzecz dochodzonego roszczenia o przekształcenie

prawa na zasadach preferencyjnych, w sytuacji w której zasadą jest ponoszenie

pełnych kosztów przekształcenia lub nabycia prawa do mieszkania. Również

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 lipca 2009 r., K. 64/07, uznając art. 48

ust. 3 u.s.m. za niezgodny z art. 64 ust. 1 Konst., podkreślił, że ustawodawca nie

powinien tworzyć sytuacji, w której na status prawny określonej rzeczy ma wpływ

osoba dysponująca tylko pochodnym prawem do rzeczy (tu: najemca) niż właściciel

(OTK-A 2009, nr 7 poz. 10). Wynika stąd ogólna konkluzja, iż również art. 48 ust. 1

u.s.m. nie można interpretować dla najemcy korzystniej niż dla właściciela

(spółdzielni mieszkaniowej). Przede wszystkim przepis ten należy wykładać ściśle,

zgodnie z jego treścią, a wskazuje ona, że preferencja dla najemcy dotyczy

tylko lokalu

mieszkalnego,

który

został

przejęty

przez

spółdzielnię

od przedsiębiorstwa państwowego, państwowej osoby prawnej lub państwowej

jednostki

organizacyjnej. W uzasadnieniu cyt. wyroku z dnia 15 lipca 2009 r.

Trybunał Konstytucyjny potwierdził, że obowiązek przeniesienia przez spółdzielnię

mieszkaniową na najemcę własności lokalu dotyczy sytuacji, w której nabyła ona

mieszkanie

zakładowe

bezpośrednio

od

przedsiębiorstwa

państwowego,

państwowej osoby prawnej lub państwowej jednostki organizacyjnej.

Pogląd ten jest zgodny z unormowaniem dokonanym w ustawie z dnia

12 października 1994 r. o zasadach przekazywania zakładowych budynków

mieszkalnych przez przedsiębiorstwa państwowe (Dz.U. Nr 119, poz. 567 ze zm.).

Przewidziany w niej obowiązek spółdzielni mieszkaniowej przydziału najemcy

lokatorskiego prawa do lokalu dotyczył lokali przejętych przez spółdzielnię

bezpośrednio od przedsiębiorstwa państwowego.

W rozpoznawanej sprawie bezspornie ustalono, że pozwana Spółdzielnia

Mieszkaniowa nie przejęła lokalu powoda od podmiotów wymienionych w art. 48

ust. 1 u.s.m., tylko kupiła

nieruchomość

za cenę 3,1 mln zł od spółki prawa

handlowego. Zasadnie więc oba Sądy uznały, że powodowi nie przysługuje

dochodzone roszczenie.

Bezzasadne są również zarzuty procesowe skarżącego.

Powołanie się na naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. jest niedopuszczalne,

ponieważ ustalenia faktyczne i ocena dowodów nie mogą być objęte zaskarżeniem

kasacyjnym (art. 3983 § 3 k.p.c.). Istotny materiał dowodowy opierał się na

niekwestionowanych dokumentach, stąd niezrozumiały jest zarzut naruszenia art.

382 k.p.c. Skarżący stara się - jak się wydaje - zasugerować, że po dokonanych

przekształceniach spółkę prawa handlowego należy nadal traktować jako

przedsiębiorstwo państwowe w rozumieniu art. 48 ust. 1 u.s.m. Sugestia ta jest

pozbawiona podstaw prawnych.

Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia uchylonego art. 49 1 u.s.m.,

stwarzającego uprzywilejowanie uprawnionego najemcy w zakresie kosztów

sądowych i kosztów procesu. Powód nie był jednak uprawnionym najemcą i nie

przysługiwało mu roszczenie z art. 48 ust. 1 u.s.m., nie miał więc zastosowania

wobec niego art. 491 u.s.m.

Z przedstawionych przyczyn należało oddalić skargę kasacyjną (art. 398 14

k.p.c.).

jw