V CSK 119/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CSK 119/07

POSTANOWIENIE

Dnia 26 lipca 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Żyznowski (przewodniczący)

SSN Zbigniew Strus

SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa "T." Sp. z o.o. w W.

przeciwko Bankowi […] i syndykowi masy upadłości "T." Sp. z o.o. w W.

o ustalenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 lipca 2007 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej od postanowienia Sądu Apelacyjnego

w […]

z dnia 13 grudnia 2006 r.,

oddala skargę kasacyjną i zasądza od strony powodowej

na rzecz syndyka masy upadłości "T." Spółki z o.o. w W. kwotę

3600

zł

(trzy

tysiące

sześćset)

postępowania kasacyjnego.

tytułem

zwrotu

kosztów

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2006 r. oddalił powództwo o

ustalenie wniesione przez „T. sp. z o.o. w upadłości przeciwko Bankowi […] i

syndykowi masy upadłości „T.” sp. z o.o. Sąd ten ustalił, że powodowa spółka

w dniu 30 sierpnia 2000 r. zawarła z Bankiem umowę o ustanowienie zastawu

rejestrowego na zabezpieczenie wierzytelności banku z tytułu udzielonego kredytu

bankowego. Jako przedmiot zastawu w rejestrze wpisano na podstawie tej umowy

mienie ruchome przedsiębiorstwa. W dniu 10 maja 2003 r. została ogłoszona

upadłość strony powodowej. W skład masy upadłości weszło całe mienie ruchome

zastawione na rzecz Banku. Po uzyskaniu zgody sędziego komisarza na zbycie

przedmiotu zastawu rejestrowego syndyk dokonał sprzedaży tego majątku, a

uzyskane kwoty, po potrąceniu kosztów sprzedaży, przekazał zastawnikowi. Został

on zaspokojony w całości. Poza masą upadłości nie istnieje żaden majątek

należący do upadłego.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że upadły był zobowiązany wydać

syndykowi cały swój majątek i nie dysponował takim majątkiem, który nie

wchodziłby do masy upadłości. Przedmiot zastawu został przez syndyka zbyty

w toku postępowania upadłościowego, a strona powodowa nie wykazała, że poza

masą upadłości istniał majątek, który także obejmował zastaw rejestrowy. Brak było

również interesu powoda jako dłużnika w domaganiu się ustalenia treści

ustanowionego zastawu rejestrowego wobec zaspokojenia jego wierzyciela. W tej

sytuacji powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 13 grudnia 2006 r. uchylił zaskarżony

wyrok i odrzucił pozew. W jego ocenie strona powodowa nie wykazała, że

przedmiotem żądania pozwu jest mienie nie wchodzące w skład masy upadłości.

Art. 60 prawa upadłościowego przewidujący, że postępowanie dotyczące mienia

wchodzącego w skład masy upadłości może być wszczęte i dalej prowadzone

jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu, jest zaś normą wyłączającą możliwość

skutecznego zainicjowania jakiegokolwiek postępowania sadowego z udziałem

samego upadłego o mienie wchodzące w skład masy upadłości. Przemawiało to za

odrzuceniem pozwu na podstawie art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c.

Skarga kasacyjna strony powodowej została oparta o podstawę naruszenia

prawa materialnego (art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.). Skarżący zarzucił naruszenie art. 20

w zw. z art. 60 prawa upadłościowego przez ich błędną wykładnię i wniósł

o uchylenie

zaskarżonego

postanowienia

i

przekazanie

sprawy

Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W skardze kasacyjnej nie została zakwestionowana ocena, że przedmiot

żądania pozwu odnosił się do mienia należącego do masy upadłości strony

powodowej.

Zgodnie

zaś

z

brzmieniem

art.

prawa

upadłościowego

(rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r.)

wszelkie

postępowania,

w

tym

postępowania

sądowe

dotyczące

mienia

wchodzącego w skład masy upadłości, mogą być wszczęte i dalej prowadzone

jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Przepis ten pozostaje w związku

z treścią art. 20 prawa upadłościowego, który to przepis pozbawia upadłego prawa

rozporządzania majątkiem należącym do masy upadłości oraz prawa wykonywania

zarządu tego rodzaju majątkiem.

Brak jest zaś podstaw dla przyjęcia poglądu, że wykonywanie zarządu nad

masą upadłości przez syndyka nie obejmuje ustalenia jakiego rodzaju składniki

należą do masy upadłości. Syndyk, który z mocy prawa obejmuje majątek upadłego

i nim zarządza, reprezentuje masę upadłości i przeprowadza likwidację majątku

masy upadłości (art. 90 prawa upadłościowego), powinien dokonać wszelkich

czynności potrzebnych dla skutecznego uzyskania własności składników masy

upadłości, skoro jego rolą jest zaspokojenie z tej części majątku upadłego jego

wierzycieli. Jest on zatem zainteresowany ustaleniem stanu masy upadłości i nie

sposób dopuścić aby sam upadły, pozbawiony zarządu nad masą upadłości,

był uprawniony do dokonywania we własnym imieniu czynności w tym zakresie.

Ogłoszenie upadłości osoby prawnej nie pozbawia jej zdolności sądowej, jednakże

po ogłoszeniu upadłości i wyznaczeniu przez sąd syndyka, to syndyk jest stroną

w postępowaniu sądowym dotyczącym masy upadłości (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 24 czerwca 1999 r., II CKN 358/99, OSNC 1999 nr 12,

poz. 219). W uzasadnieniu wyroku z dnia 14 lutego 2003 r., IV CKN 1750/00

Sąd Najwyższy odniósł się do zagadnienia legitymacji procesowej syndyka

w procesie

o ustalenie

nieważności

umowy

sprzedaży

przedsiębiorstwa

prowadzonego przez upadłego stwierdzając, że przysługuje ona wyłącznie

syndykowi.

W

uzasadnieniu

tego

stanowiska

podkreślono,

że

prawne

konsekwencje merytorycznego rozstrzygnięcia procesu o ustalenie dotyczą także

masy upadłości w rozumieniu art. 60 prawa upadłościowego.

Prawidłowa była zatem ocena Sądu Apelacyjnego, że regulacja zawarta

w art. 60 prawa upadłościowego, która ma charakter normy procesowej, wyłączała

możliwość

skutecznego

zainicjowania

przez

upadłego

procesu

przeciwko

wierzycielowi i syndykowi o ustalenie przedmiotu zastawu rejestrowego należącego

do masy upadłości. W konsekwencji trafne było również stanowisko o istnieniu

z tego względu podstawy do odrzucenia pozwu, odwołujące się do poglądu

wyrażonego przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 30 marca 1992 r. (III CZP

22/92, OSNC 1992, nr 11, poz. 188).

Dlatego też skarga kasacyjna, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw

podlegała oddaleniu na podstawie art. 39814 k.p.c.

jz