V CSK 114/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CSK 114/10

POSTANOWIENIE

Dnia 27 października 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Dariusz Dończyk

SSA Jan Kremer

w sprawie z wniosku Rudzkiej Agencji Rozwoju „I.” Spółki z o.o.

przy uczestnictwie C. I. G. Spółki z o.o. o wykreślenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 27 października 2010 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego […]

z dnia 7 sierpnia 2009 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2009 r. Sąd Okręgowy oddalił apelację

wnioskodawcy Agencji Rozwoju „I.” Sp. z o.o. od postanowienia Sądu Rejonowego

z dnia 13 marca 2009 r., oddalającego wniosek o wykreślenie z rejestru danych C.

I. G. Sp. z o.o.. W sprawie dokonano następujących ustaleń.

Wnioskodawca, jako jedyny wspólnik C. I. G. Spółka z o.o., złożył wniosek o

wykreślenie z urzędu przez sąd rejestrowy ww. spółki z rejestru danych,

argumentując, że spółka ta została wpisana do rejestru przedsiębiorców pomimo

naruszenia art. 169 k.s.h. Umowa spółki została zawarta w dniu 8 czerwca 2001 r.,

zaś zgłoszona do rejestru dopiero w dniu 29 marca 2002 r. Wpis zatem spółki do

rejestru jest, w ocenie wnioskodawcy, wpisem niedopuszczalnym z racji

przekroczenia półrocznego terminu od zawarcia umowy do złożenia wniosku o

zarejestrowanie spółki. Wnioskodawca twierdził ponadto, że C. I. G.j Spółka z o.o.

nie funkcjonuje w obrocie prawnym, nie nabyła żadnych uprawnień i nie zaciągnęła

żadnych zobowiązań.

Postanowieniem z dnia 4 listopada 2008 roku, referendarz sądowy oddalił

wniosek uznając, że z uwagi na to, iż od wpisu spółki do rejestru upłynął okres 5 lat,

naruszenie dyspozycji art. 169 k.s.h. nie stanowi przyczyny rozwiązania spółki i

wykreślenia

jej

danych

z

rejestru.

Wpis

spółki

do

rejestru

dokonany

postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 8 maja 2002r., ma charakter ostateczny

i nie może być podważony.

W związku z wniesieniem skargi postanowienie referendarza sądowego

z dnia 4 listopada 2008 r. straciło moc i Sąd rozpoznający skargę rozpoznaje

sprawę jako Sąd pierwszej instancji. Ustalono, że umowa spółki C. I. G.j Spółka z

o.o. zawarta została w dniu 8 czerwca 2001 roku, zaś zgłoszenie jej zawiązania

nastąpiło dopiero w dniu 29 marca 2002 roku. Spółka została wpisana do rejestru

przedsiębiorców pod nr 0000110792 na mocy postanowienia Sądu Rejonowego z

dnia 8 maja 2002 roku. Jakkolwiek zarówno zgłoszenie, jak i wpis spółki do rejestru

nastąpiło zatem po upływie sześciu miesięcy od dnia zawarcia umowy spółki, to

jednak w ocenie Sądu wpis ten ma charakter ostateczny i nie może być w żaden

sposób podważony, a zatem ma on charakter sanujący. W toku postępowania Sąd

ustalił aktualny skład zarządu C. I. G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.

Wskazano, że rezygnacja M. K. z funkcji prezesa zarządu jest nieskuteczna, zaś

skład zarządu ujawniony w rejestrze przedsiębiorców C. I. G.j Spółka z o.o.

pozostaje aktualny.

Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Sądu Rejonowego. Stwierdzono, że

analiza przepisów art. 169, 170 w zw. z art. 21 k.s.h. nie pozwala na podjęcie

działań zmierzających do wykreślenia spółki z rejestru z urzędu.

Postanowienie

Sądu

Okręgowego

zaskarżył

wnioskodawca

skargą

kasacyjną w całości. Jako podstawy skargi wskazano naruszenie art. 378 § 1 k.p.c.,

art. 379 pkt 2 k.p.c. i art. 386 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. w zw. z art. 12

ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym przez nie

wzięcie z urzędu pod uwagę nieważności postępowania. Ponadto zarzucono

naruszenie art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze

Sądowym w zw. z art. 169 i w zw. z art. 21 § 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r.

przez błędną wykładnię.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Nietrafny jest zarzut popełnienia przez Sąd Okręgowy uchybień formalnych,

które – zdaniem skarżącego – miały mieć wpływ na wynik sprawy, a nawet

prowadzić do nieważności postępowania. Zarzut ten został skonstruowany na

tej podstawie, że M. K. – prezes jednoosobowego zarządu spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością C. I. G., której wykreślenia z rejestru sądowego domaga się

wnioskodawca, złożył rezygnację ze stanowiska w trakcie niniejszego

postępowania. W przekonaniu wnioskodawcy spowodowało to, że brak było

organu upoważnionego do reprezentowania uczestnika w niniejszej sprawie, co

pociąga

za

sobą

wskazane

przez

skarżącego

ujemne

konsekwencje

procesowe. Skarżący pomija jednak okoliczność, która ma tu zasadnicze

znaczenie, a mianowicie, że M. K. figuruje w dalszym ciągu w Krajowym

Rejestrze

Sądowym

jako

prezes

zarządu

spółki,

uprawniony

do

jej

reprezentowania. W tej sytuacji Sąd obowiązany był dokonywać doręczeń na

wskazany w rejestrze adres (art. 133 § 2a k.p.c.), a skoro korespondencji

skierowanej na ten adres nie odbierano, uzasadnionym było pozostawienie jej w

aktach ze skutkiem doręczenia (art. 139 § 3 k.p.c.). Postępowanie Sądu w tej

kwestii było więc zgodne z obowiązującymi przepisami, co przesądza o

bezzasadności podstawy procesowej skargi kasacyjnej.

2. Chybione są także zarzuty powołane w materialnoprawnej podstawie skargi

kasacyjnej, w tym podstawowy zarzut naruszenia art. 12 ust. 3 KRS.

W sprawie jest bezsporne, że umowa spółki zawarta została w dniu

8 czerwca 2001 r., a wniosek o jej zarejestrowanie zgłoszono dopiero w dniu

29 marca 2002 r., czyli po upływie półrocznego terminu przewidzianego w art. 169

k.s.h. Należy zgodzić się ze skarżącym, że w tej sytuacji uwzględnienie wniosku

o zarejestrowanie spółki nastąpiło z naruszeniem tego przepisu. Skarżący pomija

jednak, że na skutek zarejestrowania spółka uzyskała osobowość prawną,

w związku z czym akt rejestracji sanował ewentualne uchybienia i braki natury

formalnej istniejące w chwili rozpoznawania wniosku (por. uchwałę Sądu

Najwyższego z dnia 10 stycznia 1992 R., III CZP 140/91, OSNCP 1992 r., nr 6

poz. 109 oraz postanowienie z dnia 5 maja 2005 r., IV CK 18/05, niepubl).

W konsekwencji nie jest możliwe wykreślenie na podstawie art. 12 ust. 3 KRS

samego podmiotu wpisanego do rejestru, jak tego domaga się wnioskodawca, a co

najwyżej

poszczególnych

danych

o

tym

podmiocie,

jeżeli

byłyby

one

niedopuszczalne ze względu na obowiązujące przepisy prawa (zob. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 17 września 2008 r., III CSK 56/08, niepubl.). Za takim

stanowiskiem przemawia brzmienie art. 12 ust. 3 K.R.S., zgodnie z którym, jeżeli

w Rejestrze są zamieszczone dane niedopuszczalne ze względu na obowiązujące

przepisy prawa, sąd rejestrowy, po wysłuchaniu na posiedzeniu zainteresowanych

lub po wezwaniu do złożenia oświadczenia pisemnego, wykreśla je z urzędu.

Wymaga podkreślenia, że ustawa nie posługuje się tu pojęciem niedopuszczalności

wpisu samego podmiotu do rejestru, lecz używa terminu „niedopuszczalnych

danych”, z czego należy wnosić, że chodzi o dane dotyczące wpisanego już

w rejestrze podmiotu. Konsekwentnie, w art. 18 ust 1 ustawy o KRS ustawa

stanowi, że podmiot wpisany do Rejestru ponosi odpowiedzialność za szkodę

wyrządzona zgłoszeniem do rejestru nieprawdziwych danych, jeżeli podlegały

obowiązkowi wpisu na jego wniosek, a także niezgłoszeniem danych podlegających

obowiązkowi wpisu do Rejestru w ustawowym terminie (...). W doktrynie twierdzi się

trafnie, że ustawodawca nie wprowadził instytucji „nieważności spółki", lecz określił

zdarzenia, które mogą stanowić podstawę jej rozwiązania. W przypadku wpisu

spółki do rejestru nie wchodzi więc w grę zastosowanie art. 12 ust. 3 ustawy o KRS

i wykreślenie wpisu, jako niedopuszczalnego. Potwierdzeniem tej tezy jest art. 21

pkt 1 KSH, zgodnie z którym podstawą rozwiązania spółki może być niezawarcie

umowy o jej utworzeniu. Nawet w tak krańcowej sytuacji spółka nie podlega więc

wykreśleniu na podstawie art. 12 ust, 3 KRS, lecz najpierw może być na tej

podstawie

rozwiązana,

a wykreślenie

jej z rejestru

nastąpi dopiero po

przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego. Ustawodawca wyraźnie daje tu

prymat zasadzie pewności obrotu i zaufania do rejestru nad poprawnością

czynności podejmowanych przed zarejestrowaniem spółki. Prowadzi to do konkluzji

o bezzasadności zarzutu naruszenia art. 12 ust. 3 KRS.

Z

podanych

przyczyn

bezpodstawna (art. 39814 k.p.c.).

md

skarga

kasacyjna

podlegała

oddaleniu

jako